Αν πιστεύετε ότι τα όνειρά σας είναι τυχαία, κάνετε λάθος. Οι ερευνητές ανέλυσαν περισσότερες από 3.700 αναφορές ονείρων και τώρα έχουν μια καλύτερη εικόνα για το τι επηρεάζει το περιεχόμενο των ονείρων μας.
Στη Γαλλία, ορισμένοι πιστεύουν ότι η κατανάλωση τυριού πριν από τον ύπνο θα σας κάνει να έχετε έντονα όνειρα. Όμως η επιστήμη δείχνει προς άλλη κατεύθυνση: Το περιεχόμενο των ονείρων μας φαίνεται να διαμορφώνεται από έναν συνδυασμό προσωπικότητας και βιωμένης εμπειρίας και όχι από το καμαμπέρ και το τσένταρ. Γιατί τα όνειρα μερικές φορές μοιάζουν τυχαία και χαοτικά, ενώ άλλες φορές είναι καθηλωτικά και παράξενα συνεκτικά; Μια νέα μελέτη προτείνει ότι η απάντηση δεν είναι το τυχαίο.
Οι ερευνητές από την IMT School for Advanced Studies Lucca στην Ιταλία, όπως δημοσιεύει το Εuronews, αμφισβήτησαν την ιδέα ότι τα όνειρα είναι τυχαία νοητικά υποπροϊόντα. Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Communications Psychology, δείχνει προς ένα σύστημα που επηρεάζεται από τη νόηση, το συναίσθημα και το πλαίσιο.
Η μελέτη ανέλυσε περισσότερες από 3.700 αναφορές ονείρων και εμπειριών εγρήγορσης που συλλέχθηκαν από 287 συμμετέχοντες ηλικίας 18 έως 70 χρόνων. Σε μια περίοδο δύο εβδομάδων, οι εθελοντές κατέγραφαν τις εμπειρίες τους, ενώ οι ερευνητές συγκέντρωναν λεπτομερείς πληροφορίες για την ποιότητα του ύπνου, τα γνωστικά πρότυπα, τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας και τα ψυχολογικά γνωρίσματα.
Στη συνέχεια χρησιμοποίησαν προηγμένη επεξεργασία φυσικής γλώσσας (NLP, ένα είδος τεχνητής νοημοσύνης) για να αναλύσουν τον τρόπο με τον οποίο οι συμμετέχοντες περιέγραφαν την καθημερινή τους ζωή και τα όνειρά τους.
Τα όνειρα δεν είναι τυχαία
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα όνειρα απέχουν πολύ από το να είναι τυχαία. Υπάρχουν σαφή μοτίβα. Αντικατοπτρίζουν έναν συνδυασμό εσωτερικών χαρακτηριστικών και εξωτερικών επιρροών. Άνθρωποι που μέσα στη μέρα πηδούν από τη μία άσχετη σκέψη στην άλλη, συχνά ανέφεραν όνειρα που έμοιαζαν κατακερματισμένα και άλλαζαν γρήγορα. Όσοι θεωρούσαν τα όνειρα σημαντικά, συνήθως τα βίωναν ως πιο ζωντανά και καθηλωτικά.
Οι εξωτερικές συνθήκες διαδραμάτισαν επίσης ρόλο. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, τα όνειρα έγιναν πιο έντονα και συχνά επικεντρώνονταν σε θέματα περιορισμού και εγκλεισμού, σύμφωνα με τη μελέτη. Αυτά τα μοτίβα εξασθένησαν καθώς η ζωή επέστρεψε στο φυσιολογικό, γεγονός που δείχνει ότι τα όνειρα μεταβάλλονται μαζί με την ψυχολογική μας κατάσταση.
Η καθημερινότητα, αλλά αλλιώς
Αντί να αναπαράγουν την καθημερινή ζωή, τα όνειρα φαίνεται να τη μεταμορφώνουν. Στοιχεία ρουτίνας όπως χώροι εργασίας, νοσοκομεία ή σχολεία σπάνια εμφανίζονται ως ακριβή αντίγραφα. Αντίθετα, αναδιοργανώνονται σε άγνωστες και συχνά σουρεαλιστικές σκηνές, συνδυάζοντας διαφορετικά πλαίσια και οπτικές.
«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι τα όνειρα δεν είναι απλώς μια αντανάκλαση των προηγούμενων εμπειριών, αλλά μια δυναμική διαδικασία που διαμορφώνεται από το ποιοι είμαστε και από όσα ζούμε», δήλωσε η Valentina Elce, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
Η μελέτη δείχνει επίσης πώς η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προωθήσει την έρευνα των ονείρων. Τα μοντέλα NLP μπορούν να αναλύουν αναφορές ονείρων με ακρίβεια παρόμοια με αυτή των ανθρώπινων αξιολογητών. Αυτό δημιουργεί νέες δυνατότητες για τη μελέτη της συνείδησης, της μνήμης και της ψυχικής υγείας σε μεγάλη κλίμακα και με συνεπή τρόπο.
Έτσι, αν και ίσως δεν μπορείτε να επηρεάσετε τις νυχτερινές σας «περιπέτειες» τρώγοντας τυρί, τα όνειρα φαίνεται πράγματι να διαμορφώνονται από μετρήσιμες δυνάμεις, τόσο μέσα όσο και έξω από το μυαλό.
