Για πολλούς από εμάς η βραδινή τελετουργία περιλαμβάνει τις εξής ενέργειες: Να χαμληλώσουμε τα φώτα, να ξαπλώστουμε στο κρεβάτι και να αφήσουΜε την τηλεόραση να παίζει μέχρι να μας πάρει ο ύπνος. Μπορεί να είναι μια παλιά συνήθεια, ένας τρόπος να χαλαρώσουμε ή απλώς η παρέα του ήχου της που μας κάνει να νιώθουμε άνετα.
Το ερώτημα είναι αν αυτή η συνήθεια είναι τόσο αθώα όσο φαίνεται. Οι ειδικοί στον ύπνο γενικά προτιμούν το υπνοδωμάτιο να είναι σκοτεινό και χωρίς οθόνες, καθώς τόσο το φως όσο και το περιεχόμενο που παρακολουθούμε μπορούν να επηρεάσουν τον φυσικό κύκλο ύπνου-αφύπνισης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όποιος αποκοιμιέται μπροστά στην τηλεόραση καταστρέφει τον ύπνο του. Η πραγματικότητα είναι λίγο πιο σύνθετη.
Το φως της τηλεόρασης δεν είναι τόσο αθώο όσο νομίζετε
Ο οργανισμός μας διαθέτει ένα εσωτερικό «ρολόι» που βοηθά να ρυθμίζονται ο ύπνος και η εγρήγορση. Το φως αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σήματα για αυτό το σύστημα.
Καθώς βραδιάζει, το σώμα αυξάνει φυσιολογικά την παραγωγή μελατονίνης, μιας ορμόνης που βοηθά να προετοιμαστούμε για τον ύπνο. Το φως από τις ηλεκτρονικές οθόνες, συμπεριλαμβανομένης της τηλεόρασης, μπορεί να επηρεάσει αυτόν τον μηχανισμό, ιδιαίτερα όταν η έκθεση είναι έντονη και κοντά στην ώρα του ύπνου.
Γι’ αυτό και οι ειδικοί συστήνουν γενικά να περιορίζουμε τις οθόνες πριν από τον ύπνο και να κρατάμε το υπνοδωμάτιο όσο γίνεται πιο σκοτεινό.
Ακόμη κι όταν δεν κοιτάτε την οθόνη, ο εγκέφαλος ακούει
Εδώ βρίσκεται ένα σημείο που συχνά ξεχνάμε.
Μπορεί να έχετε κλείσει τα μάτια και να μη βλέπετε πλέον την τηλεόραση, όμως οι ήχοι εξακολουθούν να φτάνουν στον εγκέφαλό σας. Μια ξαφνική αλλαγή στη μουσική, μια δυνατή φωνή, ένας ήχος δράσης ή μια διαφήμιση μπορεί να προκαλέσει μικρές αφυπνίσεις ή να διατηρεί τον εγκέφαλο περισσότερο σε εγρήγορση.
Η τεχνολογία στο υπνοδωμάτιο μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο όχι μόνο μέσω του φωτός αλλά και μέσω των ήχων, των αναλαμπών και της νοητικής διέγερσης.
Και υπάρχει και κάτι ακόμη: αν παρακολουθείτε μια σειρά που σας ενδιαφέρει πραγματικά, είναι πολύ εύκολο το «θα δω μόνο δέκα λεπτά» να γίνει άλλο ένα επεισόδιο. Έτσι, η τηλεόραση δεν επηρεάζει μόνο το πώς κοιμάστε αλλά και το πότε τελικά θα κοιμηθείτε.
Μπορεί η τηλεόραση να επηρεάσει ακόμη και το βάρος;
Εδώ τα πράγματα γίνονται ιδιαίτερα ενδιαφέροντα.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA Internal Medicine εξέτασε 43.722 γυναίκες ηλικίας 35 έως 74 ετών και παρακολούθησε τη σχέση ανάμεσα στην έκθεση σε τεχνητό φως κατά τη διάρκεια του ύπνου και στο βάρος. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι γυναίκες που κοιμούνταν με τηλεόραση ή φως αναμμένο στο δωμάτιο είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να πάρουν τουλάχιστον 5 κιλά κατά την περίοδο παρακολούθησης. Είχαν επίσης υψηλότερη πιθανότητα να εμφανίσουν παχυσαρκία.
Αυτό ακούγεται εντυπωσιακό, αλλά χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση: η μελέτη έδειξε συσχέτιση, όχι ότι η τηλεόραση προκαλεί από μόνη της αύξηση βάρους.
Οι ερευνητές προσπάθησαν να λάβουν υπόψη παράγοντες όπως η σωματική δραστηριότητα, η διατροφή, η διάρκεια και η ποιότητα του ύπνου, όμως δεν μπορούσαν να αποκλείσουν κάθε πιθανή άλλη εξήγηση.
Με άλλα λόγια, δεν μπορούμε να πούμε ότι «η τηλεόραση σας παχαίνει». Μπορούμε όμως να πούμε ότι το να κοιμάστε συστηματικά με τεχνητό φως στο δωμάτιο έχει συσχετιστεί με δυσμενείς δείκτες βάρους και επομένως αξίζει να περιορίζεται.
Γιατί όμως μερικοί άνθρωποι κοιμούνται καλύτερα με την τηλεόραση;
Για κάποιους ανθρώπους, ο απόλυτος θόρυβος ενός σκοτεινού και ήσυχου δωματίου δεν είναι καθόλου χαλαρωτικός. Ένας γνώριμος ήχος στο background μπορεί να τους αποσπά από σκέψεις, άγχος ή την έντονη εσωτερική «φασαρία» που συχνά εμφανίζεται μόλις πέσουμε στο κρεβάτι.
Και αυτό είναι κάτι που δεν πρέπει να αγνοήσουμε. Αν η επιλογή είναι να κοιτάτε το ταβάνι για ώρες επειδή δεν μπορείτε να χαλαρώσετε ή να αποκοιμηθείτε με έναν ήπιο, γνώριμο ήχο, το ζητούμενο είναι τελικά να βρείτε έναν τρόπο να κοιμάστε επαρκώς.
Το πρόβλημα αρχίζει περισσότερο όταν η τηλεόραση γίνεται απαραίτητη προϋπόθεση για να κοιμηθείτε ή όταν παραμένει αναμμένη όλη τη νύχτα.
Αν δεν μπορείτε να την αποχωριστείτε, κάντε αυτό
Δεν χρειάζεται να περάσετε από το «η τηλεόραση παίζει όλο το βράδυ» στο «από αύριο δεν ξαναβλέπω τηλεόραση στο κρεβάτι».
Μια πολύ απλή λύση είναι να χρησιμοποιήσετε τον χρονοδιακόπτη ύπνου. Μπορείτε να αφήσετε την τηλεόραση να παίζει για λίγο μέχρι να νυστάξετε και να ρυθμίσετε να κλείσει αυτόματα.
Έτσι περιορίζετε τόσο την έκθεση στο φως όσο και τους ήχους κατά τη διάρκεια της υπόλοιπης νύχτας. Το Sleep Foundation προτείνει επίσης, όταν η απομάκρυνση της τηλεόρασης από το υπνοδωμάτιο δεν είναι πρακτική, τη χρήση sleep timer ως έναν τρόπο να μειωθεί η νυχτερινή έκθεση.
Ακόμη καλύτερα, επιλέξτε κάτι που έχετε ήδη δει και γνωρίζετε καλά. Μια ήρεμη σειρά μπορεί να είναι λιγότερο διεγερτική από ένα δελτίο ειδήσεων, μια ταινία δράσης ή ένα θρίλερ που σας κρατά σε αγωνία.
Και το κινητό στο κομοδίνο;
Εδώ ισχύει περίπου η ίδια λογική, με μια σημαντική διαφορά: το κινητό συνήθως βρίσκεται πολύ πιο κοντά στα μάτια μας και είναι σχεδιασμένο να μας κρατά ενεργούς.
Ένα μήνυμα, μια ειδοποίηση ή η συνήθεια να ανοίγουμε ξανά και ξανά τις εφαρμογές μπορεί να καθυστερήσει ακόμη περισσότερο την ώρα που πραγματικά θα κοιμηθούμε.
Γι’ αυτό οι ειδικοί στον ύπνο συστήνουν να περιορίζουμε τη χρήση ηλεκτρονικών συσκευών πριν από τον ύπνο και, όπου είναι δυνατόν, να κρατάμε το υπνοδωμάτιο όσο γίνεται πιο ελεύθερο από οθόνες.
Τελικά, πρέπει να κοιμόμαστε με την τηλεόραση ανοιχτή;
Αν θέλουμε μια απλή απάντηση, καλύτερα όχι όλη τη νύχτα.
Ένα σκοτεινό, ήσυχο και δροσερό υπνοδωμάτιο δημιουργεί γενικά καλύτερες συνθήκες για ύπνο. Η τηλεόραση μπορεί να προσθέτει φως, ήχους και νοητική διέγερση τη στιγμή που ο οργανισμός προσπαθεί να περάσει στη φάση της ξεκούρασης.
Αν όμως ανήκετε σε εκείνους που αποκοιμιούνται πιο εύκολα με μια γνώριμη εκπομπή στο background, δεν χρειάζεται να νιώθετε ότι κάνετε κάτι «καταστροφικό» για την υγεία σας. Δοκιμάστε απλώς να μειώσετε τη φωτεινότητα, να επιλέγετε κάτι ήρεμο και γνώριμο και κυρίως να χρησιμοποιείτε τον χρονοδιακόπτη ώστε η τηλεόραση να σβήνει αφού αποκοιμηθείτε.
Δείτε επίσης:
Ύπνος στο σκοτάδι: Γιατί το φως τη νύχτα «πιέζει» την καρδιά μας
Επτά τρόποι να προστατεύσετε την επιδερμίδα σας από τις ακτίνες UV και το μπλε φως
