Αν έχετε παρακολουθήσει τις τελευταίες ημέρες, θα έχετε δει ότι η έκθεση John Galliano: Horizons, που είχε ανακοινωθεί μόλις πριν από λίγες εβδομάδες ως το μεγάλο θέμα του επόμενου Met, δεν θα γίνει. Ο ίδιος ο Galliano ανακοίνωσε ότι «μετά από πολλή σκέψη και συζήτηση με όλους τους εμπλεκόμενους», αποφάσισε με μεγάλη λύπη ότι είναι καλύτερο η έκθεση να μη πραγματοποιηθεί αυτή τη στιγμή.
Αυτή είναι η επίσημη ανακοίνωση και το μόνο που γνωρίζουμε με βεβαιότητα.
Εγώ όμως, όσο περισσότερο διαβάζω τι έχει προηγηθεί, τόσο περισσότερο σκέφτομαι ότι κάτι άλλο έχει μεσολαβήσει και ο John Galliano δεν θα είναι τελικά το θέμα του Met Gala του 2027.
Γιατί πρώτα απ’ όλα, δεν μιλάμε για μια έκθεση που αποφασίστηκε ξαφνικά και ελαφρά τη καρδία και μετά ακυρώθηκε έτσι κάπως άτσαλα επειδή κάποιος ξαναθυμήθηκε ποιος είναι ο John Galliano. Ή επειδή χρονικά οι ημερομηνίες συνέπεφταν με αυτές του ολοκαυτώματος. Όλα αυτά τα έχει σκεφτεί μια διοργάνωση σαν το Met, όταν σχεδιάζει κάτι τόσο μεγάλο, a priori.
Λοιπόν, επειδή κουράστηκα να διαβάζω «στρογγυλεμένες» παραφιλολογίες, ας τα πούμε έξω από τα δόντια γιατί η βιομηχανία μας έχει μια τάση να τρώγεται με τα ρούχα της και μετά να παριστάνει την έκπληκτη.
Όλοι ξέρουν ποιος είναι ο John Galliano, όλα αυτά τα χρόνια. Συμπριλαμβανομένου του Met.
Η έκθεση είχε σχεδιαστεί με έναν τρόπο που, τουλάχιστον στα χαρτιά, ήταν ακριβώς το αντίθετο από μια προσπάθεια να σβηστεί το σκοτεινό παρελθόν του. Το είχαν πει εξαρχής αυτό. Ο Andrew Bolton, ο οποίος θα την επιμελούνταν, είχε χωρίσει την αφήγηση σε τρία μέρη. Το “Bearings”, που θα ακολουθούσε χρονολογικά την καριέρα του και θα έφτανε ανοιχτά στη ρήξη του 2010-2011, το “Horizons”, που θα έδειχνε τον τεράστιο κόσμο αναφορών από τον οποίο αντλούσε ο Galliano και το “Atlas of Transformation”, που θα έμπαινε μέσα στη διαδικασία δημιουργίας του, από τα βιβλία και τα τετράδια που έκανε έρευνα, τα σκίτσα του, μέχρι τα toiles και τα τελικά ρούχα του. Δηλαδή, δεν μιλούσαμε απλώς για μια έκθεση με φορέματα σε βιτρίνες.
Μιλούσαμε για ολόκληρη την καριέρα του Galliano. Από την αποφοίτησή του από το Central Saint Martins το 1984, το προσωπικό του brand και τον Givenchy, μέχρι τον Dior, τον Margiela και την haute couture συλλογή του 2024, που θεωρήθηκε από πολλούς ένα από τα πιο σημαντικά σημεία της ύστερης καριέρας του.
Και μέσα σε όλα αυτά θα υπήρχε και το 2010-2011. Οι αντισημιτικές και ρατσιστικές δηλώσεις.
Η απομάκρυνση από τον Dior. Η καταδίκη από τα γαλλικά δικαστήρια. Και όλη η περίοδος που ακολούθησε.
Μάλιστα, πριν ανακοινωθεί η έκθεση είχε υπάρξει μια ολόκληρη διαδικασία συζητήσεων με τον Galliano, την Anna Wintour, τον Andrew Bolton και σημαντικούς rabbis και εκπροσώπους της εβραϊκής κοινότητας της Νέας Υόρκης. Δηλαδή το Met είχε κάνει αυτό που θεωρητικά έπρεπε -δεν αγνόησε το πρόβλημα, αλλά προσπάθησε να το βάλει μέσα στην ίδια την αφήγηση της έκθεσης.
Η έκθεση θα ήταν τεράστια υπόθεση για τον Galliano. Θα ήταν μόλις ο τρίτος εν ζωή σχεδιαστής μόδας που θα αποκτούσε μονογραφική έκθεση στο Met, μετά τον Yves Saint Laurent και τη Rei Kawakubo. Δηλαδή δεν μιλάμε απλώς για μια ακόμη έκθεση μόδας. Αλλά για ένα ομάζ και μάλλον τη μεγαλύτερη αναγνώριση που μπορεί να πάρει ένας σχεδιαστής μόδας όσο ζει.
Και μετά όλα… πουφ! Στάχτη και μπούρμπερη. Γιατί;
Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ που διαβάζω αυτές τις ημέρες, μεταξύ άλλων στο NSS Magazine, οι αντιδράσεις δεν ήρθαν από τον κόσμο της μόδας. Η ιδέα της έκθεσης είχε γίνει σε μεγάλο βαθμό δεκτή από τη βιομηχανία μας. Η πίεση ήρθε κυρίως από δωρητές και benefactors του Met, κάποιοι από τους οποίους φέρεται να απείλησαν ότι θα σταματήσουν τις οικονομικές τους συνεισφορές.
Και αυτό αλλάζει αρκετά την ιστορία. Γιατί είναι άλλο να πεις «η μόδα δεν είναι έτοιμη να συγχωρήσει τον Galliano» και άλλο να πεις ότι ένας από τους ισχυρότερους πολιτιστικούς θεσμούς του κόσμου βρέθηκε μπροστά σε μια σύγκρουση ανάμεσα στην πολιτιστική του αποστολή και στους ανθρώπους που τον χρηματοδοτούν. Κι αυτή είναι μια υπενθύμιση για το πώς λειτουργεί το Met.
Το Met Gala μπορεί να μοιάζει με το πιο χλιδάτο πάρτι μόδας του πλανήτη, αλλά πίσω από αυτό υπάρχει ένας τεράστιος θεσμός, με trustees, donors, πολιτικές ισορροπίες και ανθρώπους που έχουν δύναμη και κινούν τα νήματα.
Το νέο για μένα δεν είναι ότι ο Galliano «ακυρώθηκε». Αλλά ότι η Anna Wintour δεν κατάφερε να κάνει αυτή την έκθεση γεγονός. Σα να μην έχει πια την δύναμη που κάποτε είχε.
Γιατί η Wintour, αφενός είναι πολύ φίλη με τον Galliano και τον έχει «σώσει» πολλές φορές από την πολύ αρχή της καριέρας του (φαντάζομαι το ίδιο θα ήθελε να κάνει και τώρα), αφετέρου έχει συνδεθεί όσο λίγοι άνθρωποι με την τεράστια πολιτιστική δύναμη του Met Gala. Είναι δύσκολο να φανταστείς ότι ένα project τέτοιου μεγέθους για το Costume Institute ανακοινώνεται επίσημα, περνάει από όλη αυτή τη διαδικασία, παρουσιάζεται δημόσια και μετά εξαφανίζεται επειδή το τιμώμενο πρόσωπο νιώθει παράξενα λόγω politically correct αντιδράσεων.
Αυτή μπορεί να είναι μια από τις σπάνιες περιπτώσεις όπου γίνεται εμφανές πως η επιρροή της Wintour έχει όρια. Και τώρα θέλω να γυρίσω στον Galliano, γιατί εδώ υπάρχει ένα δεύτερο παράδοξο.
Όλοι μιλούν για την «επιστροφή» του σαν να είναι ένας άνθρωπος που μετά το 2011 εξαφανίστηκε από τη μόδα και ξαναεμφανίστηκε τώρα. Δεν είναι καθόλου έτσι.
Ο Galliano πράγματι έπεσε από την κορυφή. Έχασε τον Dior, πέρασε περίπου τρία χρόνια σε μια περίοδο σχεδόν εξορίας και χρειάστηκε να ξαναχτίσει την καριέρα του από την αρχή. Αλλά ο Renzo Rosso του έδωσε την ευκαιρία να επιστρέψει μέσω του Maison Margiela -και μετά από παράκληση της Wintour καθώς λέγεται. Παράλληλα, συνέχισε να διδάσκει στο Central Saint Martins και έκανε ακόμη και μια guest collection για τον Oscar de la Renta. Για να μην μιλήσουμε ότι μερικούς μήνες μετά το σκάνδαλο το 2011 φωτοραφίθηκε μαζί με την Kate Moss, της οποίας έφτιαξε το νυφικό, για την αμερικάνικη Vogue. Συγνώμη που το λέω… αλλά δεν έφυγε ποτέ από την επικαιρότητα.
Επίσης… Τα ρούχα του δεν εξαφανίστηκαν ποτέ! Τα αρχειακά Galliano συνέχισαν να αγαπιούνται. Τα vintage κομμάτια του συνέχισαν να εμφανίζονται σε κόκκινα χαλιά και editorials. Οι νεότερες γενιές σχεδιαστών συνέχισαν να κοιτάζουν τη δουλειά του. Το internet δε, έκανε το archive του ακόμη πιο προσβάσιμο μέσα από re-sale πλατφόρμες.
Ναι, έχασε τη θέση του στον Dior. Ναι, το όνομά του έγινε για χρόνια συνώνυμο ενός από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα της μόδας.
Αλλά ο Galliano ως σχεδιαστής δεν σταμάτησε ποτέ να υπάρχει, να αγαπιέται και να δρα. Και αυτό ίσως είναι που κάνει την ακύρωση του Met ακόμη πιο παράδοξη.
Γιατί η μόδα έχει ήδη αποφασίσει εδώ και χρόνια ότι θέλει τον Galliano πίσω. Το Met ήταν απλώς το σημείο στο οποίο θα έπρεπε να αποφασίσουμε αν μπορούμε να τον αντιμετωπίσουμε και ως ιστορική φιγούρα.
Ναι, δεν πιστεύω ότι επειδή κάποιος είναι ιδιοφυΐα πρέπει να του συγχωρούμε τα πάντα. Αλλά επίσης δεν πιστεύω ότι το να τον εξαφανίσεις είναι ένας τρόπος να αντιμετωπίσεις αυτό που έκανε. Αντίθετα, μου φαίνεται πολύ πιο ουσιαστικό να τοποθετήσεις το έργο του μέσα στο σωστό πλαίσιο και να πεις «αυτός ο άνθρωπος δημιούργησε μερικά από τα πιο σημαντικά πράγματα που έχουμε δει στη σύγχρονη μόδα και ταυτόχρονα έκανε πράγματα που δεν μπορούν να σβηστούν από την ιστορία του». Αυτά τα δύο δεν ακυρώνουν το ένα το άλλο.
Και αυτό θα ήταν το ενδιαφέρον της έκθεσης στο Met και γι΄αυτό πρώτη φορά μετά από χρόνια ενθουσιάστηκα με το το θέμα. Εγώ προσωπικά ήθελα να μας αναγκάσει να κοιτάξουμε τη σύγκρουση του ανθρώπου και του καλλιτέχνη.
Γιατί η μόδα είναι γεμάτη από τέτοιες αντιφάσεις. Ας μην ξεχνάμε ότι ο Galliano δεν είναι ο μόνος μεγάλος δημιουργός με ένα πολύ προβληματικό κεφάλαιο στην ιστορία του.
Από τον Karl Lagerfeld μέχρι την Coco Chanel, η ιστορία της μόδας είναι γεμάτη ανθρώπους των οποίων το έργο συνεχίζουμε να μελετάμε παρόλο που η προσωπική τους ιστορία δεν είναι καθόλου λαμπερή.
Σε κάθε περίπτωση, όλο αυτό το σκηνικό πιθανότατα δεν θα κάνει τον Galliano λιγότερο διάσημο και λιγότερο αγαπητό. Μάλλον το ακριβώς το αντίθετο θα συμβεί. Υπάρχει άλλωστε το “Streisand Effect” -το φαινόμενο όταν προσπαθείς να περιορίσεις κάτι που τελικά το κάνεις πολύ πιο ορατό. Και νομίζω ότι αυτό συμβαίνει ήδη.
