Αυτό δείχνει πώς μοιάζει το ζεστό, «απαλό» συναίσθημα που νιώθεις όταν είστε χαρούμενοι: Ένας συναρπαστικός χάρτης δείχνει την αντίδραση του ανθρώπινου σώματος σε 14 διαφορετικά κοινά συναισθήματα, από τον φόβο μέχρι την αγάπη και την ντροπή. Αυτό το αίσθημα απόλυτης ευτυχίας παρουσιάζεται σαν ένα «κύμα» αισθήσεων που επηρεάζει ολόκληρο το σώμα.
Το «κύμα» της ευτυχίας και το μπλε της κατάθλιψης
Το λένε «blues» για κάποιο λόγο. Η κατάθλιψη προκαλεί μούδιασμα ή έλλειψη αίσθησης στα άκρα και στο κεφάλι, κάτι που εμφανίζεται ως μπλε στον χάρτη. Ο φόβος χτυπά κατευθείαν στο στήθος, προκαλώντας μια έντονη αίσθηση, καθώς ο μηχανισμός «fight or flight» ενεργοποιείται στο μέγιστο.
Αυτοί οι χάρτες δημιουργήθηκαν από μια ομάδα ερευνητών που ζήτησαν από τους συμμετέχοντες στη μελέτη να σκεφτούν ένα συγκεκριμένο συναίσθημα και στη συνέχεια να ζωγραφίσουν πάνω σε μια κενή σιλουέτα του σώματος τα σημεία όπου ένιωθαν ότι αυτό το συναίσθημα τους προκαλούσε διέγερση.
Σε μια δεύτερη σιλουέτα, τούς ζητήθηκε επίσης να χρωματίσουν τα μέρη του σώματος που ένιωθαν να «αποδιεγείρονται» από το συναίσθημα.
Παρόλο που οι ζωγραφιές του καθενός ήταν ελαφρώς διαφορετικές, όταν οι χάρτες συνδυάστηκαν και υπολογίστηκε ο μέσος όρος, εμφανίστηκαν χαρακτηριστικά μοτίβα για καθένα από τα 14 συναισθήματα. Η πλειονότητα των σιλουετών έδειξε ότι η χαρά και η αγάπη ενεργοποιούν σχεδόν ολόκληρο το σώμα. Ο φόβος εμφανιζόταν έντονα στο στήθος, ενώ ο θυμός φαινόταν να «ρέει» κυρίως πάνω και κάτω στα χέρια και να καταλήγει στις παλάμες.
Οι ερευνητές δημοσίευσαν αυτούς τους χάρτες συναισθημάτων στο σώμα στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences το 2013.
Από την αρχαία Μεσοποταμία στο σήμερα: Πώς άλλαξε η σωματική μας εμπειρία;
Πρόσφατα, χρησιμοποιήθηκαν σε μια μελέτη για να εξεταστεί αν οι φυσιολογικές θέσεις των ανθρώπινων συναισθημάτων έχουν αλλάξει με την πάροδο του χρόνου. Οι ερευνητές ανέλυσαν ένα εκατομμύριο λέξεις από αρχαία κείμενα της Μεσοποταμίας, για να κατανοήσουν πώς οι πρόγονοί μας βίωναν τα συναισθήματά τους.
Τα κείμενα αυτά γράφηκαν μεταξύ 934 και 612 π.Χ., και οι ερευνητές αναζήτησαν συγκεκριμένα λέξεις που περιέγραφαν πώς οι άνθρωποι στην αρχαία περιοχή της Μεσοποταμία, που βρίσκεται εκεί όπου σήμερα βρίσκεται μεγάλο μέρος του Ιράκ και του Κουβέιτ, ένιωθαν τα συναισθήματα στο σώμα τους.
Πολλά συναισθήματα ταίριαζαν με τις σύγχρονες αντιλήψεις, αλλά μερικά ήταν εντυπωσιακά διαφορετικά. Για παράδειγμα, οι αρχαίοι Μεσοποτάμιοι συνέδεαν την ευτυχία με το συκώτι και τον θυμό με τα πόδια, κάτι που διαφέρει από τη σύγχρονη εμπειρία όπου αυτά τα συναισθήματα σχετίζονται περισσότερο με το στήθος και τα χέρια.
«Αν συγκρίνετε τον αρχαίο μεσοποταμιακό σωματικό χάρτη της ευτυχίας με τους σύγχρονους σωματικούς χάρτες, είναι σε μεγάλο βαθμό παρόμοιος, με εξαίρεση μια αξιοσημείωτη “λάμψη” στο συκώτι», δήλωσε σε ανακοίνωση ο συν-συγγραφέας της μελέτης και γνωστικός νευροεπιστήμονας Juha Lahnakoski.
Παρόμοια, έρευνες έχουν δείξει ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι βιώνουν τον θυμό στο πάνω μέρος του σώματος και στα χέρια, ενώ οι αρχαίοι άνθρωποι ένιωθαν ότι ήταν «θερμασμένοι», «εξαγριωμένοι» ή «θυμωμένοι» στα πόδια τους.
Το βίωμα της αγάπης
Ακόμη και ο τρόπος που οι άνθρωποι βιώνουν την αγάπη έχει αλλάξει ελαφρώς. Η σύγχρονη σωματική αίσθηση είναι σε μεγάλο βαθμό ίδια με αυτή των αρχαίων Μεσοποτάμιων, αλλά για τους προγόνους μας αυτό το συναίσθημα συνδεόταν ιδιαίτερα με το συκώτι, την καρδιά και τα γόνατα.
Σήμερα, οι σύγχρονοι άνθρωποι αναφέρουν ότι η αγάπη προκαλεί μια αίσθηση που απλώνεται σε όλο το σώμα. Οι ερευνητές δημοσίευσαν τη μελέτη τους στο περιοδικό iScience τον Δεκέμβριο.
Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι βιώνουν τα συναισθήματα έχει αλλάξει με την πάροδο του χρόνου.
Ωστόσο, «μένει να φανεί αν στο μέλλον μπορούμε να πούμε κάτι για το ποια συναισθηματικά βιώματα είναι τυπικά για τους ανθρώπους γενικά και αν, για παράδειγμα, ο φόβος γινόταν πάντα αισθητός στα ίδια σημεία του σώματος», δήλωσε η βασική συγγραφέας Saana Svärd, η οποία μελετά την αρχαία Μεσοποταμία στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνσκι.
«Επίσης, πρέπει να θυμόμαστε ότι τα κείμενα είναι κείμενα, ενώ τα συναισθήματα βιώνονται και τα ζούμε», πρόσθεσε η Svärd.
Οι ερευνητές τόνισαν ότι είναι σημαντικό να διατηρείται αυτή η διάκριση όταν συγκρίνονται αρχαία κείμενα με σύγχρονους χάρτες σώματος, οι οποίοι βασίστηκαν σε αυτοαναφερόμενες σωματικές εμπειρίες και όχι μόνο σε γλωσσικές περιγραφές.
