Το πρωινό σας καφεδάκι μπορεί να βλάπτει την όρασή σας, προειδοποιούν οι ειδικοί, καθώς εκδίδουν επείγουσα σύσταση για μια συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων. Πώς προτιμάτε τον καφέ σας το πρωί; Φίλτρου, εσπρέσο, γαλλικό, στιγμιαίο; Έρευνα έχει εντοπίσει σύνδεση μεταξύ της κατανάλωσης στιγμιαίου καφέ και της εκφύλισης ωχράς κηλίδας που σχετίζεται με την ηλικία (AMD- age-related macular degeneration), μίας από τις κύριες αιτίες απώλειας όρασης στο Ηνωμένο Βασίλειο, που εμφανίζεται συνήθως σε άτομα άνω των 50 χρόνων.
Η πάθηση αυτή, που επηρεάζει περίπου 700.000 ανθρώπους, προσβάλλει την ωχρά κηλίδα, το κεντρικό τμήμα του αμφιβληστροειδούς υπεύθυνο για την ευκρινή, λεπτομερή όραση που χρησιμοποιούμε στο διάβασμα, στην οδήγηση και την αναγνώριση προσώπων.
Με τον καιρό, αυτές οι καθημερινές δραστηριότητες γίνονται ολοένα και πιο δύσκολες, ειδικά αν η εκφύλιση ωχράς κηλίδας που σχετίζεται με την ηλικία-AMD δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως.
Σε μελέτη με περισσότερους από 500.000 συμμετέχοντες, επιστήμονες από το Hubei University of Medicine στην Κίνα ανακάλυψαν μια σύνδεση μεταξύ της κατανάλωσης στιγμιαίου καφέ και του κινδύνου ξηρής μορφής AMD, μίας από τις παραλλαγές της ασθένειας που προκαλεί απώλεια όρασης. Αντίθετα, ο αλεσμένος και ο ντεκαφεϊνέ καφές δεν συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο.
Ορισμένα γονίδια είναι γνωστό ότι αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης AMD. Η μελέτη έδειξε ότι, όταν άτομα με αυτά τα γονίδια κατανάλωναν περισσότερο από τον μέσο όρο στιγμιαίου καφέ (δηλαδή περισσότερα από δύο φλιτζάνια την ημέρα), ο κίνδυνος αυξανόταν ακόμη περισσότερο. Αν κάποιος έπινε τέσσερα φλιτζάνια, ο κίνδυνος αυξανόταν σχεδόν επτά φορές. Οι ερευνητές απηύθυναν προειδοποίηση στα άτομα υψηλού κινδύνου, χαρακτηρίζοντας την AMD ως «μία από τις κυριότερες αιτίες μη αναστρέψιμης τύφλωσης».
Η Siwei Liu, από το Τμήμα Οφθαλμολογίας του Shiyan Taihe Hospital στο Hubei University of Medicine, δήλωσε: «Τα αποτελέσματά μας αποκάλυψαν γενετική συσχέτιση μεταξύ κατανάλωσης στιγμιαίου καφέ και ξηρής AMD. Ο στιγμιαίος καφές ενδέχεται να αυξάνει τον κίνδυνο και ο περιορισμός του μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη. Όσοι διατρέχετε υψηλό κίνδυνο για AMD, καλό είναι να αποφύγετε τον στιγμιαίο καφέ».
Υπάρχουν δύο τύποι της πάθησης: υγρή (wet AMD) και ξηρή (dry AMD). Η ξηρή μορφή είναι η πιο συχνή, επηρεάζοντας περίπου το 75% των ασθενών και δεν σημαίνει ότι έχετε «ξηρά μάτια». Οφείλεται στη βλάβη της ωχράς κηλίδας, όταν συσσωρεύονται απόβλητα κάτω από αυτήν.
Σύμφωνα με το Moorfields Eye Hospital, η απώλεια όρασης στην ξηρή AMD είναι συνήθως σταδιακή και ήπια, ωστόσο ένα μικρό ποσοστό ασθενών εξελίσσεται σε υγρή μορφή της νόσου, όπου αναπτύσσονται ανώμαλα αιμοφόρα αγγεία κάτω από τον αμφιβληστροειδή, προκαλώντας σοβαρή απώλεια όρασης.
Τα ακριβή αίτια της AMD δεν είναι γνωστά, αλλά υπάρχουν ενδείξεις ότι ορισμένες ομάδες ανθρώπων διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο:
- καπνιστές,
- άτομα υπέρβαρα ή με υψηλή αρτηριακή πίεση,
- και όσοι έχουν οικογενειακό ιστορικό εκφύλισης ωχράς κηλίδας.
Συνιστάται σε όσους έχουν AMD να διακόψουν το κάπνισμα, να ασκούνται τακτικά και να ακολουθούν ισορροπημένη διατροφή για να διατηρούν υγιές βάρος και τρόπο ζωής.
Η ερευνητική ομάδα του Hubei University ανέλυσε δεδομένα από πάνω από μισό εκατομμύριο άτομα από το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Φινλανδία, που περιλάμβαναν γενετικές πληροφορίες, κατανάλωση καφέ και κατάσταση υγείας. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν πόσο καφέ πίνουν συνολικά και τι είδους (στιγμιαίο, αλεσμένο ή ντεκαφεϊνέ).
Η μελέτη εντόπισε σημαντική επικάλυψη μεταξύ της γενετικής προδιάθεσης για κατανάλωση στιγμιαίου καφέ και του κινδύνου για ξηρή AMD, υποδηλώνοντας κοινά γενετικά σήματα ανάμεσα στα δύο χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, οι ερευνητές σημείωσαν ότι η ανάλυση δεν αποδεικνύει ότι η κατανάλωση καφέ προκαλεί άμεσα AMD. Προηγούμενες μελέτες, μάλιστα, είχαν δείξει ότι ο καφές μπορεί να μειώνει τον κίνδυνο AMD.
«Αντίθετα, η δική μας μελέτη προσφέρει λεπτομερέστερη διάκριση μεταξύ των τύπων καφέ και καταλήγει σε διαφορετικά αποτελέσματα, υποδεικνύοντας πιθανές μεροληψίες σε παλαιότερες έρευνες», ανέφεραν οι συγγραφείς.
Επιβλαβείς χημικές ουσίες
Οι ερευνητές υποθέτουν ότι τα παραπροϊόντα της παραγωγής του στιγμιαίου καφέ, και όχι η καφεΐνη, είναι το πρόβλημα. Η διαδικασία παραγωγής του μπορεί να δημιουργεί ενώσεις που βλάπτουν τον αμφιβληστροειδή.
Η Denise Voon, σύμβουλος στο The College of Optometrists, εξηγεί ότι ο στιγμιαίος καφές παρασκευάζεται βράζοντας συμπυκνωμένα εκχυλίσματα και ψεκάζοντάς τα με καυτό αέρα για να στεγνώσουν.
Όπως δήλωσε στην Daily Mail: «Αυτή η διαδικασία παράγει υψηλότερα επίπεδα ακρυλαμιδίου και άλλων παραπροϊόντων που προκαλούν φλεγμονή και κυτταρική βλάβη στον αμφιβληστροειδή, σε σχέση με άλλους τύπους καφέ».
Ο Sheraz Daya, χειρουργός οφθαλμίατρος στο Centre for Sight στο Λονδίνο, πρόσθεσε ότι η βιομηχανική παραγωγή κάνει τον στιγμιαίο καφέ εξαιρετικά επεξεργασμένο τρόφιμο (UPF-Ultra-processed food). «Γνωρίζουμε ήδη τα προβλήματα των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων, ειδικά του ακρυλαμιδίου, που είναι εξαιρετικά τοξικό», είπε.
Μια μελέτη με 150.000 άτομα άνω των 50 χρόνων, που δημοσιεύθηκε στο European Journal of Nutrition πέρυσι, διαπίστωσε ότι κάθε 10% αύξηση των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων στη διατροφή συνδεόταν με 8% αύξηση του κινδύνου εμφάνισης AMD.
Αν έχετε γονιό ή αδερφό/ή με AMD, ο κίνδυνος να αναπτύξετε κι εσείς την πάθηση αυξάνεται κατά 50%.
Η δρ. Maya σχολίασε: «Αν είχα συγγενή με ιστορικό εκφύλισης ωχράς κηλίδας, θα απέφευγα τον στιγμιαίο καφέ και γενικά τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα».
Ωστόσο, άλλοι ειδικοί εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί απέναντι στα ευρήματα. Εκπρόσωπος της Macular Society ανέφερε ότι η σύσταση των ερευνητών να σταματήσουμε τον στιγμιαίο καφέ για την πρόληψη της AMD «δεν στηρίζεται σε επαρκή αποδεικτικά στοιχεία». «Η AMD προκαλείται από πολλούς παράγοντες, δεν ευθύνεται ένας μόνο, όπως η κατανάλωση στιγμιαίου καφέ», δήλωσε.
Ο καθηγητής Dan Reinstein, χειρουργός οφθαλμίατρος στο London Vision Clinic, πρόσθεσε ότι είναι πιθανό άλλοι παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως το κάπνισμα ή το αλκοόλ, να ευθύνονται για τη σύνδεση.
«Δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία ότι ο στιγμιαίος καφές βλάπτει τα μάτια σας, και αυτή η μελέτη δεν αλλάζει αυτό», τόνισε. «Οι πραγματικοί τρόποι για να προστατέψετε την όρασή σας είναι να μην καπνίζετε, να τρώτε ισορροπημένα με πολλά πράσινα λαχανικά και ψάρια, να ελέγχετε την πίεσή σας και να κάνετε τακτικούς οφθαλμολογικούς ελέγχους. Η επιλογή καφέ δεν ανήκει σε αυτήν τη λίστα».
