Μπορεί να σας ξυπνάει μέσα στη νύχτα, να ανεβαίνει στο πληκτρολόγιο όταν εργάζεστε και να θεωρεί ότι ο καναπές ανήκει αποκλειστικά σε εκείνη. Κι όμως, αν ζείτε με μια γάτα, γνωρίζετε πόσο διαφορετική μπορεί να γίνει η καθημερινότητα χάρη στην παρουσία της. Ένα χάδι, λίγα λεπτά παιχνιδιού ή το χαρακτηριστικό γουργούρισμά της όταν κουλουριάζεται δίπλα σας αρκούν συχνά για να αλλάξουν τη διάθεσή σας.
Η σχέση ανθρώπου και γάτας δεν είναι μόνο μια ιστορία αγάπης για ένα κατοικίδιο. Έχει και επιστημονικό ενδιαφέρον. Ερευνητές έχουν εξετάσει πώς η επαφή με τις γάτες επηρεάζει τη διάθεση, την εγκεφαλική δραστηριότητα και τις αντιδράσεις του οργανισμού στο στρες. Ορισμένα ευρήματα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα, ενώ άλλα χρειάζονται περισσότερη διερεύνηση.
Ας δούμε έξι λόγους για τους οποίους η ζωή με μια γάτα μπορεί να έχει θετική επίδραση στην ευεξία μας.
1. Η συντροφιά της μπορεί να περιορίσει το αίσθημα της απομόνωσης
Για κάποιον που ζει μόνος, η παρουσία μιας γάτας μπορεί να αλλάξει σημαντικά την αίσθηση του σπιτιού. Η φροντίδα της, οι καθημερινές της συνήθειες και η επικοινωνία που αναπτύσσεται μεταξύ τους δημιουργούν έναν σταθερό δεσμό. Ακόμη και όταν δεν υπάρχει άμεση αλληλεπίδραση, το να γνωρίζετε ότι ένα άλλο πλάσμα βρίσκεται κοντά σας μπορεί να προσφέρει συναισθηματική ασφάλεια.
Μια συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2022 στο επιστημονικό περιοδικό Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology εξέτασε 24 μελέτες για τη σχέση ανάμεσα στην κατοχή κατοικιδίων, τη μοναξιά και την κοινωνική απομόνωση. Οι ερευνητές εντόπισαν ενδείξεις ότι οι ενήλικες που έχουν κατοικίδια μπορεί να βιώνουν μικρότερη κοινωνική απομόνωση. Για τη μοναξιά, ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν ήταν εξίσου ξεκάθαρα, καθώς οι περισσότερες μελέτες πριν από την πανδημία δεν έδειξαν σταθερή συσχέτιση.
Επομένως, δεν μπορούμε να πούμε ότι μια γάτα εξαφανίζει τη μοναξιά. Μπορεί, όμως, να προσφέρει συντροφιά και να κάνει την καθημερινότητα πιο ευχάριστη.
2. Μπορεί να μας βοηθήσει να διαχειριστούμε το στρες
Έχετε παρατηρήσει πόσο χαλαρωτικό είναι να χαϊδεύετε τη γάτα σας μετά από μια δύσκολη ημέρα; Η αίσθηση της επαφής και η συγκέντρωση της προσοχής σας σε εκείνη μπορούν να σας απομακρύνουν, έστω και προσωρινά, από τις καθημερινές έγνοιες.
Η επαφή με τα ζώα έχει συνδεθεί σε έρευνες με χαμηλότερα επίπεδα κορτιζόλης, της ορμόνης που συμμετέχει στην αντίδραση του οργανισμού στο στρες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει μελέτη του 2002, η οποία δημοσιεύθηκε στο Psychosomatic Medicine. Οι ερευνητές εξέτασαν 240 παντρεμένα ζευγάρια και παρακολούθησαν τις αντιδράσεις τους σε αγχωτικές δοκιμασίες, όπως η επίλυση μαθηματικών προβλημάτων υπό πίεση και η τοποθέτηση του χεριού σε παγωμένο νερό.
Τα άτομα που είχαν κατοικίδιο παρουσίασαν χαμηλότερους καρδιακούς παλμούς και αρτηριακή πίεση σε κατάσταση ηρεμίας, μικρότερη αύξηση αυτών των μετρήσεων κατά τη διάρκεια των δοκιμασιών και ταχύτερη επαναφορά.
Όταν το κατοικίδιο βρισκόταν στον χώρο, οι αντιδράσεις στο στρες ήταν ακόμη πιο περιορισμένες.
Μια σημαντική διευκρίνιση: η συγκεκριμένη έρευνα αφορούσε κατοικίδια γενικότερα και όχι αποκλειστικά τις γάτες. Παρ’ όλα αυτά, δείχνει πόσο σημαντική μπορεί να είναι η παρουσία ενός ζώου σε στιγμές έντασης.
3. Η επαφή μαζί της ενεργοποιεί περιοχές του εγκεφάλου
Το χάδι και το παιχνίδι με μια γάτα δεν επηρεάζουν μόνο τη διάθεσή μας. Έχουν καταγραφεί και αλλαγές στην εγκεφαλική δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της αλληλεπίδρασης.
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2020 στο PLOS ONE, οι επιστήμονες εξέτασαν 29 ανθρώπους ενώ αλληλεπιδρούσαν με γάτες. Οι συμμετέχοντες τις χάιδευαν, έπαιζαν μαζί τους, προσπαθούσαν να τις εκπαιδεύσουν και τις τάιζαν.
Οι μετρήσεις έδειξαν αυξημένη δραστηριότητα στον προμετωπιαίο φλοιό, περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με τη λήψη αποφάσεων, τη ρύθμιση της συμπεριφοράς και τη συναισθηματική επεξεργασία. Ενεργοποίηση καταγράφηκε και στην κάτω μετωπιαία έλικα, μια περιοχή που συμμετέχει σε σύνθετες γνωστικές λειτουργίες. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν επίσης πιο θετικά συναισθήματα όταν η αλληλεπίδραση με τη γάτα ήταν επιτυχημένη και ευχάριστη.
Η μελέτη ήταν μικρή και δεν αποδεικνύει ότι η συμβίωση με μια γάτα βελτιώνει τη μνήμη ή προλαμβάνει τη γνωστική έκπτωση. Δείχνει, ωστόσο, ότι ακόμη και μια απλή δραστηριότητα μαζί της μπορεί να συνοδεύεται από μετρήσιμες αλλαγές στην εγκεφαλική λειτουργία.
4. Υπάρχουν ενδείξεις για πιθανή σχέση με την καρδιαγγειακή υγεία
Η επίδραση των κατοικιδίων στην καρδιά έχει απασχολήσει αρκετές επιστημονικές μελέτες. Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε το 2020 στο Journal of Cardiovascular Medicine συγκέντρωσε δεδομένα από 26 μελέτες, εξετάζοντας τη σχέση της κατοχής κατοικιδίων με καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου και τη θνησιμότητα.
Στην ανάλυση των δεδομένων για τις γάτες, οι ερευνητές εντόπισαν συσχέτιση ανάμεσα στην κατοχή τους και τη χαμηλότερη καρδιαγγειακή θνησιμότητα. Δεν διαπιστώθηκε, όμως, αντίστοιχη μείωση της συνολικής θνησιμότητας.
Το εύρημα είναι ενδιαφέρον, αλλά δεν αποδεικνύει ότι οι γάτες προστατεύουν την καρδιά. Οι συγκεκριμένες μελέτες δεν μπορούν να αποκλείσουν άλλους παράγοντες που ενδέχεται να επηρεάζουν την υγεία των ιδιοκτητών τους.
Με απλά λόγια, η παρουσία μιας γάτας μπορεί να συνδέεται με ορισμένες ευνοϊκές επιδράσεις στην καρδιαγγειακή υγεία, αλλά δεν αποτελεί μέθοδο πρόληψης καρδιοπαθειών ούτε υποκαθιστά την άσκηση, τη σωστή διατροφή και την ιατρική παρακολούθηση.
5. Το γουργούρισμα κρύβει ένα ενδιαφέρον επιστημονικό ερώτημα
Λίγοι ήχοι είναι τόσο χαρακτηριστικοί όσο το γουργούρισμα μιας γάτας που έχει βολευτεί στην αγκαλιά μας. Γιατί όμως γουργουρίζουν οι γάτες και τι γνωρίζουμε για τις συχνότητες που παράγουν;
Το γουργούρισμα συνδέεται με δονήσεις χαμηλής συχνότητας, οι οποίες συχνά αναφέρονται στην περιοχή των 25 έως 150 Hertz. Οι επιστήμονες έχουν εξετάσει αν τέτοιου είδους μηχανικές δονήσεις μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία των μυών και των οστών.
Ορισμένες θεωρίες υποστηρίζουν ότι οι χαμηλές συχνότητες ενδέχεται να σχετίζονται με τη διατήρηση της οστικής πυκνότητας και τη μυϊκή λειτουργία. Αυτό έχει οδηγήσει στην υπόθεση ότι το γουργούρισμα μπορεί να εξυπηρετεί και λειτουργίες αυτορρύθμισης ή αποκατάστασης στο σώμα της ίδιας της γάτας.
Ωστόσο, δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το γουργούρισμα θεραπεύει κατάγματα ή ότι οι δονήσεις του έχουν αντίστοιχη θεραπευτική επίδραση στον άνθρωπο.
Εκείνο που μπορούμε να πούμε με μεγαλύτερη σιγουριά είναι ότι ο ήχος του, σε συνδυασμό με την επαφή με το ζώο, μπορεί να αποτελεί μια ιδιαίτερα χαλαρωτική εμπειρία.
6. Η φροντίδα της δίνει ρυθμό στην καθημερινότητά μας
Το τάισμα, η καθαριότητα, το παιχνίδι και η φροντίδα της υγείας της δημιουργούν ένα καθημερινό πρόγραμμα. Μια γάτα χρειάζεται την προσοχή μας, ακόμη κι όταν εμείς δεν έχουμε ιδιαίτερη διάθεση να ασχοληθούμε με οτιδήποτε άλλο.
Αυτή η σταθερότητα μπορεί να είναι σημαντική για ανθρώπους που ζουν μόνοι ή περνούν πολλές ώρες στο σπίτι. Οι μικρές υποχρεώσεις γύρω από τη φροντίδα της δημιουργούν έναν λόγο να σηκωθούν από τον καναπέ, να διακόψουν την εργασία τους και να ασχοληθούν με κάτι έξω από τις προσωπικές τους έγνοιες.
Το παιχνίδι μαζί της προσφέρει επίσης ευκαιρίες για κίνηση και ευχάριστα διαλείμματα μέσα στην ημέρα. Δεν πρόκειται για άσκηση με την κλασική έννοια, αλλά για μικρές στιγμές δραστηριότητας που μπορούν να κάνουν την καθημερινότητα πιο ευχάριστη.
Φυσικά, η συμβίωση με ένα κατοικίδιο δεν είναι χωρίς απαιτήσεις. Χρειάζεται χρόνο, οικονομικούς πόρους, υπευθυνότητα και φροντίδα, ενώ δεν αποτελεί την κατάλληλη επιλογή για κάθε άνθρωπο ή κάθε συνθήκη ζωής.
Τελικά, κάνουν καλό οι γάτες στην υγεία μας;
Τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η σχέση με μια γάτα μπορεί να προσφέρει συναισθηματική υποστήριξη, να κάνει την καθημερινότητα πιο ευχάριστη και να συμβάλλει στη διαχείριση του στρες. Υπάρχουν επίσης ενδιαφέρουσες ενδείξεις για πιθανές επιδράσεις στην καρδιαγγειακή υγεία και στην εγκεφαλική δραστηριότητα.
Χρειάζεται, ωστόσο, να θυμόμαστε ότι μεγάλο μέρος της σχετικής έρευνας καταγράφει συσχετίσεις και όχι αποδεδειγμένες σχέσεις αιτίας και αποτελέσματος. Δεν μπορούμε, λοιπόν, να πούμε ότι η κατοχή μιας γάτας εγγυάται καλύτερη υγεία ή ότι μπορεί να αντικαταστήσει οποιαδήποτε θεραπεία.
Αν, όμως, έχετε ήδη μια γάτα στο σπίτι, υπάρχει ένας ακόμη λόγος να απολαμβάνετε τις στιγμές μαζί της. Ακόμη κι όταν σας ξυπνάει νωρίτερα απ’ όσο θα θέλατε ή αποφασίζει να κοιμηθεί πάνω στα φρεσκοπλυμένα ρούχα σας, η παρουσία της μπορεί να κάνει την ημέρα σας λίγο καλύτερη. Και αυτό από μόνο του δεν είναι καθόλου μικρό πράγμα.
Όνειρο: Τι σημαίνει εάν δείτε γάτα στον ύπνο σας
Ποια γάτα σας ταιριάζει ανάλογα με το ζώδιό σας
