Τα μάτια θεωρούνται ένα από τα πιο ξεχωριστά χαρακτηριστικά κάθε ανθρώπου και το χρώμα τους είναι αποτέλεσμα μιας πολύπλοκης αλληλεπίδρασης γονιδίων. Αν και τα καστανά μάτια είναι μακράν τα πιο συνηθισμένα παγκοσμίως, υπάρχει ένα χρώμα που συναντάται εξαιρετικά σπάνια: το πράσινο.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας, μόνο περίπου το 2% του παγκόσμιου πληθυσμού έχει φυσικά πράσινα μάτια, γεγονός που τα καθιστά το πιο σπάνιο φυσικό χρώμα ίριδας στον κόσμο.

Γιατί τα πράσινα μάτια είναι τόσο σπάνια;

Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύουν πολλοί, τα πράσινα μάτια δεν οφείλονται στην ύπαρξη πράσινης χρωστικής.

Το χρώμα της ίριδας καθορίζεται κυρίως από την ποσότητα μελανίνης, της φυσικής χρωστικής που υπάρχει επίσης στο δέρμα και στα μαλλιά. Όσο περισσότερη μελανίνη υπάρχει στην ίριδα, τόσο πιο σκούρο είναι το χρώμα των ματιών.

Στην περίπτωση των πράσινων ματιών, υπάρχει μικρή ποσότητα μελανίνης σε συνδυασμό με μια κιτρινωπή χρωστική, τη λιποχρωμίνη. Η αλληλεπίδραση αυτών των στοιχείων με τον τρόπο που διαχέεται το φως δημιουργεί την χαρακτηριστική πράσινη απόχρωση.

Τα γονίδια κρύβουν την απάντηση

Το χρώμα των ματιών δεν εξαρτάται από ένα μόνο γονίδιο, αλλά από τη συνεργασία πολλών διαφορετικών γονιδίων.

Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι σημαντικό ρόλο παίζει το γονίδιο OCA2, το οποίο επηρεάζει την παραγωγή μελανίνης. Ένα δεύτερο γονίδιο, το HERC2, μπορεί να περιορίσει τη δράση του OCA2, οδηγώντας σε μικρότερη παραγωγή χρωστικής και επομένως σε πιο ανοιχτόχρωμα μάτια.

Η τελική απόχρωση προκύπτει από τον μοναδικό συνδυασμό αυτών και άλλων γονιδίων, γι’ αυτό και είναι δύσκολο να προβλεφθεί με βεβαιότητα τι χρώμα ματιών θα έχει ένα παιδί.

Τα μπλε μάτια δεν έχουν μπλε χρωστική

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι ούτε τα μπλε μάτια περιέχουν μπλε χρωστική.

Το μπλε χρώμα δημιουργείται επειδή η ίριδα περιέχει ελάχιστη μελανίνη και το φως διαχέεται με τρόπο που αντανακλά κυρίως τα μπλε μήκη κύματος, όπως ακριβώς συμβαίνει και με το χρώμα του ουρανού.

Πότε εμφανίστηκαν τα ανοιχτόχρωμα μάτια;

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μέχρι πριν από περίπου 10.000 χρόνια σχεδόν όλοι οι άνθρωποι είχαν καστανά μάτια.

Μια τυχαία γενετική μετάλλαξη που επηρέασε την παραγωγή μελανίνης φαίνεται πως οδήγησε στην εμφάνιση των μπλε, πράσινων και άλλων πιο ανοιχτών αποχρώσεων, οι οποίες στη συνέχεια κληρονομήθηκαν στις επόμενες γενιές.

Σε ποιες χώρες είναι πιο συχνά τα πράσινα μάτια;

Αν και παγκοσμίως τα πράσινα μάτια εμφανίζονται μόνο στο 2% του πληθυσμού, σε ορισμένες περιοχές είναι αρκετά συχνότερα.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες υπολογίζεται ότι περίπου το 9% των κατοίκων έχει πράσινα μάτια, ενώ σε χώρες της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης, όπως η Ιρλανδία και η Σκωτία, το ποσοστό μπορεί να φτάσει ακόμη και το 10% έως 20%.

Οι πληθυσμοί αυτών των περιοχών παρουσιάζουν μεγαλύτερη συχνότητα των γενετικών παραλλαγών που ευνοούν τις ανοιχτόχρωμες ίριδες.

Κάθε χρώμα ματιών είναι μοναδικό

Παρότι τα πράσινα μάτια θεωρούνται τα πιο σπάνια, οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν υπάρχουν δύο άνθρωποι με ακριβώς το ίδιο χρώμα ίριδας. Ακόμη και οι μονοζυγωτικοί δίδυμοι μπορεί να παρουσιάζουν μικρές διαφορές στις αποχρώσεις των ματιών τους.

Η κατανομή της μελανίνης, ο τρόπος που αντανακλάται το φως και η μοναδική γενετική ταυτότητα κάθε ανθρώπου δημιουργούν έναν σχεδόν απεριόριστο αριθμό χρωματικών παραλλαγών, κάνοντας τα μάτια τόσο ξεχωριστά όσο και το δακτυλικό αποτύπωμα.

Δείτε επίσης:

6 αποτελεσματικοί τρόποι για να μειώσετε το πρήξιμο κάτω από τα μάτια