Κακοποίηση, παραμέληση, ενδοοικογενειακή βία και σοβαρές δυσκολίες μέσα στο σπίτι συνδέονται με την ψυχική υγεία, την εκπαίδευση και την οικονομική κατάσταση στη νεαρή ενήλικη ζωή
Περισσότεροι από 2 στους 3 νέους Ευρωπαίους που συμμετείχαν σε νέα έρευνα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ανέφεραν ότι είχαν βιώσει τουλάχιστον μία σοβαρή δυσκολία πριν από την ενηλικίωσή τους. Περισσότεροι από 1 στους 5 δήλωσαν ότι είχαν βιώσει τέσσερις ή περισσότερες.
Η έρευνα του WHO/Europe έγινε σε περισσότερους από 26.000 νέους ηλικίας 18 έως 30 ετών στα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την Ισλανδία και τη Νορβηγία. Τα στοιχεία συγκεντρώθηκαν από τον Νοέμβριο του 2025 έως τον Ιανουάριο του 2026 και εξετάζουν τη σχέση ανάμεσα στις δυσμενείς εμπειρίες της παιδικής ηλικίας και σε μια σειρά από καταστάσεις που εμφανίζονται στη νεαρή ενήλικη ζωή.
Οι λεγόμενες Adverse Childhood Experiences (ACEs) δεν αφορούν μόνο την κακοποίηση. Στην έρευνα περιλαμβάνονται εννέα κατηγορίες: σωματική, συναισθηματική και σεξουαλική κακοποίηση, σωματική παραμέληση, χρήση ουσιών μέσα στο σπίτι, ψυχική ασθένεια μέλους της οικογένειας, φυλάκιση μέλους του νοικοκυριού, χωρισμός ή θάνατος γονέα και έκθεση σε ενδοοικογενειακή βία.
Οι αριθμοί αλλάζουν όσο αυξάνονται οι δύσκολες εμπειρίες
Στους νέους που ανέφεραν τέσσερις ή περισσότερες ACEs, το 76,3% δήλωσε ότι αισθάνθηκε πως χρειαζόταν επαγγελματική υποστήριξη για την ψυχική του υγεία τον προηγούμενο χρόνο. Στην ομάδα που δεν ανέφερε καμία τέτοια εμπειρία, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 36,7%.
Η συσσώρευση δυσμενών εμπειριών συνδέθηκε και με τη βία. Όσοι ανέφεραν τέσσερις ή περισσότερες ήταν περίπου έξι φορές πιθανότερο να δηλώσουν ότι είχαν υποστεί βία και περίπου δέκα φορές πιθανότερο να αναφέρουν ότι είχαν ασκήσει βία ως νεαροί ενήλικες. Ήταν επίσης περίπου οκτώ φορές πιθανότερο να αναφέρουν ότι είχαν βιώσει cyberbullying στην παιδική τους ηλικία.
Οι διαφορές επεκτείνονται στην εκπαίδευση και την οικονομική ζωή. Μεγαλύτερη έκθεση σε ACEs συνδέθηκε με χαμηλότερη εκπαιδευτική επίδοση, μεγαλύτερη πιθανότητα να βρίσκεται κάποιος εκτός εκπαίδευσης, εργασίας ή κατάρτισης, χαμηλότερο εισόδημα του νοικοκυριού, μικρότερη εμπιστοσύνη στους άλλους και ασθενέστερη αίσθηση σύνδεσης με την κοινότητα.
Δεν είναι όλες οι δύσκολες παιδικές εμπειρίες ίδιες
Η έρευνα δεν λέει ότι ένα παιδί που έχει μεγαλώσει σε δύσκολες συνθήκες θα αντιμετωπίσει υποχρεωτικά προβλήματα ως ενήλικας. Τα στοιχεία δείχνουν συσχετίσεις ανάμεσα στον αριθμό των δυσμενών εμπειριών και στις εκβάσεις που εξετάστηκαν.
Και μέσα σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες, φαίνεται να έχει σημασία το αν υπάρχει κάποιος ενήλικας που προσφέρει στήριξη. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας/Ευρώπη επισημαίνει τον ρόλο των υποστηρικτικών σχέσεων, ενώ προηγούμενη ευρωπαϊκή έρευνα της ίδιας ερευνητικής ομάδας έχει συνδέσει τις υποστηρικτικές σχέσεις στην παιδική ηλικία με καλύτερα αποτελέσματα αργότερα.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από τον WHO/Europe σε συνεργασία με το Liverpool John Moores University, με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι ερευνητές τονίζουν ότι η πρόληψη των δυσμενών εμπειριών και η έγκαιρη στήριξη μπορούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις τους.
Τι ζητά ο WHO
Ο WHO/Europe προτείνει παρεμβάσεις σε τρία επίπεδα:
- Στήριξη των οικογενειών και αντιμετώπιση παραγόντων όπως η φτώχεια, ο κοινωνικός αποκλεισμός και η βία στις κοινότητες
- Ενίσχυση των υποστηρικτικών σχέσεων και των δεξιοτήτων των παιδιών.
- Υπηρεσίες υγείας, κοινωνικής φροντίδας, εκπαίδευσης και δικαιοσύνης που να μπορούν να αναγνωρίζουν τις συνέπειες της παιδικής κακοποίησης και παραμέλησης.
Υπάρχει και μια ακόμη παράμετρος που κάνει τα ευρήματα της μελέτης ιδιαίτερα σημαντικά: οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην προσωπική ζωή ενός ανθρώπου. Όταν η παιδική ηλικία συνοδεύεται από πολλαπλές δυσκολίες, οι συνέπειες μπορούν να φανούν αργότερα στην ψυχική υγεία, στις σπουδές, στην εργασία, στο εισόδημα και στις σχέσεις με τους άλλους.
Η νέα ευρωπαϊκή έρευνα δείχνει έτσι το μέγεθος ενός προβλήματος που συχνά αντιμετωπίζεται ως ιδιωτική υπόθεση μιας οικογένειας. Τα στοιχεία του WHO δείχνουν ότι οι συνθήκες μέσα στις οποίες μεγαλώνει ένα παιδί μπορούν να συνδέονται με την πορεία του πολλά χρόνια αργότερα.
Δείτε επίσης:
Tο απλό κόλπο για να «ξεκλειδώσετε» παιδικές αναμνήσεις που νομίζατε ότι είχαν χαθεί για πάντα
10 στιγμές από την παιδική ηλικία που επηρεάζουν την ενήλικη ζωή μας
