Ένας κορυφαίος νευρολόγος υποστηρίζει ότι η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, η ενημέρωση για τα εμβόλια και η φροντίδα των ματιών και των αυτιών μπορεί να είναι μερικά από τα πιο σημαντικά βήματα για την πρόληψη της άνοιας.
Οι ειδικοί τονίζουν εδώ και καιρό ότι η άνοια δεν αποτελεί αναπόφευκτο μέρος της γήρανσης και ότι περίπου το 50% των περιπτώσεων θα μπορούσε να προληφθεί με απλές αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Σε ένα νέο κοινό ανακοινωθέν που δημοσιεύτηκε νωρίτερα φέτος, οι ειδικοί κατέγραψαν 56 συστάσεις βασισμένες σε επιστημονικά δεδομένα για τη μείωση του κινδύνου άνοιας, από την αντιμετώπιση της απώλειας ακοής, της υψηλής αρτηριακής πίεσης και της κοινωνικής απομόνωσης, μέχρι τη βελτίωση της δημόσιας υγείας και της ενημέρωσης του κοινού.
Η ανασκόπηση αυτή επεκτείνει τα ευρήματα της επιτροπής Lancet του 2024, η οποία είχε εντοπίσει 14 τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για άνοια, παράγοντες που, σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν έχουν αντιμετωπιστεί ακόμη επαρκώς σε επίπεδο πληθυσμού.
Η Daily Mail ρώτησε την δρ. Faye Begeti, νευρολόγο στα Oxford University Hospitals, ποιες εξετάσεις θα πρέπει να κλείνουν οι άνθρωποι για να φροντίσουν την υγεία του εγκεφάλου τους και να καθυστερήσουν την εμφάνιση της ασθένειας που «κλέβει» τη μνήμη.
Αν και η άνοια διαγιγνώσκεται συχνότερα σε μεγαλύτερες ηλικίες, «τα πράγματα συμβαίνουν στον εγκέφαλο για τουλάχιστον μια δεκαετία πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα», εξηγεί η ίδια.
Ένα μέρος του φόβου που εκφράζουν πολλοί άνθρωποι είναι ότι η άνοια εμφανίζεται τυχαία, χωρίς προειδοποίηση. Ωστόσο, η δρ. Begeti επισημαίνει ότι μερικοί από τους μεγαλύτερους παράγοντες κινδύνου βρίσκονται στην πραγματικότητα υπό τον έλεγχό μας.
Μετρήστε την αρτηριακή σας πίεση
Η έγκαιρη αντιμετώπιση της υψηλής αρτηριακής πίεσης μπορεί να είναι ένας από τους πιο εύκολους τρόπους για να προλάβετε ή, τουλάχιστον, να καθυστερήσετε την εμφάνιση της άνοιας, λέει η δρ. Begeti. Έρευνες έχουν δείξει ότι τα άτομα που καταφέρνουν να μειώσουν επιτυχώς την υψηλή αρτηριακή τους πίεση έχουν 15% χαμηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν άνοια.
Η υψηλή αρτηριακή πίεση, γνωστή και ως υπέρταση, σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο τόσο για εγκεφαλικό όσο και για αγγειακή άνοια, μια κατάσταση όπου η στένωση των αρτηριών περιορίζει τη ροή του αίματος στον εγκέφαλο. Σε άλλες περιπτώσεις, η αυξημένη πίεση προκαλεί αδυναμία στα τοιχώματα των αρτηριών, με αποτέλεσμα να διαρρέει αίμα στον εγκέφαλο.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μικρο-αιμορραγίες, οι οποίες συχνά περνούν απαρατήρητες μέχρι να είναι πολύ αργά. «Γι’ αυτό όλοι θα πρέπει να παρακολουθούν την αρτηριακή τους πίεση από την ηλικία των 30», τόνισε η νευρολόγος. «Μόλις συσσωρευτεί αυτή η βλάβη, δεν υπάρχει πολύς χώρος για να καθυστερήσουμε την εμφάνιση των συμπτωμάτων».
«Η υψηλή αρτηριακή πίεση είναι γνωστή ως «σιωπηλός δολοφόνος» για έναν λόγο. Δεν σας προκαλεί κανένα σύμπτωμα μέχρι να σας προκαλέσει».
Η νευρολόγος συμβουλεύει επίσης τους ανθρώπους να μετρούν την αρτηριακή τους πίεση στο σπίτι, για να αποφύγουν το σύνδρομο «λευκής μπλούζας», όταν το άγχος της επίσκεψης στον γιατρό μπορεί να ανεβάσει τα επίπεδα πίεσης.
«Αυτό θα επιτρέψει μια καλύτερη συνολική εικόνα της καρδιαγγειακής σας υγείας και θα βοηθήσει τους γιατρούς να αντιμετωπίσουν τυχόν προβλήματα μέσω συνδυασμού φαρμάκων και αλλαγών στον τρόπο ζωής, όπως η μείωση του αλκοόλ και η διακοπή του καπνίσματος», πρόσθεσε.
«Αλλά το πρώτο πράγμα που πρέπει να ξέρετε είναι τους αριθμούς σας. Αν η πίεσή σας παραμένει πάνω από 120/80, είναι σημαντικό να την ελέγξετε».
Επισκεφθείτε τον οπτικό σας
Μελέτες έχουν δείξει ότι οι ασθενείς με επιδεινούμενη όραση έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να εμφανίσουν μειωμένη ικανότητα μνήμης και λήψης αποφάσεων, προειδοποιητικά σημάδια άνοιας.
Οι ειδικοί θεωρούν ότι όταν λιγότερες αισθητηριακές πληροφορίες φτάνουν στον εγκέφαλο, οι περιοχές που επεξεργάζονται την όραση μπορεί να αρχίσουν να υποβαθμίζονται.
Επιπλέον, οι άνθρωποι με προβλήματα όρασης ή ακοής μπορεί να αποκλείονται ή να αισθάνονται αποκλεισμένοι από κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, στερώντας περαιτέρω την πνευματική διέγερση.
«Ακόμη και αν η εγκεφαλική σας υγεία είναι καλή και δεν έχετε άνοια, είναι σημαντικό να είστε προληπτικοί και να φροντίζετε τον εγκέφαλό σας δημιουργώντας γνωστικό απόθεμα, το οποίο μπορεί τουλάχιστον να καθυστερήσει την εμφάνιση της άνοιας», λέει η δr. Begeti.
Αυτό μπορεί να είναι τόσο απλό όσο να ελέγχετε την όρασή σας και να φοράτε γυαλιά όπου χρειάζεται.
Κλείστε ραντεβού με τον οδοντίατρο
Η κακή στοματική υγεία συνδέεται ολοένα περισσότερο με φλεγμονές και λοιμώξεις σε όλο το σώμα, με έρευνες να υποδεικνύουν ότι η επίδραση είναι μεγαλύτερη από ό,τι πιστεύαμε. Η σύνδεση μεταξύ των βακτηρίων του στόματος, που συσσωρεύονται ανάμεσα στα δόντια χωρίς τακτικό νήμα και καθαρισμό, και του εγκεφάλου είναι μία από τις πιο σημαντικές στην έρευνα για την άνοια.
Αμερικανοί ερευνητές ανακάλυψαν πέρσι ότι οι άνθρωποι με ουλίτιδα και τερηδόνα είχαν 86% περισσότερες πιθανότητες να υποστούν ισχαιμικό εγκεφαλικό, που συμβαίνει όταν μια αρτηρία στον εγκέφαλο φράσσεται από θρόμβο.
Διαπίστωσαν, επίσης, ότι οι ενήλικες με ουλίτιδα είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν βλάβες στη λευκή ουσία του εγκεφάλου, η οποία επηρεάζει τη μνήμη, τη σκέψη και την ισορροπία.
Οι βλάβες στη λευκή ουσία έχουν επίσης συνδεθεί με άνοια. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι αυτά τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία της καλής στοματικής υγιεινής, με κάποιους να λένε ότι το βούρτσισμα των δοντιών τρεις φορές την ημέρα είναι απαραίτητο για να προληφθούν πάνω από 50 ασθένειες, συμπεριλαμβανομένης της άνοιας.
Εμβολιαστείτε
Στοιχεία δείχνουν ότι το εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο άνοιας έως και κατά το ήμισυ σε άτομα άνω των 50 ετών. Το εμβόλιο, που έχει βρεθεί ότι ενισχύει την καρδιακή υγεία, θεωρείται ότι βοηθά στη μείωση του κινδύνου αγγειακής άνοιας, η οποία προκαλείται από μειωμένη ροή αίματος στον εγκέφαλο.
Ωστόσο, οι επιστήμονες εξακολουθούν να προσπαθούν να καταλάβουν γιατί συμβαίνει αυτό. Έρευνες έχουν υποδείξει σύνδεση μεταξύ του ιού varicella-zoster, που προκαλεί την ανεμοβλογιά στα παιδιά, και της άνοιας, όσον αφορά αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα.
Μετά την αρχική λοίμωξη, ο ιός μπορεί να παραμείνει αδρανής στο νευρικό σύστημα για δεκαετίες.
Σε ηλικιωμένους ή άτομα με αδύναμο ανοσοποιητικό, ο αδρανής ιός μπορεί να ενεργοποιηθεί ξανά και να προκαλέσει έρπητα ζωστήρα, ο οποίος μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή στον εγκέφαλο, με αποτέλεσμα μη αναστρέψιμη βλάβη.
«Επομένως, λένε οι ειδικοί, η αναστολή του ιού θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο, ενώ η ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος μπορεί επίσης να αποτρέψει την άνοια.
Προς το παρόν δεν υπάρχουν εγκεκριμένες θεραπείες για το Αλτσχάιμερ στο NHS, αλλά αν αποδειχθεί ότι είναι αποτελεσματικό, το εμβόλιο θα μπορούσε να εγκριθεί γρήγορα για χρήση στο NHS ως φθηνή και βιώσιμη επιλογή για την καθυστέρηση της εμφάνισης συμπτωμάτων. Η υπηρεσία υγείας διεύρυνε την πρόσβαση στο εμβόλιο πέρσι, επιτρέποντας σε 300.000 ανοσοκατεσταλμένους ενήλικες να λάβουν το πιθανώς σωτήριο εμβόλιο μέσω του NHS.
Επιπλέον, δικαίωμα για εμβολιασμό έχουν όσοι συμπλήρωσαν 65 έτη στις 1 Σεπτεμβρίου 2023 ή αργότερα, καθώς και οι ηλικίες 70 έως 79 που δεν έχουν εμβολιαστεί ακόμη».
Φροντίστε τα αυτιά σας
Τέλος, η δρ Begeti ανέφερε ότι ένα απλό τεστ ακοής μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης άνοιας αργότερα στη ζωή.
«Η ακοή είναι πολύ σημαντική, οπότε το πρώτο πράγμα είναι να την προστατεύετε φορώντας ακουστικά», είπε.
«Αλλά αν παρατηρείτε ότι η ακοή σας χειροτερεύει, είναι σημαντικό να κλείσετε ραντεβού. Το βασικό είναι ότι τα ακουστικά αυξάνουν την ικανότητα ακοής και μειώνουν τον κίνδυνο άνοιας στο βασικό επίπεδο. Και ξέρουμε ότι όταν η απώλεια ακοής δεν αντιμετωπίζεται, ο εγκέφαλος συρρικνώνεται.
Η περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με την ακοή βρίσκεται δίπλα στη μνήμη, γνωστή ως κροταφικός λοβός, και πιθανότατα γι’ αυτό η απώλεια ακοής αποτελεί τόσο μεγάλο παράγοντα κινδύνου», πρόσθεσε.
Αυτό συνδέεται ξανά με την ιδέα της «γνωστικής δεξαμενής» για την πρόληψη της άνοιας. Όταν οι άνθρωποι χάνουν την ακοή τους, τείνουν να αποφεύγουν τις συζητήσεις, πράγμα που σημαίνει ότι είναι πιο πιθανό να απομονωθούν, ακόμη ένας βασικός παράγοντας κινδύνου για την ανίατη αυτή πάθηση, εξήγησε η δρ. Begeti.
