Όταν το σώμα σου χτυπάει “συναγερμό” χωρίς προφανή λόγο. Ένας οδηγός πλοήγησης για εκείνες τις στιγμές που νιώθεις ότι χάνεις τον έλεγχο, για να θυμάσαι πως δεν είσαι μόνη και, κυρίως, πως είσαι ασφαλής.

Από τη Δήμητρα Τρανούλη, BSc, Συμβουλευτική Ψυχολόγος

Μπορεί να συμβεί οπουδήποτε. Ενώ οδηγείς πηγαίνοντας στη δουλειά, ενώ περιμένεις στην ουρά του σούπερ μάρκετ ή ακόμα και ενώ χαλαρώνεις στον καναπέ σου ένα ήσυχο απόγευμα. Ξαφνικά, χωρίς καμία προειδοποίηση, ένα κύμα απόλυτου τρόμου σε κατακλύζει. Η καρδιά σου αρχίζει να χτυπάει τόσο δυνατά που νιώθεις ότι θα σπάσει το στέρνο σου. Ο αέρας δεν φτάνει στους πνεύμονές σου. Τα χέρια σου τρέμουν ή μουδιάζουν. Και μια σκέψη κυριαρχεί στο μυαλό σου: «Αυτό είναι. Πεθαίνω ή τρελαίνομαι».

Αν αυτή η περιγραφή σου ακούγεται εξαιρετικά οικεία, τότε πιθανότατα έχεις βιώσει μια κρίση πανικού. Και το πρώτο πράγμα που θέλω να ξέρεις, το πιο σημαντικό απ’ όλα, είναι το εξής: όσο τρομακτικό κι αν είναι αυτό που νιώθεις εκείνη τη στιγμή, δεν είσαι σε πραγματικό κίνδυνο.

Μια κρίση πανικού δεν είναι απλώς “λίγο παραπάνω άγχος”. Είναι μια ξαφνική, έντονη έκρηξη φόβου που προκαλεί σοβαρά σωματικά και ψυχολογικά συμπτώματα. Είναι σαν το εσωτερικό σύστημα συναγερμού του σώματός σου -αυτό που είναι σχεδιασμένο να σε προστατεύει από άμεσες απειλές, όπως μια τίγρη που σου επιτίθεται- να παθαίνει βραχυκύκλωμα και να βαράει κόκκινο, ενώ εσύ απλώς πίνεις τον καφέ σου.

Το πιο παραπλανητικό στοιχείο μιας κρίσης πανικού είναι πόσο έντονα σωματική είναι. Δεν νιώθεις ότι είναι “στο μυαλό σου”. Νιώθεις πόνο στο στήθος, ταχυπαλμία, ζαλάδα, ναυτία, εξάψεις ή ρίγη. Είναι απολύτως λογικό πολλές γυναίκες να καταλήγουν στα επείγοντα, πεπεισμένες ότι παθαίνουν έμφραγμα. Το σώμα αντιδρά με τον μηχανισμό “fight or flight” (πάλεψε ή τρέξε), πλημμυρίζοντας με αδρεναλίνη για να αντιμετωπίσει έναν κίνδυνο που όμως… δεν υπάρχει.

Πέρα όμως από τα σωματικά συμπτώματα, υπάρχει και το ψυχολογικό κομμάτι, που σε παραλύει. Κατά τη διάρκεια μιας κρίσης, μπορεί να νιώσεις μια παράξενη αίσθηση αποσύνδεσης από την πραγματικότητα. Σαν να βλέπεις τον εαυτό σου σε ταινία, σαν τα πράγματα γύρω σου να μην είναι αληθινά (κάτι που ονομάζεται αποπραγματοποίηση ή αποπροσωποποίηση). Και φυσικά, υπάρχει ο συντριπτικός φόβος ότι θα χάσεις τον έλεγχο, ότι θα λιποθυμήσεις δημόσια, ότι θα γίνεις ρεζίλι ή ότι το μυαλό σου “τα χάνει”.

Αυτές οι κρίσεις μπορεί να έχουν κάποια συγκεκριμένη αφορμή (π.χ. πριν από μια σημαντική παρουσίαση ή σε έναν πολύ κλειστό χώρο), αλλά πολύ συχνά έρχονται “από το πουθενά”. Και αυτή ακριβώς η απρόβλεπτη φύση τους είναι που δημιουργεί τον λεγόμενο “τρόμο του φόβου”. Αρχίζεις να φοβάσαι πότε θα έρθει η επόμενη κρίση, περιορίζοντας τη ζωή σου για να την αποφύγεις.

Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι μια κρίση πανικού συνήθως κορυφώνεται μέσα σε λίγα λεπτά και αρχίζει να υποχωρεί. Μοιάζει με αιώνας όταν το ζεις, αλλά είναι μια καταιγίδα που περνάει. Το σώμα σου δεν μπορεί να διατηρήσει αυτό το επίπεδο συναγερμού για πολύ ώρα.

Αν βλέπεις τον εαυτό σου σε αυτές τις γραμμές, σε παρακαλώ, πάρε μια βαθιά ανάσα. Δεν είσαι “χαλασμένη”, δεν είσαι αδύναμη και σίγουρα δεν είσαι μόνη. Εκατομμύρια άνθρωποι βιώνουν ακριβώς το ίδιο. Η αναγνώριση των συμπτωμάτων για αυτό που πραγματικά είναι -μια ψευδής εντολή κινδύνου από τον εγκέφαλο- είναι το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα για να πάρεις πίσω τη δύναμή σου και να σταματήσεις να φοβάσαι την ίδια σου την ύπαρξη.

QUICK TRUTH BOX

• Μια κρίση πανικού είναι τρομακτική, αλλά δεν είναι επικίνδυνη για τη σωματική σου υγεία. Δεν παθαίνεις έμφραγμα, ούτε θα σταματήσει η καρδιά σου.
• Η αίσθηση ότι “τρελαίνεσαι” ή χάνεις την επαφή με την πραγματικότητα είναι ένα πολύ κοινό σύμπτωμα του έντονου άγχους, όχι ένδειξη ψύχωσης.
• Οι κρίσεις έχουν αρχή, μέση και τέλος. Πάντα περνάνε. Το σώμα σου έχει μηχανισμούς για να ηρεμεί.
• Δεν φταις εσύ που σου συμβαίνει αυτό. Είναι μια βιολογική και ψυχολογική αντίδραση, όχι αδυναμία χαρακτήρα.

Βιβλιογραφικές Αναφορές:

The Healthline Editorial Team. (2022, February 17). Panic Attack Symptoms. Psych Central.

Weekes, C. (1962). Hope and Help for Your Nerves. Signet.