Οι αναμνήσεις μας συχνά μοιάζουν με τα μόνα πράγματα για τα οποία μπορούμε να είμαστε πραγματικά σίγουροι, είτε πρόκειται για μια αγαπημένη ανάμνηση από τα παιδικά σας χρόνια είτε για την απλή μνήμη του τι φάγατε για πρωινό.
Όμως, μια ομάδα κορυφαίων φυσικών υποστηρίζει τώρα ότι όλες οι αναμνήσεις σας θα μπορούσαν να είναι απλώς μια ψευδαίσθηση. Σύμφωνα με αυτήν τη ριζοσπαστική θεωρία, όλες οι αναμνήσεις σας είναι πιο πιθανό να προκύπτουν από τυχαίες διακυμάνσεις στο διάστημα παρά από πραγματικά γεγονότα του παρελθόντος.
Αυτό θα σήμαινε ότι όσα θυμάστε σήμερα για τη ζωή σας και τον κόσμο δεν έχουν μεγαλύτερη σχέση με την πραγματικότητα απ’ ό,τι τα πιο παράξενα όνειρα και οι φαντασιώσεις σας.
Οι επιστήμονες και οι φιλόσοφοι αποκαλούν αυτήν την ιδέα υπόθεση του Boltzmann Brain, από τον Αυστριακό μαθηματικό Ludwig Boltzmann. Πρόκειται για την ιδέα ότι το πιο πιθανό σενάριο είναι πως ο εγκέφαλός σας, μαζί με όλες του τις αναμνήσεις, δημιουργήθηκε αυθόρμητα αυτή ακριβώς τη στιγμή, μέσα από τυχαίο χάος.
Αυτό μπορεί να ακούγεται τρελό, ωστόσο, οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι αποτελεί μια δυσάρεστη αλλά αναπόφευκτη συνέπεια των σημαντικότερων νόμων της φυσικής.
Στη μελέτη τους, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Entropy, οι ερευνητές αναφέρουν:
«Προς το παρόν, δεν υπάρχει κανένα πλήρως αυστηρό επιχείρημα που να βασίζεται αποκλειστικά στην καθιερωμένη φυσική και να αποκλείει το ενδεχόμενο της υπόθεσης του BB [Boltzmann Brain]».
Για να το θέσουμε πολύ απλά, η βασική ιδέα πίσω από την υπόθεση του Boltzmann Brain είναι ότι μια τυχαία συλλογή σωματιδίων μπορεί, αν της δοθεί αρκετός χρόνος, να δημιουργήσει οποιαδήποτε πιθανή δομή.
Σε αυτές τις πιθανές δομές περιλαμβάνεται και η ακριβής τωρινή κατάσταση του εγκεφάλου σας αυτήν τη στιγμή, μαζί με όλες σας τις αναμνήσεις, τις πεποιθήσεις, τις σκέψεις και τις επιθυμίες.
Αυτό σημαίνει ότι οι αναμνήσεις σας θα μπορούσαν να υπάρχουν χωρίς να υπάρχει κανένα φυσικό σύμπαν στο οποίο να αναφέρονται, μετατρέποντάς σας σε έναν «Boltzmann Brain». Διαισθητικά, μοιάζει οι πιθανότητες να εμφανιστεί ένας τέτοιος εγκέφαλος να είναι απειροελάχιστες σε σύγκριση με την πιθανότητα οι εγκέφαλοί μας και οι αναμνήσεις μας να είναι πραγματικοί.
Ωστόσο, μια παράδοξη συνέπεια των νόμων της φυσικής οδηγεί στο συμπέρασμα ότι είναι σχεδόν απείρως πιο πιθανό να είστε, στην πραγματικότητα, ένας Boltzmann Brain. Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η υπόθεση φαίνεται να προκύπτει άμεσα από κάτι που σχεδόν όλοι οι επιστήμονες συμφωνούν πως είναι αληθινό.
Ο δεύτερος νόμος της θερμοδυναμικής αναφέρει ότι η συνολική αταξία, ή «εντροπία», ενός συστήματος αυξάνεται πάντα με την πάροδο του χρόνου, όπως ένα δωμάτιο που γίνεται όλο και πιο ακατάστατο. Όμως, για να λειτουργεί σωστά η σύγχρονη φυσική, αυτός ο κανόνας πρέπει να είναι «συμμετρικός» ως προς τον χρόνο.
Αυτό σημαίνει ότι, σε οποιαδήποτε συγκεκριμένη χρονική στιγμή, ο κόσμος ήταν πιθανότατα πιο ακατάστατος τόσο στο μέλλον όσο και στο παρελθόν.
Ο επικεφαλής συγγραφέας, καθηγητής David Wolpert από το Santa Fe Institute, και οι συνυπογράφοντες εξηγούν: «Με άλλα λόγια, η πιο πιθανή κατάσταση, με βάση τις τρέχουσες παρατηρήσεις, είναι ότι βρισκόμαστε τυχαία ακριβώς σε ένα ειδικό σημείο στη δυναμική της εντροπίας του σύμπαντος. Με άλλα λόγια, το πιο πιθανό σενάριο είναι ότι είμαστε απλώς μια διακύμανση της εντροπίας, δηλαδή ότι είμαστε ένας BB [Boltzmann Brain].»
Αυτό οδηγεί στο παράδοξο συμπέρασμα ότι είναι πολύ πιο πιθανό οι αναμνήσεις μας να είναι ψευδείς παρά γνήσιες αναμνήσεις γεγονότων που όντως συνέβησαν. Οι επιστήμονες δεν υποστηρίζουν ότι απέδειξαν πως είμαστε Boltzmann Brains. Αντίθετα, επισημαίνουν ότι αυτή η υπόθεση δεν έρχεται σε αντίθεση με όσα γνωρίζουμε για τη σύγχρονη φυσική.
Στη μελέτη τους, οι ερευνητές αναλύουν τα επιμέρους στοιχεία της υπόθεσης του Boltzmann Brain χρησιμοποιώντας εργαλεία από τη θεωρία πιθανοτήτων και τη μελέτη της τυχαιότητας. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η μόνη βεβαιότητα που θα μπορούσαμε να έχουμε πως δεν είμαστε Boltzmann Brains προέρχεται από την εμπιστοσύνη μας στη θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης (Big Bang).
Αν το Σύμπαν έχει ένα σαφές σημείο αρχής με καθορισμένο επίπεδο αταξίας, τότε μπορούμε να προσανατολιστούμε χρονικά και να δείξουμε ότι δεν είμαστε απλώς μια τυχαία διακύμανση μέσα στο χάος. Πριν από την ανακάλυψη της Μεγάλης Έκρηξης μέσω της Κοσμικής Μικροκυματικής Ακτινοβολίας Υποβάθρου τον 20ό αιώνα, η ιδέα ότι οι αναμνήσεις μας είναι ψευδείς ήταν εξίσου «σίγουρη» όσο και ο δεύτερος νόμος της θερμοδυναμικής.
Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι δεν μπορούμε να εξετάζουμε μόνο τη Μεγάλη Έκρηξη. Πρέπει να λάβουμε υπόψη και την παρούσα στιγμή. Όταν λαμβάνουμε υπόψη το παρόν, δεν υπάρχει τρόπος να αποφύγουμε την υπόθεση του Boltzmann Brain χωρίς να απορρίψουμε ταυτόχρονα και τον δεύτερο νόμο της θερμοδυναμικής.
Αυτό μας αφήνει στη θέση ότι δεν υπάρχει τίποτα στη φυσική που να αποκλείει την υπόθεση του Boltzmann Brain, θέτοντας ενδεχομένως υπό αμφισβήτηση όλες μας τις αναμνήσεις. Οι συγγραφείς καταλήγουν: «Υπό αυτή την έννοια, η υπόθεση του Boltzmann Brain και ο δεύτερος νόμος της θερμοδυναμικής είναι εξίσου θεμιτοί (ή μη)».
