Αν την επόμενη φορά σηκωθείτε ζαλισμένοι από το κρεβάτι και πάτε κατευθείαν στην καφετιέρα, να ξέρετε ότι ο καφές μπορεί να κάνετε καλό και στην υγεία του εγκεφάλου σας, σύμφωνα με μια νέα μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ.

Η έρευνα βρήκε σύνδεση ανάμεσα στην κατανάλωση λίγων φλιτζανιών καφέ ή τσαγιού την ημέρα και την καλύτερη γνωστική υγεία με την πάροδο του χρόνου. Τα ευρήματα δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι πρέπει να ξεκινήσετε να πίνετε καφέ αν δεν το κάνετε ήδη ή ότι ο καφές από μόνος του αρκεί για την υγεία του εγκεφάλου, αλλά μπορούν να σας κάνουν να νιώθετε πιο άνετα αν ήδη τον καταναλώνετε.

Τι έδειξε η μελέτη: Η μείωση του κινδύνου άνοιας

Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό JAMA, ανέλυσε δεδομένα από 131.821 άτομα που συμμετείχαν σε δύο μεγάλες μακροχρόνιες βιοϊατρικές βάσεις: τη Nurses’ Health Study και τη Health Professionals Follow-Up Study.

Οι συμμετέχοντες έδιναν στοιχεία για τη διατροφή τους, ενώ οι ερευνητές παρακολουθούσαν την υγεία τους για έως και 43 χρόνια. Στο διάστημα αυτό, 11.033 άτομα εμφάνισαν άνοια. Ωστόσο, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι κατανάλωναν περισσότερη καφεΐνη είχαν 18% μικρότερο κίνδυνο άνοιας σε σχέση με όσους κατανάλωναν ελάχιστη ή καθόλου. Οι μεγαλύτερες διαφορές παρατηρήθηκαν σε όσους έπιναν δύο έως τρία φλιτζάνια καφέ με καφεΐνη ή ένα έως δύο φλιτζάνια τσάι την ημέρα.

Η υπεροχή της καφεΐνης έναντι του ντεκαφεϊνέ

Όσοι έπιναν καφέ με καφεΐνη εμφάνιζαν επίσης χαμηλότερη γνωστική έκπτωση (7,8% έναντι 9,5%) και καλύτερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης και σκέψης. Παρόμοια αποτελέσματα είδαν και όσοι έπιναν τσάι, ενώ ο ντεκαφεϊνέ καφές δεν έδειξε τα ίδια οφέλη, κάτι που υποδηλώνει ότι η καφεΐνη μπορεί να διαδραματίζει βασικό ρόλο.

Γιατί μπορεί η καφεΐνη να βοηθά τον εγκέφαλο;

Οι επιστήμονες δεν έχουν πλήρη απάντηση, αλλά υπάρχουν κάποιες θεωρίες. Η καφεΐνη είναι ψυχοδιεγερτική ουσία που επηρεάζει άμεσα τη χημεία του εγκεφάλου και το αγγειακό σύστημα, λέει ο Agenor Limon. Βελτιώνει προσωρινά τη μετάδοση σημάτων μεταξύ των νευρώνων και την κυκλοφορία του αίματος, ενισχύοντας τη μνήμη, την προσοχή και τη γνωστική απόδοση.

Επιπλέον, ο καφές και το τσάι περιέχουν βιοδραστικά συστατικά όπως πολυφαινόλες, που μπορεί να μειώνουν τη φλεγμονή και τις κυτταρικές βλάβες, προστατεύοντας από τη γνωστική φθορά.

Ακόμη ένας παράγοντας είναι ότι ο καφές συχνά συνδέεται με κοινωνικές στιγμές, κάτι που επίσης ευνοεί την υγεία του εγκεφάλου.

Ωστόσο, ο Clifford Segil τονίζει ότι χρειάζεται ακόμη περισσότερη έρευνα, καθώς η ιδέα ότι η μέτρια κατανάλωση καφεΐνης βελτιώνει τη γνωστική λειτουργία, παραμένει χωρίς οριστική απόδειξη αιτιώδους σχέσης.

Το «ιδανικό σημείο» καφεΐνης για την υγεία του εγκεφάλου

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η μετριοπάθεια είναι το κλειδί. «Ένα έως τρία φλιτζάνια την ημέρα μπορεί να ενισχύσουν την εγρήγορση και πιθανώς τη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου», λέει ο Agenor Limon.

Ωστόσο, η υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τον ύπνο και να αυξήσει τα επίπεδα στρες, κάτι που με τη σειρά του μπορεί να επηρεάσει τη γνωστική γήρανση. «Στόχος είναι να βρείτε το προσωπικό σας “sweet spot”, ακούγοντας το σώμα σας», προσθέτει.

Προσοχή στη ζάχαρη και τις υπερβολές

Γενικά, συνιστάται να μην ξεπερνάτε τα 400 mg καφεΐνης την ημέρα, λέει η διατροφολόγος Jessica Cording. «Έχει επίσης σημασία το πώς καταναλώνετε τα ροφήματα με καφεΐνη», σημειώνει, εξηγώντας ότι η προσθήκη μεγάλης ποσότητας ζάχαρης στον καφέ μπορεί να αυξήσει τη φλεγμονή στο σώμα, κάτι που αντιστρατεύεται τους στόχους για υγιή εγκέφαλο.

Τελικά, ο Clifford Segil προτείνει να απολαμβάνετε απλώς ένα ή δύο φλιτζάνια καφέ, γνωρίζοντας ότι μπορεί να υποστηρίξουν την υγεία του εγκεφάλου με την πάροδο του χρόνου, χωρίς όμως υπερβολές.