Μόλις το 15% των πολιτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση γνωρίζει ότι το αλκοόλ μπορεί να προκαλέσει καρκίνο του μαστού, σύμφωνα με τον ΠΟΥ. Ο Οργανισμός παρουσιάζει ένα νέο ψηφιακό εργαλείο με τεχνητή νοημοσύνη, με στόχο να βοηθήσει τους επαγγελματίες υγείας να συζητούν πιο συχνά με τους ασθενείς για την κατανάλωση αλκοόλ.
Ένα ποτήρι κρασί στο δείπνο, ένα κοκτέιλ στην έξοδο ή ένα ποτό για να χαλαρώσουμε μετά από μια απαιτητική ημέρα. Η κατανάλωση αλκοόλ είναι ενσωματωμένη σε πολλές καθημερινές και κοινωνικές συνήθειες. Αυτό που γνωρίζουμε πολύ λιγότερο είναι η σύνδεσή της με τον καρκίνο του μαστού.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), μόλις το 15% των πολιτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση γνωρίζει ότι το αλκοόλ μπορεί να προκαλέσει καρκίνο του μαστού. Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε 14 χώρες, η ενημέρωση μεταξύ των γυναικών έφτανε μόλις το 21%. Τα στοιχεία αναδεικνύουν ένα σημαντικό κενό γνώσης γύρω από έναν παράγοντα κινδύνου που μπορεί να περιοριστεί.
Ο ΠΟΥ επισημαίνει, μάλιστα, ότι η συζήτηση για την κατανάλωση αλκοόλ δεν αποτελεί συνηθισμένο μέρος πολλών ιατρικών επισκέψεων, παρότι θα μπορούσε να βοηθήσει στην έγκαιρη αναγνώριση κινδύνων και στην πρόληψη.
Πόσο συνδέεται το αλκοόλ με τον καρκίνο του μαστού;
Η σχέση ανάμεσα στο αλκοόλ και τον καρκίνο είναι τεκμηριωμένη. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, το αλκοόλ συνδέεται αιτιωδώς με τουλάχιστον επτά τύπους καρκίνου: του μαστού, του στόματος, του φάρυγγα, του λάρυγγα, του οισοφάγου, του ήπατος και του παχέος εντέρου και του ορθού.
Στην ευρωπαϊκή περιφέρεια του ΠΟΥ, η κατανάλωση αλκοόλ εκτιμάται ότι συνδέθηκε με περίπου 39.200 νέα περιστατικά καρκίνου του μαστού το 2020. Πρόκειται για εκτίμηση που αφορά το σύνολο της περιφέρειας και όχι μόνο τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο κίνδυνος αυξάνεται όσο μεγαλώνει η κατανάλωση. Ωστόσο, η σχέση δεν περιορίζεται στην υπερβολική κατανάλωση: σύμφωνα με τον Οργανισμό, ακόμη και σχετικά μικρές ποσότητες μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού. Σχεδόν το ένα τρίτο των περιστατικών καρκίνου του μαστού που αποδόθηκαν στο αλκοόλ στην ευρωπαϊκή περιφέρεια το 2020 συνδέθηκε με κατανάλωση έως ένα ή δύο αλκοολούχα ποτά την ημέρα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε γυναίκα που καταναλώνει αλκοόλ θα εμφανίσει καρκίνο. Σημαίνει, όμως, ότι το αλκοόλ είναι ένας τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου που αξίζει να λαμβάνεται υπόψη, μαζί με την ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό και άλλους παράγοντες που επηρεάζουν την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου.
Γιατί δεν συζητούν συχνότερα οι γιατροί την κατανάλωση αλκοόλ;
Η διατροφή, το κάπνισμα και η σωματική δραστηριότητα αποτελούν συχνά μέρος των συζητήσεων για την υγεία. Η κατανάλωση αλκοόλ, αντίθετα, μπορεί να μένει εκτός της συζήτησης ανάμεσα στον γιατρό και τον ασθενή.
Ο ΠΟΥ αποδίδει αυτή την κατάσταση σε διάφορους λόγους: την περιορισμένη διάρκεια των ιατρικών ραντεβού, την έλλειψη εκπαίδευσης ή κατάλληλων εργαλείων, αλλά και την αμηχανία που μπορεί να προκαλεί το θέμα. Οι επαγγελματίες υγείας ενδέχεται να δυσκολεύονται να ρωτήσουν για τις συνήθειες ενός ασθενούς χωρίς να δημιουργήσουν την αίσθηση ότι τον κρίνουν.
Η λύση που προτείνει ο Οργανισμός είναι να ενταχθούν οι σχετικές ερωτήσεις στην τακτική φροντίδα υγείας, με τρόπο απλό και υποστηρικτικό. Η συζήτηση δεν χρειάζεται να ξεκινά με μια προειδοποίηση ή μια επίπληξη. Μπορεί να αρχίζει με μερικές σύντομες ερωτήσεις για το πόσο συχνά και σε τι ποσότητες καταναλώνει κάποιος αλκοόλ.
Το νέο εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης του ΠΟΥ
Για να διευκολύνει αυτή τη διαδικασία, ο ΠΟΥ/Ευρώπης παρουσιάζει το Alcohol Screening and Brief Interventions Hub, μια ψηφιακή πλατφόρμα που συγκεντρώνει επιστημονικά τεκμηριωμένες πληροφορίες, οδηγίες και πρακτικά εργαλεία για την αναγνώριση των κινδύνων που σχετίζονται με το αλκοόλ.
Μεταξύ των διαθέσιμων εργαλείων είναι το AUDIT, ένα διεθνώς αναγνωρισμένο ερωτηματολόγιο δέκα ερωτήσεων που βοηθά στην αξιολόγηση της επικινδυνότητας της κατανάλωσης αλκοόλ. Η πλατφόρμα περιλαμβάνει επίσης διαδραστικό υλικό για το τι θεωρείται ένα τυπικό ποτό και πώς το αλκοόλ επηρεάζει την υγεία.
Ξεχωριστή λειτουργία αποτελεί ο SBI Assistant, ένας βοηθός τεχνητής νοημοσύνης που έχει σχεδιαστεί ώστε να καθοδηγεί τους χρήστες στις πληροφορίες και στα εργαλεία του ΠΟΥ. Σύμφωνα με τον Οργανισμό, οι απαντήσεις του βασίζονται σε συγκεκριμένο σύνολο επιστημονικών στοιχείων και οδηγιών του και συνοδεύονται από τις αντίστοιχες πηγές.
Στόχος είναι να μπορούν οι επαγγελματίες υγείας να βρίσκουν γρήγορα αξιόπιστες πληροφορίες, να αξιολογούν πιθανούς κινδύνους και να ξεκινούν μια συζήτηση με τον ασθενή χωρίς στιγματισμό. Η πλατφόρμα απευθύνεται, επίσης, σε άλλους επαγγελματίες και φορείς που ασχολούνται με την πρόληψη και την υγεία.
Τι μπορεί να κάνει κάποιος στην πράξη;
Η ενημέρωση είναι ένα πρώτο βήμα, αλλά δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή. Αν έχετε απορίες για το πώς επηρεάζει το αλκοόλ τον δικό σας κίνδυνο, μπορείτε να το συζητήσετε με τον γιατρό σας, χωρίς να περιμένετε να τεθεί πρώτα το θέμα από εκείνον.
Η μείωση ή η διακοπή της κατανάλωσης αλκοόλ μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνων που σχετίζονται με αυτό. Παράλληλα, η τακτική συμμετοχή στον προληπτικό έλεγχο για τον καρκίνο του μαστού, σύμφωνα με την ηλικία και το ατομικό ιστορικό, παραμένει σημαντική. Κανένα μεμονωμένο μέτρο δεν εξαλείφει πλήρως τον κίνδυνο, αλλά η ενημέρωση βοηθά να γίνονται πιο συνειδητές επιλογές.
Η νέα πρωτοβουλία του ΠΟΥ επιχειρεί να κάνει αυτή τη συζήτηση πιο συνηθισμένη στην καθημερινή φροντίδα υγείας. Γιατί η πρόληψη δεν αφορά μόνο τις εξετάσεις που προγραμματίζουμε, αλλά και τις ερωτήσεις που κάνουμε — και εκείνες που δεν πρέπει να μένουν αναπάντητες.
