Είναι εύλογα απογοητευτικό όταν ιδρώνετε περισσότερο στο γυμναστήριο από τους φίλους σας, αλλά τα αποτελέσματα είναι ίδια. Νέα έρευνα δείχνει ότι αυτό δεν είναι απλώς στο μυαλό σας. Αντιθέτως, υπάρχουν συγκεκριμένες γενετικές παραλλαγές που συνδέονται με το να είναι κάποιος πιο fit, και οι ίδιες παραλλαγές συνδέονται επίσης με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης μιας σειράς ασθενειών.

Τα ευρήματα δεν υποδεικνύουν ότι πρέπει απλώς να τα παρατήσετε με την άσκηση αν υποψιάζεστε ότι δεν έχετε γενετική προδιάθεση για φυσική κατάσταση. Αλλά υποδηλώνουν ότι κάποιοι άνθρωποι μπορεί να είναι πιο «ευνοημένοι» στο κομμάτι του fitness από άλλους, κάτι που μπορεί να εξηγεί πώς η κολλητή σας μπορεί να τρέξει 5 χλμ. χωρίς προετοιμασία, ενώ εσείς χρειάζεστε προπόνηση.

Ένας συγγραφέας της μελέτης και ένας καρδιολόγος εξηγούν στο Women’s Health.

Τι βρήκε η μελέτη: Η σύνδεση γονιδίων και 30 ασθενειών

Για τη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Medicine & Science in Sports & Exercise, οι ερευνητές εξέτασαν πολλές βάσεις δεδομένων μακροχρόνιων μελετών για 712 φαινοτύπους που σχετίζονται με την υγεία. Οι «φαινότυποι» αναφέρονται σε παρατηρήσιμα χαρακτηριστικά ενός οργανισμού, όπως η αρτηριακή πίεση ή το ύψος.

Μετά την ανάλυση των δεδομένων, οι ερευνητές εντόπισαν 34 συσχετίσεις ανάμεσα στη γενετικά προβλεπόμενη αερόβια φυσική κατάσταση και διαφορετικές εκβάσεις υγείας. Άτομα με συγκεκριμένα γονίδια παρουσίαζαν μια σειρά από πιθανά οφέλη για την υγεία, όπως χαμηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού, υψηλότερη μεταβλητότητα καρδιακού ρυθμού, χαμηλότερη αρτηριακή πίεση και χαμηλότερο κίνδυνο άσθματος. Επίσης, ήταν πιο πιθανό να έχουν περισσότερα χρόνια εκπαίδευσης σε σχέση με άτομα χωρίς αυτά τα γονίδια. Υψηλότερα επίπεδα εκπαίδευσης έχουν επίσης συνδεθεί σε προηγούμενες έρευνες με καλύτερα αποτελέσματα υγείας. Οι ερευνητές βρήκαν ότι τα γονίδια που σχετίζονται με το «να είναι κάποιος πιο fit» μπορεί να συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης περίπου 30 ασθενειών.

«Γνωρίζουμε από δεκαετίες παρατηρητικής έρευνας ότι οι άνθρωποι σε καλή φυσική κατάσταση τείνουν να είναι πιο υγιείς», λέει η Eleonora Fornara, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, διαιτολόγος και υποψήφια διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο Ramon Llull, στη Σχολή Επιστημών Υγείας Blanquerna. «Οι περισσότερες προηγούμενες μελέτες δεν μπορούσαν να αποκλείσουν την πιθανότητα ότι απλώς οι πιο υγιείς άνθρωποι γυμνάζονται περισσότερο, αντί το ότι η άσκηση τους κάνει πιο υγιείς».

Όμως η Fornara και οι συνεργάτες της ήθελαν να εξετάσουν πιο βαθιά τα γονίδια που προδιαθέτουν τους ανθρώπους στη φυσική κατάσταση. «Επειδή τα γονίδιά μας καθορίζονται κατά τη γέννηση, πριν εμφανιστεί οποιαδήποτε ασθένεια, αυτή η μέθοδος μας επιτρέπει να κάνουμε πολύ ισχυρότερες αιτιώδεις εκτιμήσεις σε σχέση με τις παραδοσιακές παρατηρητικές μελέτες», εξηγεί. Η μελέτη παρείχε ισχυρότερες ενδείξεις για μια πιθανή αιτιώδη σχέση ανάμεσα στη φυσική κατάσταση και χαμηλότερο κίνδυνο ασθενειών και άλλων παραγόντων κινδύνου.

Τι σημαίνει στην πραγματικότητα ο όρος «fit»;

Η μελέτη αυτή επικεντρώθηκε στην καρδιοαναπνευστική φυσική κατάσταση, δηλαδή στην ικανότητα του σώματος να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στη σωματική άσκηση.

«Αυτό αντανακλά το πόσο καλά συνεργάζονται η καρδιά, οι πνεύμονες και οι μύες κατά τη διάρκεια παρατεταμένης άσκησης», λέει η Fornara. «Δεν μελετήσαμε ένα συγκεκριμένο άθλημα ή τύπο άσκησης, αλλά τη βασική βιολογική ικανότητα να είναι κανείς φυσικά fit».

Γενικά, η φυσική κατάσταση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τα γονίδια, λέει ο Cheng-Han Chen, επεμβατικός καρδιολόγος και ιατρικός διευθυντής του MemorialCare Saddleback Medical Center. «Τα γονίδια παίζουν έναν ρόλο, αλλά μόνο κατά ένα μέρος», λέει. «Μπορεί να έχετε γονίδια που σχετίζονται με τη φυσική κατάσταση, αλλά αν δεν ασκείστε, μπορεί να μην είστε fit».

Δραστήριοι αλλά… αγύμναστοι: Είναι εφικτό;

Ναι. «Η σωματική δραστηριότητα (τι κάνετε) και η φυσική κατάσταση (πώς ανταποκρίνεται το σώμα σας) σχετίζονται αλλά δεν είναι το ίδιο πράγμα», λέει η Fornara. «Δύο άτομα μπορούν να ακολουθούν το ίδιο πρόγραμμα άσκησης και να έχουν πολύ διαφορετικά επίπεδα φυσικής κατάστασης, εν μέρει λόγω γενετικής».

Ωστόσο, τονίζει ότι η δραστηριότητα παραμένει κρίσιμη. «Το να είστε δραστήριοι προσφέρει σημαντικά οφέλη για την υγεία, ακόμη και σε όσους δεν βλέπουν μεγάλες αλλαγές στα καρδιοαναπνευστικά τους δεδομένα».

Είναι εύκολο να διαβάσει κάποιος αυτά τα ευρήματα και να θεωρήσει ότι δεν έχει νόημα η προσπάθεια στο γυμναστήριο. Όμως αυτό δεν είναι το συμπέρασμα, λέει ο Chen. «Δεν είμαστε ακόμη στο σημείο που μπορούμε να πούμε: Αν έχετε αυτά τα γονίδια, θα έχετε σίγουρα καλύτερα αποτελέσματα υγείας», εξηγεί. «Απλώς αυτά τα γονίδια σχετίζονται με καλύτερους δείκτες υγείας, όπως η μεταβλητότητα καρδιακού ρυθμού».

Η σημασία της προσπάθειας ανεξαρτήτως DNA

Η Fornara συμφωνεί: «Δεν χρειάζεται να είστε γενετικά προικισμένοι. Η καρδιοαναπνευστική φυσική κατάσταση είναι ένας τροποποιήσιμος παράγοντας που βελτιώνεται με τακτική αερόβια άσκηση… ό,τι κι αν κάνετε, τρέξιμο, ποδήλατο, κολύμπι, γρήγορο περπάτημα, κινείστε προς τη σωστή κατεύθυνση, ανεξάρτητα από τη γενετική σας αφετηρία».

Συνολικά, ο Chen τονίζει τη σημασία της σωματικής δραστηριότητας: «Η καθιστική ζωή συνδέεται με καρδιαγγειακές παθήσεις. Το αν έχετε ή όχι “γονίδια fitness” δεν αλλάζει αυτό το γεγονός».