Το διάβασμα, είναι μια συνήθεια που μας ευχαριστεί, είναι ένας φίλος που μας περιμένει στο προσκεφάλι του κρεβατιού μας ή στη σκιά του μπαλκονιύ μας ακόμη και στο τραπεζάκι δίπλα στο σαλόνι. Ένα βιβλίο πριν από τον ύπνο, ένα περιοδικό στο πρωινό ή λίγες σελίδες όταν βρίσκετε λίγο χρόνο μέσα στην ημέρα δεν είναι απλώς ένας τρόπος να περάσει ευχάριστα η ώρα. Τώρα επιβεβαιώνεται πως η ανάγνωση ενός βιβλίου μας κάνει και καλό στην υγεία
Μια νέα μεγάλη ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο Psychological Medicine εξετάζει τα διαθέσιμα στοιχεία για τη σχέση του διαβάσματος με την υγεία του εγκεφάλου, τη γνωστική λειτουργία και την ψυχική ευεξία σε διαφορετικές ηλικίες. Και όσο μεγαλώνουμε, το ενδιαφέρον γίνεται ακόμη μεγαλύτερο: η συστηματική ενασχόληση με το διάβασμα έχει συνδεθεί με βραδύτερη γνωστική έκπτωση και μικρότερο κίνδυνο άνοιας.
Το 33% που τράβηξε την προσοχή
Ένα από τα στοιχεία που επανέρχονται στην πρόσφατη ανασκόπηση αφορά μια παλαιότερη μελέτη σε 801 ανθρώπους ηλικίας 65 ετών και άνω. Οι ερευνητές παρακολούθησαν τη συμμετοχή τους σε δραστηριότητες που ενεργοποιούν γνωστικές λειτουργίες, μεταξύ των οποίων ήταν το διάβασμα εφημερίδων, περιοδικών και βιβλίων.
Κατά τη διάρκεια περίπου 4,5 ετών παρακολούθησης, όσοι είχαν υψηλότερη συνολική συμμετοχή σε αυτές τις δραστηριότητες εμφάνισαν 33% χαμηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν νόσο Alzheimer.
Εδώ, όμως, χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση. Το εύρημα δεν σημαίνει ότι «ένα βιβλίο την ημέρα μειώνει κατά 33% το Alzheimer». Η μελέτη εξέτασε ένα σύνολο γνωστικά διεγερτικών δραστηριοτήτων και κατέγραψε συσχέτιση, όχι απόδειξη ότι το διάβασμα προκαλεί από μόνο του τη μείωση του κινδύνου.
Και αυτή είναι μια λεπτομέρεια που έχει σημασία όταν μιλάμε για την πρόληψη της άνοιας.
Γιατί το διάβασμα είναι διαφορετικό από το απλό «ξεφύλλισμα» μιας οθόνης
Όταν διαβάζετε ένα βιβλίο, ο εγκέφαλος δεν παραμένει παθητικός. Παρακολουθεί την ιστορία, συγκρατεί πρόσωπα και γεγονότα, συνδέει πληροφορίες και προσπαθεί να καταλάβει τι πρόκειται να συμβεί στη συνέχεια.
Δείτε σε αυτήν την ανάρτηση: Ο Μπάρακ Ομπάμα προτείνει τα βιβλία που διαμόρφωσαν τον κόσμο
Αυτό σημαίνει ότι το διάβασμα αποτελεί μια σύνθετη γνωστική δραστηριότητα, η οποία ενεργοποιεί τη γλώσσα, την προσοχή, τη μνήμη και τη φαντασία. Δεν χρειάζεται, μάλιστα, να διαβάζετε μόνο «σοβαρά» βιβλία για να έχει νόημα. Μυθιστορήματα, βιογραφίες, περιοδικά, εφημερίδες, κόμικς ή ένα βιβλίο που απλώς σας κρατά συντροφιά μπορούν να αποτελούν μορφές ανάγνωσης για ευχαρίστηση.
Η πρόσφατη ανασκόπηση υπογραμμίζει ακριβώς αυτή την πλευρά: το διάβασμα δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεται σαν ακόμη μία υποχρέωση αυτοβελτίωσης. Η απόλαυση και η προσωπική επιλογή έχουν σημασία.
Και στα παιδιά φαίνεται να κάνει διαφορά
Τα οφέλη του διαβάσματος δεν αφορούν μόνο τους μεγαλύτερους ανθρώπους.
Μελέτη σε περισσότερους από 10.000 νέους εφήβους στις ΗΠΑ εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στο διάβασμα για ευχαρίστηση από την παιδική ηλικία και στη μετέπειτα γνωστική λειτουργία, την ψυχική υγεία και τη δομή του εγκεφάλου.
Τα παιδιά που είχαν ξεκινήσει νωρίς να διαβάζουν για ευχαρίστηση παρουσίαζαν καλύτερες επιδόσεις σε γνωστικές δοκιμασίες και λιγότερα προβλήματα ψυχικής υγείας στην εφηβεία. Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης συσχετίσεις με μεγαλύτερες επιφάνειες και όγκους σε ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου.
Η μελέτη ήταν μεγάλη και περιλάμβανε τόσο διαχρονικά δεδομένα όσο και απεικονίσεις εγκεφάλου, όμως και εδώ δεν πρέπει να μετατρέπουμε μια σύνθετη ερευνητική σχέση σε μια απλή αιτία και αποτέλεσμα.
Το διάβασμα μπορεί να βοηθά και στην ψυχική ευεξία
Υπάρχει όμως και μια πλευρά του διαβάσματος που δεν έχει να κάνει αποκλειστικά με τη μνήμη.
Όταν ανοίγετε ένα βιβλίο, απομακρύνεστε για λίγο από τις συνεχείς ειδοποιήσεις, τις ειδήσεις και την απαίτηση να απαντήσετε σε κάτι. Η ανάγνωση μπορεί να λειτουργήσει ως μια ήπια μορφή αποσύνδεσης από την καθημερινή υπερδιέγερση. Η νέα ανασκόπηση συνδέει το διάβασμα για ευχαρίστηση και με καλύτερη ψυχική ευεξία, ενώ προηγούμενες έρευνες έχουν συσχετίσει τη συγκεκριμένη συνήθεια με χαμηλότερο στρες και λιγότερη μοναξιά.
Και υπάρχει ένας ακόμη λόγος που αυτό έχει ενδιαφέρον όσο μεγαλώνουμε: ένα βιβλίο μπορεί να είναι ταυτόχρονα πνευματική δραστηριότητα και προσωπική απόλαυση. Δεν χρειάζεται να μοιάζει με «άσκηση για τον εγκέφαλο» για να έχει αξία.
Πόσο πρέπει να διαβάζετε;
Δεν υπάρχει ένας μαγικός αριθμός σελίδων που πρέπει να συμπληρώνετε καθημερινά για να προστατεύσετε τη μνήμη σας.
Μια μελέτη 14 ετών σε 1.962 ανθρώπους ηλικίας 64 ετών και άνω διαπίστωσε ότι όσοι δήλωναν συχνότερη ενασχόληση με το διάβασμα είχαν μικρότερη πιθανότητα γνωστικής έκπτωσης κατά την παρακολούθηση. Η σχέση παρέμεινε αφού οι ερευνητές έλαβαν υπόψη και το μορφωτικό επίπεδο.
Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία, επομένως, δεν φαίνεται να είναι να πιέσετε τον εαυτό σας να διαβάσει ένα συγκεκριμένο αριθμό σελίδων. Είναι να βρείτε έναν τρόπο ώστε το διάβασμα να γίνει μια σταθερή, ευχάριστη συνήθεια.
Το βιβλίο δεν είναι «θεραπεία» για το Alzheimer
Αυτό αξίζει να το κρατήσουμε.
Μέχρι σήμερα, τα στοιχεία δεν επιτρέπουν να πούμε ότι το διάβασμα προλαμβάνει τη νόσο Alzheimer. Οι περισσότερες μελέτες παρατηρούν συσχετίσεις και όχι μια ξεκάθαρη σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Άνθρωποι που διαβάζουν περισσότερο μπορεί, για παράδειγμα, να έχουν και άλλες συνήθειες ή χαρακτηριστικά που σχετίζονται με καλύτερη γνωστική υγεία.
Ωστόσο, η εικόνα που διαμορφώνεται από τις έρευνες είναι αρκετά ενδιαφέρουσα: η συστηματική πνευματική δραστηριότητα, η μάθηση, η κοινωνική επαφή και οι συνήθειες που κρατούν το μυαλό ενεργό φαίνεται να συνδέονται με καλύτερη γνωστική υγεία καθώς μεγαλώνουμε.
Οπότε, αν υπάρχει ένα βιβλίο που σας περιμένει στο κομοδίνο, ίσως αξίζει να του δώσετε λίγο περισσότερο χρόνο. Όχι επειδή σας εγγυάται ότι θα αποφύγετε το Alzheimer, αλλά επειδή το διάβασμα φαίνεται να είναι ένας απλός τρόπος να κρατάτε το μυαλό σας ενεργό και ταυτόχρονα να κάνετε κάτι που πραγματικά σας ευχαριστεί.
Δείτε επίσης:
Η νωρίτερη εμμηνόπαυση συνδέεται με ταχύτερη γήρανση του εγκεφάλου – Τι δείχνει νέα έρευνα
Αυτή η απλή δραστηριότητα μειώνει τον κίνδυνο Αλτσχάιμερ κατά 30%
Οι τροφές που ενισχύουν τον εγκέφαλο
Barack Obama: Το νέο του podcast είναι αφιερωμένο στα βιβλία που διαμόρφωσαν τον κόσμο του
