Πόσες φορές έχουμε βρεθεί σε ένα οικογενειακό τραπέζι ή σε μια έξοδο με φίλες και η κουβέντα έχει περιστραφεί γύρω από το «τι τρως και τι δεν τρως»; Για πολλές γυναίκες, η απόφαση να ακολουθήσουν έναν vegan τρόπο ζωής δεν είναι μόνο μια διατροφική αλλαγή, αλλά και μια καθημερινή κοινωνική πρόκληση. Μια νέα έρευνα έρχεται να ρίξει φως στον τρόπο με τον οποίο οι vegans καταφέρνουν να ισορροπούν ανάμεσα στις αξίες τους και τις σχέσεις τους, αναπτύσσοντας μάλιστα συγκεκριμένες «στρατηγικές επιβίωσης».

«Οι βίγκαν συχνά νιώθουν ανεπιθύμητοι σε κύκλους που παλαιότερα τους ήταν οικείοι, είτε επειδή θεωρούν ότι επιβαρύνουν τον οικοδεσπότη, που πρέπει να ετοιμάσει κάτι ξεχωριστό γι’ αυτούς, είτε επειδή αντιμετωπίζονται σαν “καταστροφείς της διάθεσης”», δήλωσε η βασική συγγραφέας της μελέτης Aya Abolenien, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο HEC Montréal, μιλώντας στην Daily Mail. «Ορισμένες από αυτές τις στρατηγικές τούς βοηθούν να διαχειρίζονται πιο εύκολα τις κοινωνικές τους σχέσεις», πρόσθεσε.

Τελικά, είναι ο βιγκανισμός απλώς μια διατροφική επιλογή ή μια διαρκής κοινωνική διπλωματία; Μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο Concordia, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Consumer Research, αποκαλύπτει ότι οι βίγκαν αναπτύσσουν τέσσερις «ειδικές δεξιότητες» για να διαχειριστούν τις σχέσεις τους με τον μη βίγκαν περίγυρό τους.

• Decoding
• Decoupling
• Divesting
• Chameleoning

Οι 4 στρατηγικές της “Vegan Διπλωματίας”

1. Το decoding (αποκωδικοποίηση) περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο οι βίγκαν μαθαίνουν να εξηγούν τις διατροφικές τους επιλογές στους άλλους και να παραμένουν πιστοί στη διατροφή τους. Αυτό μπορεί να σημαίνει, για παράδειγμα, να βοηθήσουν έναν συγγενή να καταλάβει γιατί δεν τρώνε μέλι ή να μάθουν να διαβάζουν προσεκτικά τις ετικέτες τροφίμων για να ελέγχουν αν περιέχουν ζωικά προϊόντα. Στη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Consumer Research, οι ερευνητές ανέφεραν την περίπτωση ενός συμμετέχοντα που εξήγησε ότι τηλεφωνούσε πάντα εκ των προτέρων σε εστιατόρια για να ρωτήσει για το μενού και να ενημερώσει για τις διατροφικές του ανάγκες.

2. Η δεύτερη στρατηγική είναι το decoupling (αποσύνδεση), που αφορά την εύρεση τρόπων, ώστε να συμμετέχουν σε ομαδικές δραστηριότητες χωρίς να κάνουν κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσει ένταση ή σύγκρουση. Η Aya Abolenien εξηγεί ότι αυτό βοηθά τους βίγκαν «να γίνονται λιγότερο βάρος ή το κέντρο της προσοχής και να περνούν τον κοινό χρόνο τους πιο ομαλά». Για παράδειγμα, κάποιοι βίγκαν ανέφεραν στους ερευνητές ότι φέρνουν το δικό τους έτοιμο φαγητό σε ομαδικά δείπνα ή τρώνε στο σπίτι πριν φτάσουν. Ένας συμμετέχων εξήγησε μάλιστα ότι αποφεύγει τα περισσότερα μεγάλα οικογενειακά γεύματα και εμφανίζεται αργότερα φέρνοντας το δικό του επιδόρπιο.

3. Ένα βήμα παραπέρα είναι το divesting (αποεπένδυση), είναι η πιο ριζική στρατηγική όπου οι βίγκαν αποφεύγουν εντελώς κοινωνικές δραστηριότητες που περιστρέφονται γύρω από το φαγητό με μη βίγκαν. Ενώ κάποιοι προσπαθούν να συμβιβαστούν, άλλοι προτιμούν να διακόπτουν εντελώς σχέσεις για να αποφύγουν τις διαφωνίες και τις συνεχείς ερωτήσεις στα οικογενειακά τραπέζια. Για κάποιους, η απόφαση αυτή είναι καθαρά ηθική επιλογή, με ορισμένους συμμετέχοντες να δηλώνουν πως δεν «εμπιστεύονται» πλέον άτομα που τρώνε τα πάντα.

4. Τέλος, οι βίγκαν αναπτύσσουν και ακόμη μια στρατηγική που ονομάζεται chameleoning (χαμαιλεοντισμός), κατά την οποία υιοθετούν μια πιο ευέλικτη στάση απέναντι στους κανόνες του βιγκανισμού. Για παράδειγμα, μία συμμετέχουσα ανέφερε ότι τρώει ζωικά προϊόντα όταν επισκέπτεται τα πεθερικά της, επειδή δεν θέλει να τους πιέζει. Παρόμοια, κάποιοι λένε ότι περιστασιακά καταναλώνουν ζωικά προϊόντα όταν δεν υπάρχει ρεαλιστικά διαθέσιμη vegan εναλλακτική. Το μεγαλύτερο πρόβλημα εδώ είναι συχνά η κριτική από άλλους vegans, οι οποίοι μπορεί να τους χαρακτηρίσουν «ψεύτες».

Τα τρία βασικά «ρήγματα» στις σχέσεις των βίγκαν

Εκτός από τις τέσσερις αυτές «ειδικές δεξιότητες», οι ερευνητές εντόπισαν και τρία βασικά «ρήγματα» που συχνά επηρεάζουν τις σχέσεις των βίγκαν με τους γύρω τους.

• Το πρώτο είναι τα λεγόμενα “co–performance” fractures, που εμφανίζονται όταν οι βίγκαν προσπαθούν να ενσωματώσουν τον νέο τρόπο ζωής τους σε κοινές δραστηριότητες, όπως τα οικογενειακά γεύματα.

• Το δεύτερο είναι τα “co–learning” fractures, τα οποία προκύπτουν ακόμη και μεταξύ βίγκαν, όταν διαφωνούν για το τι θεωρείται πραγματικά βίγκαν ή για το πόσο πρέπει να αλληλεπιδρούν με άτομα που δεν ακολουθούν την ίδια διατροφή.

• Τέλος, υπάρχουν και τα “marketplace” fractures, που σχετίζονται με τη δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι βίγκαν σε ορισμένες χώρες να βρουν κατάλληλες βίγκαν εναλλακτικές στην αγορά.

Η συν-συγγραφέας της μελέτης Zeynep Arsel, καθηγήτρια στο Concordia University, εξηγεί: «Πολλές από τις καταναλωτικές μας επιλογές έχουν ηθική διάσταση, ακόμη κι αν δεν το συνειδητοποιούμε». Και πρόσθεσε: «Όταν υπάρχει ηθικό στοιχείο, είναι σχεδόν αναπόφευκτο να δημιουργούνται τριβές».