Πολύ πριν από τα βαρόμετρα, τους δορυφόρους και τις εφαρμογές του καιρού, οι άνθρωποι παρατηρούσαν τη φύση για να καταλάβουν τι ετοιμάζει ο ουρανός. Η συμπεριφορά των ζώων και των εντόμων ήταν ένα από τα σημάδια που τους βοηθούσαν να υποψιαστούν μια αλλαγή του καιρού.
Τα μυρμήγκια έχουν εδώ και χρόνια τη δική τους θέση σε αυτές τις παρατηρήσεις. Όταν πλησιάζει βροχή, μπορεί να αλλάξουν τον ρυθμό με τον οποίο κινούνται, να μεταφέρουν υλικό στη φωλιά ή να περιορίσουν τα ανοίγματά της. Η εικόνα έχει μια βάση, αλλά όχι ακριβώς αυτή που υπονοεί η φράση «τα μυρμήγκια προβλέπουν τη βροχή».
Οι επιστήμονες έχουν βρει ότι ορισμένα είδη μπορούν να αντιλαμβάνονται αλλαγές στο περιβάλλον, μεταξύ άλλων και μεταβολές της ατμοσφαιρικής πίεσης. Δεν κάνουν, φυσικά, πρόγνωση καιρού. Αντιδρούν όμως σε συνθήκες που μπορεί να συνδέονται με την αλλαγή του καιρού.
Τι μπορούν να αντιληφθούν πριν από μια καταιγίδα
Η ατμοσφαιρική πίεση, η θερμοκρασία, η υγρασία και ο άνεμος μεταβάλλονται καθώς αλλάζουν οι καιρικές συνθήκες. Για μια αποικία που ζει μέσα ή κοντά στο έδαφος, αυτές οι μεταβολές δεν είναι αδιάφορες.
Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Ethology εξέτασε την αντίδραση των φυλλοκόπτων μυρμηγκιών του είδους Atta sexdens στις μεταβολές της βαρομετρικής πίεσης. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι όταν η πίεση έπεφτε, οι ανιχνεύτριες εργάτριες έβγαιναν νωρίτερα από τη φωλιά, ενώ εκείνες που συνέλεγαν τροφή μετέφεραν μεγαλύτερες ποσότητες φύλλων.
Η συγκεκριμένη έρευνα έδειξε ότι η βαρομετρική πίεση μπορεί να επηρεάσει τη δραστηριότητα της αποικίας. Δεν απέδειξε ότι τα μυρμήγκια γνωρίζουν πως θα βρέξει. Η αντίδρασή τους αφορά την αλλαγή των συνθηκών γύρω τους.
Τι συμβαίνει όταν η φωλιά κινδυνεύει από το νερό
Για ένα μυρμήγκι, μια δυνατή βροχή μπορεί να είναι πολύ περισσότερο από μια αλλαγή του καιρού. Αν η φωλιά βρίσκεται στο έδαφος, το νερό μπορεί να μπει στις στοές, να παρασύρει τροφή και να δημιουργήσει πρόβλημα στα αυγά και τις προνύμφες.
Οι αποικίες έχουν διαφορετικούς τρόπους να αντιμετωπίζουν τέτοιες συνθήκες. Σε ορισμένα είδη, οι εργάτριες περιορίζουν τα ανοίγματα της φωλιάς ή μεταφέρουν υλικό σε πιο προστατευμένα σημεία. Άλλα μυρμήγκια μετακινούνται σε υψηλότερο έδαφος όταν υπάρχει κίνδυνος πλημμύρας.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Diacamma indicum, ένα είδος που ζει σε περιοχές όπου οι έντονες βροχοπτώσεις και οι μουσώνες αποτελούν μέρος του φυσικού περιβάλλοντος. Σε μελέτη που εξέτασε τη συμπεριφορά του είδους, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι τα μυρμήγκια μετακινούνταν σε υψηλότερα σημεία και κατασκεύαζαν αναχώματα γύρω από τη φωλιά, περιορίζοντας την είσοδο του νερού.
Η συμπεριφορά αυτή δεν είναι ίδια σε όλες τις αποικίες. Το είδος του μυρμηγκιού, ο τρόπος ζωής του και το περιβάλλον όπου βρίσκεται η φωλιά παίζουν ρόλο στον τρόπο με τον οποίο θα αντιδράσει.
Γιατί λοιπόν μοιάζει να ξέρουν ότι θα βρέξει;
Η εξήγηση βρίσκεται στις αλλαγές που προηγούνται ή συνοδεύουν μια κακοκαιρία. Η πίεση μπορεί να πέσει, η υγρασία να αυξηθεί, η θερμοκρασία να αλλάξει και ο άνεμος να δυναμώσει. Τα μυρμήγκια βρίσκονται συνεχώς σε επαφή με το έδαφος, τη φωλιά και το μικροπεριβάλλον τους, επομένως αυτές οι μεταβολές μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τη συμπεριφορά τους.
Αυτός είναι και ο λόγος που μια παλιά παρατήρηση μπορεί να κρύβει ένα κομμάτι αλήθειας, χωρίς να σημαίνει ότι τα μυρμήγκια διαθέτουν κάποιο είδος «φυσικού δελτίου καιρού». Η αλλαγή στη δραστηριότητα μιας αποικίας μπορεί να είναι η αντίδραση σε περιβαλλοντικές συνθήκες που έχουν ήδη αρχίσει να μεταβάλλονται.
Τα μυρμήγκια δεν χρειάζεται να γνωρίζουν ότι σε λίγη ώρα θα ανοίξουν οι ουρανοί. Για την επιβίωση της αποικίας αρκεί να αντιληφθούν ότι το περιβάλλον γύρω τους δεν είναι πια το ίδιο.
Δείτε επίσης:
Το λάθος που κάνουν οι 9 στους 10 όταν βρέχει
Βροχή και πονοκέφαλος: Γιατί σας συμβαίνει και τι μπορείτε να κάνετε
