Η νόσος Aλτσχάιμερ αποτελεί την κυριότερη αιτία νευρογνωστικών διαταραχών στους ηλικιωμένους και χαρακτηρίζεται, μεταξύ άλλων, από προοδευτική επιδείνωση της μνήμης και άλλων γνωστικών λειτουργιών, η οποία συνδέεται με αλλαγές στον εγκέφαλο. Παρότι ορισμένοι παράγοντες, ιδίως οι γενετικοί, βρίσκονται σε μεγάλο βαθμό πέρα από τον έλεγχό μας, άλλοι σχετίζονται περισσότερο με τον τρόπο ζωής και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας.
Σε αυτούς τους τελευταίους παράγοντες επικεντρώνουν σε μεγάλο βαθμό τις προσπάθειές τους για πρόληψη οι ερευνητές. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αλτσχάιμερ που τιμήθηκε τη Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου, το Observatoire B2V des Mémoires υπενθυμίζει ότι ο στόχος σε καμία περίπτωση δεν είναι να υποσχεθεί πως κάποια συγκεκριμένη συνήθεια μπορεί να αποτρέψει τη νόσο. Αντίθετα, η σωματική δραστηριότητα, η καρδιαγγειακή υγεία, η διατροφή, οι κοινωνικές σχέσεις, αλλά και η πνευματική διέγερση αποτελούν παράγοντες που μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της γνωστικής υγείας με την πάροδο των χρόνων.
Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται για την αναζήτηση μιας και μοναδικής συνήθειας που θα μπορούσε από μόνη της να προστατεύσει τον εγκέφαλο, αλλά για την υιοθέτηση πολλών ευεργετικών συνηθειών σε βάθος χρόνου.
Oι 6 απλοί τρόποι να φροντίσετε τη μνήμη σας
1. Να κινείστε τακτικά
Δεν χρειάζεται να μετατρέψετε την καθημερινότητά σας σε ένα απαιτητικό πρόγραμμα γυμναστικής για να φροντίσετε τον εγκέφαλό σας. Το περπάτημα, η ποδηλασία, το κολύμπι, η κηπουρική ή οποιαδήποτε άλλη αθλητική δραστηριότητα είναι τρόποι για να παραμένετε ενεργοί. Η σωματική δραστηριότητα συμβάλλει, μεταξύ άλλων, στην καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία, έναν από τους παράγοντες που συνδέονται με τον κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης. Το σημαντικό είναι, επομένως, να κινείστε τακτικά και να περιορίζετε όσο το δυνατόν περισσότερο την καθιστική ζωή. Ένας καθημερινός περίπατος μπορεί να είναι πολύ πιο ωφέλιμος από μια περιστασιακή προπόνηση που ακολουθείται από αρκετές ημέρες χωρίς καμία δραστηριότητα. Το σωστό αντανακλαστικό; Βρείτε μια δραστηριότητα που μπορείτε πραγματικά να εντάξετε στην καθημερινότητά σας και να διατηρήσετε σε βάθος χρόνου.
2. Να ελέγχετε την αρτηριακή πίεση και την καρδιαγγειακή σας υγεία
Ο εγκέφαλος και η καρδιά δεν λειτουργούν ανεξάρτητα το ένα από το άλλο. Η υπέρταση, ο διαβήτης και άλλοι παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου μπορούν επίσης να επηρεάσουν την υγεία του εγκεφάλου. Ο έλεγχος της αρτηριακής πίεσης, η παρακολούθηση του σακχάρου στο αίμα όταν είναι απαραίτητο και η τακτική ιατρική παρακολούθηση αποτελούν, επομένως, χρήσιμες συνήθειες. Η ιδέα δεν είναι να μετατρέψετε κάθε μέτρηση σε εμμονή, αλλά να μην αμελείτε τους παράγοντες κινδύνου που μπορείτε να διαχειριστείτε. Η καλή καρδιαγγειακή υγεία συμβάλλει, ευρύτερα, στη διατήρηση της σωστής λειτουργίας του οργανισμού, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφάλου.
3. Να προτιμάτε μια ποικίλη διατροφή αντί για μια «θαυματουργή» τροφή
Απέναντι στις υποσχέσεις για ορισμένες τροφές ή συμπληρώματα που υποτίθεται ότι «ενισχύουν» τη μνήμη, είναι καλύτερο να παραμένουμε προσγειωμένοι. Κανένα μεμονωμένο συστατικό δεν μπορεί από μόνο του να προσφέρει προστασία απέναντι στο Αλτσχάιμερ. Αντίθετα, μια ποικίλη και ισορροπημένη διατροφή βοηθά στην κάλυψη των διατροφικών αναγκών του οργανισμού και συμβάλλει στη γενικότερη καλή υγεία. Φρούτα και λαχανικά, όσπρια, δημητριακά, πηγές πρωτεΐνης και ποιοτικά λιπαρά μπορούν να αποτελούν μέρος μιας ποικίλης διατροφής. Το μήνυμα είναι τελικά αρκετά απλό: δεν χρειάζεται να αναζητάτε το «θαυματουργό» χάπι ή superfood, αλλά να βλέπετε τη διατροφή συνολικά.
4. Να προστατεύετε τον εγκέφαλό σας από τραυματισμούς
Οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, ιδιαίτερα όταν είναι επαναλαμβανόμενες, συγκαταλέγονται στους παράγοντες που μελετώνται σε σχέση με τον κίνδυνο εμφάνισης γνωστικών διαταραχών αργότερα στη ζωή. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να προστατεύετε το κεφάλι σας όταν το απαιτεί η άθληση και να αντιμετωπίζετε με σοβαρότητα τις διασείσεις ή άλλους τραυματισμούς. Έπειτα από ένα χτύπημα, η επιστροφή στη σωματική δραστηριότητα θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να προσαρμόζεται ανάλογα με την κατάσταση. Οι προφυλάξεις αυτές αφορούν ιδιαίτερα τα αθλήματα στα οποία τα χτυπήματα στο κεφάλι μπορεί να είναι συχνά. Και εδώ, δεν χρειάζεται να ζούμε με τον φόβο του παραμικρού χτυπήματος, αλλά απλώς να υιοθετούμε τις σωστές πρακτικές όταν υπάρχει αναγνωρισμένος κίνδυνος.
5. Να συνεχίζετε να μαθαίνετε για να διατηρείτε το γνωστικό σας απόθεμα
Το διάβασμα, η γραφή, η εκμάθηση μιας γλώσσας, η ενασχόληση με μια νέα δραστηριότητα ή απλώς το να συνεχίζετε να ενδιαφέρεστε για όσα συμβαίνουν γύρω σας: Ο εγκέφαλος αγαπά την καινοτομία. Αυτές οι δραστηριότητες συμβάλλουν στη διατήρηση αυτού που οι ερευνητές αποκαλούν «γνωστικό απόθεμα», δηλαδή την ικανότητα του εγκεφάλου να ανταποκρίνεται καλύτερα στις αλλαγές που σχετίζονται με τη γήρανση ή με ορισμένες εγκεφαλικές βλάβες. Το επίπεδο εκπαίδευσης συνδέεται, μεταξύ άλλων, με τον κίνδυνο εμφάνισης του Αλτσχάιμερ, όμως το γνωστικό απόθεμα δεν διαμορφώνεται μόνο στα θρανία. Μπορεί να συνεχίσει να εμπλουτίζεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Δεν χρειάζεται, επομένως, να λύνουμε γρίφους όλη μέρα: Το να παραμένουμε περίεργοι, να μαθαίνουμε και να εναλλάσσουμε τις δραστηριότητές μας αποτελεί ήδη έναν καλό τρόπο να ενεργοποιούμε τον εγκέφαλό μας.
6. Να μην αφήνετε την κοινωνική σας ζωή στην άκρη
Ένας ενεργός εγκέφαλος είναι επίσης ένας εγκέφαλος που βρίσκεται σε αλληλεπίδραση με το περιβάλλον του. Το να βλέπετε τους ανθρώπους που αγαπάτε, να συζητάτε, να συμμετέχετε σε ομαδικές δραστηριότητες, να έχετε χόμπι ή να ασχολείστε με διάφορα σχέδια και εγχειρήματα αποτελούν ευκαιρίες για να ενεργοποιείτε διαφορετικές γνωστικές λειτουργίες. Ο στόχος δεν είναι να αναζητήσετε μια δραστηριότητα που υποτίθεται ότι είναι «καλύτερη» από κάποια άλλη για τη μνήμη. Αντίθετα, η ποικιλία φαίνεται να έχει μεγαλύτερη αξία από τη μηχανική επανάληψη της ίδιας άσκησης. Ένα παιχνίδι μνήμης μπορεί να είναι διασκεδαστικό, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι αρκεί για να προλάβει τη νόσο Αλτσχάιμερ. Το να βγαίνετε, να επικοινωνείτε, να μαθαίνετε, να κινείστε και να συνεχίζετε να έχετε σχέδια και στόχους στη ζωή σας συμβάλλει κυρίως στη διατήρηση ενός πλούσιου και διεγερτικού περιβάλλοντος με την πάροδο των χρόνων.
