Το αλκοόλ αποτελεί εδώ και χρόνια αντικείμενο μελέτης για τις επιπτώσεις του στην υγεία. Μια νέα μεγάλη επιστημονική έρευνα έρχεται τώρα να εξετάσει έναν ακόμη πιθανό τρόπο με τον οποίο η υπερβολική κατανάλωσή του μπορεί να επηρεάζει τον οργανισμό: τη σχέση του με τη βιολογική γήρανση.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συστηματικά υψηλή κατανάλωση αλκοόλ συνδέεται με μικρότερο μήκος τελομερών, δηλαδή των προστατευτικών δομών που βρίσκονται στα άκρα των χρωμοσωμάτων μας και παίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της σταθερότητας του DNA.
Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Oxford Population Health του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Molecular Psychiatry, εξέτασε δεδομένα περισσότερων από 245.000 ανθρώπων ηλικίας 40 έως 69 ετών από τη βάση δεδομένων UK Biobank.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι κατανάλωναν μεγάλες ποσότητες αλκοόλ ή είχαν διαταραχή χρήσης αλκοόλ παρουσίαζαν σημαντικά μεγαλύτερη πιθανότητα να έχουν μικρότερα τελομερή, ένα εύρημα που συνδέεται με επιταχυνόμενη κυτταρική γήρανση.
Τι είναι τα τελομερή και γιατί μας ενδιαφέρουν
Για να καταλάβουμε τη σημασία των ευρημάτων, χρειάζεται πρώτα να γνωρίζουμε τι είναι τα τελομερή.
Τα τελομερή είναι μικρές προστατευτικές «άκρες» που βρίσκονται στα άκρα των χρωμοσωμάτων μας. Μπορούμε να τα φανταστούμε σαν τα πλαστικά προστατευτικά στις άκρες των κορδονιών των παπουτσιών που εμποδίζουν το ξέφτισμα και προστατεύουν το σημαντικό υλικό που βρίσκεται στο εσωτερικό.
Τα χρωμοσώματα περιέχουν το DNA μας, δηλαδή τις γενετικές πληροφορίες που καθορίζουν τον τρόπο λειτουργίας των κυττάρων. Κάθε φορά που ένα κύτταρο διαιρείται, τα τελομερή φυσιολογικά μικραίνουν λίγο. Όταν όμως γίνουν υπερβολικά μικρά, τα κύτταρα δυσκολεύονται να ανανεωθούν και μπορεί να σταματήσουν να λειτουργούν όπως πριν.
Για αυτόν τον λόγο, οι επιστήμονες μελετούν το μήκος των τελομερών ως έναν πιθανό δείκτη της βιολογικής γήρανσης και της κυτταρικής φθοράς.
Πώς μπορεί το αλκοόλ να επηρεάζει τα τελομερή
Οι ερευνητές δεν έχουν αποδείξει ακόμη τον ακριβή μηχανισμό, όμως μια πιθανή εξήγηση αφορά τον τρόπο με τον οποίο το σώμα μεταβολίζει το αλκοόλ.
Κατά τη διάσπαση της αιθανόλης, του βασικού συστατικού των αλκοολούχων ποτών, μπορεί να δημιουργούνται ελεύθερες ρίζες, δηλαδή ασταθή μόρια που μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στα κύτταρα και στο DNA. Παράλληλα, το αλκοόλ μπορεί να μειώσει την αντιοξειδωτική άμυνα του οργανισμού, η οποία βοηθά στην προστασία των κυττάρων.
Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η συσσώρευση κυτταρικού στρες μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία των κυττάρων και να συμβάλει στη διαδικασία της γήρανσης.
Πόσο αλκοόλ φάνηκε να επηρεάζει τη βιολογική ηλικία
Σύμφωνα με τη μελέτη, η μεγαλύτερη επίδραση παρατηρήθηκε σε όσους κατανάλωναν περισσότερες από 29 μονάδες αλκοόλ την εβδομάδα.
Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου σε:
10 ποτήρια κρασί των 250 ml με 12% αλκοόλ ή περίπου 17 μικρά μπουκάλια μπύρας των 330 ml με 5% αλκοόλ
Σε αυτά τα επίπεδα κατανάλωσης, οι ερευνητές παρατήρησαν μείωση στο μήκος των τελομερών που αντιστοιχούσε περίπου σε δύο χρόνια βιολογικής γήρανσης.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν έδειξαν σημαντική επίδραση σε όσους κατανάλωναν μικρότερες ποσότητες αλκοόλ. Αυτό σημαίνει ότι η σχέση αφορά κυρίως τη συστηματικά υψηλή κατανάλωση και όχι απαραίτητα ένα περιστασιακό ποτό.
Μπορούμε να προστατεύσουμε τα τελομερή μας;
Το μήκος των τελομερών επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες και δεν εξαρτάται μόνο από το αλκοόλ. Ο τρόπος ζωής φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της κυτταρικής υγείας.
Οι συνήθειες που συνδέονται με καλύτερη υγεία των κυττάρων περιλαμβάνουν:
- τακτική άσκηση
- ποιοτικό ύπνο
- ισορροπημένη διατροφή με φυτικές ίνες και καλά λιπαρά
- διαχείριση του χρόνιου στρες
- αποφυγή καπνίσματος
- μέτρια κατανάλωση αλκοόλ
Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, τα τελομερή δεν αποτελούν έναν «μετρητή ηλικίας» που προβλέπει από μόνος του την υγεία ενός ανθρώπου. Αποτελούν όμως ένα σημαντικό κομμάτι της έρευνας γύρω από τη γήρανση και τον τρόπο με τον οποίο οι καθημερινές μας επιλογές επηρεάζουν το σώμα σε κυτταρικό επίπεδο.
Η νέα μελέτη προσθέτει ακόμη ένα στοιχείο στη συζήτηση γύρω από το αλκοόλ και δείχνει πως η υπερβολή μπορεί να μην επηρεάζει μόνο το ήπαρ ή την καρδιά, αλλά πιθανώς και τον τρόπο με τον οποίο γερνούν τα ίδια τα κύτταρά μας.
Δείτε επίσης:
Οι παράγοντες που μας γερνούν πραγματικά και μάλλον δεν είναι αυτοί που νομίζετε
Μπορούν οι άνθρωποι να ζήσουν για πάντα; Νέα μελέτη βάζει το όριο ακόμη και στα 194 χρόνια
