Η αποχή από τον καφέ για μόλις δύο εβδομάδες μπορεί να κάνει τους ανθρώπους λιγότερο παρορμητικούς και λιγότερο αγχωμένους, ενώ η μετάβαση σε ντεκαφεϊνέ μπορεί να βελτιώσει τον ύπνο και τη μνήμη, σύμφωνα με μια μελέτη.
Οι επιστήμονες παρακολούθησαν 62 υγιείς ενήλικες για να εξετάσουν πώς ο καφές επηρεάζει το σώμα και τον εγκέφαλο. Η ομάδα περιλάμβανε 31 τακτικούς καταναλωτές καφέ και 31 άτομα που δεν έπιναν καφέ. Στην αρχή της μελέτης, όλοι οι εθελοντές έδωσαν δείγματα αίματος, ούρων και κοπράνων. Επίσης, συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με τη διάθεση και τη συμπεριφορά τους, καθώς και τεστ μνήμης και γνωστικής λειτουργίας.
Το πείραμα της αποχής και η επανεισαγωγή
Στη συνέχεια, ζητήθηκε από όσους έπιναν καφέ να τον διακόψουν εντελώς για δύο εβδομάδες. Μετά αυτό το διάστημα, χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες: Μία που κατανάλωνε καφέ με καφεΐνη και μία που κατανάλωνε ντεκαφεϊνέ για ακόμη 21 ημέρες. Δεκαέξι άτομα έλαβαν καφέ με καφεΐνη και 15 ντεκαφεϊνέ.
Οι ερευνητές συνέκριναν στη συνέχεια τις αλλαγές στους συμμετέχοντες κατά τη φάση της αποχής και της επανεισαγωγής. Διαπίστωσαν ότι οι τακτικοί καταναλωτές καφέ εμφάνιζαν πιο παρορμητική συμπεριφορά και μεγαλύτερη συναισθηματική αντιδραστικότητα σε σχέση με όσους δεν έπιναν καφέ. Ωστόσο, ύστερα από δύο εβδομάδες αποχής, και οι δύο αυτοί δείκτες μειώθηκαν σημαντικά.
Καφεΐνη vs Ντεκαφεϊνέ: Οι διαφορές στα αποτελέσματα
Όταν ο καφές επανεισήχθη, τα αποτελέσματα διέφεραν ανάλογα με το είδος που κατανάλωναν οι συμμετέχοντες.
- Όσοι έπιναν καφέ με καφεΐνη ανέφεραν χαμηλότερα επίπεδα άγχους και ψυχολογικής πίεσης.
- Όσοι κατανάλωναν ντεκαφεϊνέ παρουσίασαν βελτίωση στην ποιότητα ύπνου, τη φυσική δραστηριότητα και τις επιδόσεις μνήμης.
Οι ερευνητές σημείωσαν ότι τα ευρήματα δείχνουν πως ο καφές μπορεί να επηρεάζει τον οργανισμό με τρόπους που ξεπερνούν κατά πολύ την «ένεση» καφεΐνης στην οποία βασίζονται πολλοί καθημερινά.
Η σύνδεση με το μικροβίωμα του εντέρου
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα στο περιοδικό Nature Communications, πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου College Cork. Παράλληλα με τα συμπεριφορικά ευρήματα, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι τακτικοί καταναλωτές καφέ είχαν διαφορετικό μικροβίωμα εντέρου σε σχέση με όσους δεν έπιναν καφέ.
Το μικροβίωμα του εντέρου αφορά στα τρισεκατομμύρια βακτήρια και μικροοργανισμούς που ζουν στο πεπτικό σύστημα και, όπως πιστεύουν όλο και περισσότερο οι επιστήμονες, επηρεάζει την πέψη, το ανοσοποιητικό, τον μεταβολισμό, τη διάθεση και ακόμη και την υγεία του εγκεφάλου. Μάλιστα, ορισμένα από τα βακτηριακά μοτίβα που παρατηρήθηκαν στους καταναλωτές καφέ άρχισαν να επανέρχονται σε επίπεδα παρόμοια με εκείνα των μη καταναλωτών ύστερα από δύο εβδομάδες αποχής.
Η δράση των φαινολικών οξέων
Όταν ο καφές επανεισήχθη, τόσο η καφεΐνη όσο και ο ντεκαφεϊνέ προκάλεσαν νέες αλλαγές στα βακτήρια, κάτι που υποδηλώνει ότι ορισμένες επιδράσεις του καφέ μπορεί να οφείλονται και σε φυσικές φυτικές ενώσεις και όχι μόνο στην καφεΐνη. Οι ουσίες αυτές, γνωστές ως φαινολικά οξέα, είναι αντιοξειδωτικά που βρίσκονται επίσης σε φρούτα, λαχανικά και άλλες φυτικές τροφές.
Καφές και φλεγμονή: Τι έδειξαν οι δείκτες
Οι ερευνητές εντόπισαν, επίσης, ενδείξεις ότι ο καφές μπορεί να επηρεάζει τη φλεγμονή. Στην αρχή της μελέτης, οι τακτικοί καταναλωτές καφέ είχαν χαμηλότερα επίπεδα της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (CRP), ενός βασικού δείκτη φλεγμονής, και υψηλότερα επίπεδα της IL-10, μιας αντιφλεγμονώδους ουσίας.
Όταν ο καφές διακόπηκε, ορισμένοι δείκτες φλεγμονής αυξήθηκαν. Μετά την επανεισαγωγή του, τόσο η ομάδα με καφεΐνη όσο και εκείνη με ντεκαφεϊνέ εμφάνισαν μειωμένη φλεγμονώδη απόκριση σε εργαστηριακές δοκιμές.
Ωστόσο, οι ερευνητές τόνισαν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει άμεση αιτιώδη σχέση, δηλαδή ότι ο καφές προκαλεί καλύτερη υγεία, βελτίωση μνήμης ή αλλαγές στην προσωπικότητα.
Η έρευνα ήταν σχετικά μικρή, με μόλις 62 συμμετέχοντες, ενώ ορισμένες βελτιώσεις στα τεστ μνήμης μπορεί να οφείλονται απλώς στην εξοικείωση με τις επαναλαμβανόμενες δοκιμασίες. Επιπλέον, το δείγμα δεν είχε μεγάλη ποικιλομορφία και ίσως δεν ήταν αρκετά μεγάλο για να εντοπίσει πιο λεπτές επιδράσεις.
Προηγούμενες μελέτες έχουν συνδέσει τη μέτρια κατανάλωση καφέ με χαμηλότερο κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2, ηπατικές παθήσεις και ορισμένες καρδιοπάθειες.
Ωστόσο, ο καφές μπορεί επίσης να επιδεινώσει το άγχος, τις ταχυπαλμίες και τα προβλήματα ύπνου σε ευαίσθητα άτομα, ιδιαίτερα όταν καταναλώνεται σε μεγάλες ποσότητες ή αργά μέσα στην ημέρα. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες για να επιβεβαιωθεί αν οι αλλαγές στο μικροβίωμα μεταφράζονται σε ουσιαστικά, μακροπρόθεσμα οφέλη για την υγεία.
