Η μελατονίνη είναι γνωστή κυρίως ως φυσικό βοήθημα για τη βελτίωση του ύπνου. Ωστόσο, νέα επιστημονική έρευνα δείχνει ότι η δράση της ίσως δεν περιορίζεται μόνο στην αντιμετώπιση της αϋπνίας. Σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ, η μελατονίνη θα μπορούσε να συμβάλει και στη μείωση του χρόνιου μυοσκελετικού πόνου, προσφέροντας ανακούφιση συγκρίσιμη με εκείνη αρκετών ευρέως χρησιμοποιούμενων παυσίπονων.
Οι επιστήμονες τονίζουν πάντως ότι η μελατονίνη δεν αποτελεί θεραπεία πρώτης γραμμής για τον χρόνιο πόνο και δεν θα πρέπει να αντικαθιστά την ιατρική αγωγή, αλλά τα ευρήματα είναι αρκετά ενθαρρυντικά ώστε να δικαιολογούν περαιτέρω έρευνα.
Τι έδειξε η νέα μελέτη
Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από 2.028 ενήλικες που συμμετείχαν σε 23 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία, τη Βραζιλία, την Αίγυπτο και την Κίνα.
Στη μελέτη συμμετείχαν άτομα που έπασχαν από χρόνιες παθήσεις, όπως οσφυαλγία, οστεοαρθρίτιδα και ινομυαλγία, αλλά και ασθενείς που βρίσκονταν σε φάση αποκατάστασης μετά από χειρουργικές επεμβάσεις, όπως αρθροπλαστικές ή επεμβάσεις στη σπονδυλική στήλη.
Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό PAIN.
Ανακούφιση από τον πόνο και καλύτερος ύπνος
Η ανάλυση έδειξε ότι η μελατονίνη μείωσε τον πόνο κατά περίπου εννέα μονάδες σε κλίμακα αξιολόγησης από το 0 έως το 100.
Στις μελέτες με τον πιο αυστηρό επιστημονικό σχεδιασμό, η μείωση άγγιξε σχεδόν τις δέκα μονάδες, αποτέλεσμα που οι ερευνητές χαρακτηρίζουν συγκρίσιμο με εκείνο που προσφέρουν ορισμένα παυσίπονα, όπως τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, η παρακεταμόλη και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα οπιοειδή.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες εμφάνισαν αισθητή βελτίωση στην ποιότητα του ύπνου, γεγονός που ενισχύει τη γνωστή σχέση ανάμεσα στον χρόνιο πόνο και τις διαταραχές του ύπνου.
Ποιες δόσεις χρησιμοποιήθηκαν
Οι δόσεις της μελατονίνης διέφεραν ανάλογα με τη μελέτη και την πάθηση που αντιμετώπιζαν οι συμμετέχοντες.
- Για τον χρόνιο μυοσκελετικό πόνο χρησιμοποιήθηκαν συνήθως 3 έως 10 mg ημερησίως, με τα 3 mg να αποτελούν τη συχνότερη επιλογή.
- Στον μετεγχειρητικό πόνο οι δόσεις κυμάνθηκαν από 1 έως 10 mg, ενώ πιο συχνά χορηγήθηκαν 5 έως 6 mg. Σχεδόν σε όλες τις μελέτες η λήψη γινόταν λίγο πριν από τον βραδινό ύπνο.
Οι ερευνητές δεν εντόπισαν σαφή σχέση ανάμεσα στη μεγαλύτερη δόση και στην καλύτερη αποτελεσματικότητα, επομένως δεν μπορεί ακόμη να προταθεί μία ιδανική δοσολογία.
Γιατί η μελατονίνη μπορεί να βοηθά
Η μελατονίνη είναι ορμόνη που παράγεται φυσιολογικά από τον οργανισμό και ρυθμίζει τον κιρκάδιο ρυθμό, δηλαδή τον φυσικό κύκλο ύπνου και εγρήγορσης.
Τα τελευταία χρόνια, μελέτες δείχνουν ότι διαθέτει και αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις και νευροπροστατευτικές ιδιότητες, οι οποίες ενδέχεται να συμβάλλουν στη μείωση του χρόνιου πόνου. Παράλληλα, η βελτίωση της ποιότητας του ύπνου μπορεί από μόνη της να μειώσει την ένταση του πόνου, καθώς οι δύο καταστάσεις αλληλοεπηρεάζονται.
Είναι ασφαλής;
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η μελατονίνη θεωρείται γενικά ασφαλής όταν χρησιμοποιείται βραχυπρόθεσμα, για διάστημα έως περίπου τριών μηνών.
Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν ήπιες και περιλάμβαναν ναυτία, ζάλη και πονοκέφαλο, με συχνότητα παρόμοια με εκείνη του εικονικού φαρμάκου (placebo). Δεν αναφέρθηκαν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες ούτε ενδείξεις εξάρτησης.
Δεν αντικαθιστά τη θεραπεία
Παρότι τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η μελατονίνη δεν πρέπει να αντικαθιστά τις καθιερωμένες θεραπείες για τον χρόνιο πόνο.
Θεωρούν όμως ότι θα μπορούσε να αποτελέσει μια συμπληρωματική επιλογή, ιδιαίτερα για άτομα που αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα χρόνιο μυοσκελετικό πόνο και προβλήματα ύπνου. Καθώς σχεδόν ένας στους δύο ανθρώπους παγκοσμίως εμφανίζει κάποια μορφή μυοσκελετικού πόνου στη διάρκεια της ζωής του, η αξιοποίηση ήδη γνωστών και οικονομικών ουσιών, όπως η μελατονίνη, αποτελεί έναν πολλά υποσχόμενο τομέα της σύγχρονης ιατρικής έρευνας.
