Μια νέα τάση ευεξίας που κυκλοφορεί στα social media, το «nonnamaxxing» είναι η ιδέα ότι οποιοσδήποτε μπορεί να βελτιστοποιήσει τη ζωή του αν απλώς υιοθετήσει τις συνήθειες των Ιταλίδων γιαγιάδων. Και, κατά κάποιο τρόπο, πρόκειται για λογικές συμβουλές.
Υπάρχουν σίγουρα πολλά να μάθει κάποιος από τις Ιταλίδες γιαγιάδες. Η Ιταλία κατατάσσεται πρώτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε προσδόκιμο ζωής, και είναι μια χώρα όπου ο αριθμός των υπεραιωνόβιων αυξάνεται. Ένα σύμπλεγμα χωριών στη Σαρδηνία αποτελεί μία από τις πέντε «Μπλε Ζώνες» του κόσμου.
Οι διαδικτυακές συμβουλές περιλαμβάνουν την απομάκρυνση από τα social media, την κατανάλωση σπιτικού φαγητού, τη χρήση βαμβακερών νυχτικών και τα χαλαρά, χωρίς βιασύνη γεύματα με φίλους. Κάποιες από αυτές τις ιδέες ταιριάζουν με τον τρόπο ζωής που ακολουθούν οι Ιταλίδες γιαγιάδες. Όμως, η δημοσιογράφος υγείας και επιστήμης του βρετανικού Glamour, Nicole Karlis θεωρεί ότι υπάρχει κάτι βαθύτερο από αυτό που φαίνεται ωραίο στο Instagram ή στο TikTok. Μάλιστα, η Licia Fertz, μια 96χρονη Ιταλίδα νόνα από το Viterbo της Ιταλίας, λέει ότι ισχύει ακριβώς το αντίθετο.
«Βάζω μακιγιάζ και φοράω χαρούμενα χρώματα, ακόμη κι αν δεν βγαίνω από το σπίτι, γιατί το να φροντίζεις την εμφάνισή σου είναι μια πράξη αυτοαγάπης», λέει η Fertz. Φαίνεται ότι οι Ιταλίδες γιαγιάδες είναι οι γκουρού της υγείας που όλοι χρειαζόμαστε.
Αγκαλιάστε τη γήρανση
Σπάνια υπάρχουν Ιταλίδες γιαγιάδες που να μην δείχνουν την ηλικία τους. Στις πισίνες και στις παραλίες, δεν έχει σημασία πόσων χρόνων είναι. Οι γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων των γιαγιάδων, φορούν συχνά μπικίνι. Ειλικρινά, είναι αναζωογονητικό και αναδεικνύει μια πολιτισμική νοοτροπία σύμφωνα με την οποία η γήρανση είναι φυσικό μέρος της ζωής. Η Fertz λέει ότι αυτή η νοοτροπία είναι το κλειδί για τη μακρά και υγιή ζωή της.
«Ποτέ μην σκέφτεσαι τον εαυτό σου ως ηλικιωμένο», λέει. «Γεννιέσαι νέος». Φαίνεται ότι καθώς μεγαλώνετε, μια πιο θετική στάση απέναντι στη γήρανση μπορεί να σας βοηθήσει να ζήσετε περισσότερο. Μια πρόσφατη μελέτη βρήκε συσχέτιση ανάμεσα στο πώς οι γυναίκες αντιλαμβάνονται τη γήρανση και στον πραγματικό ρυθμό γήρανσής τους.
Η Sonja Lyubomirsky, διακεκριμένη καθηγήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Riverside και συγγραφέας του βιβλίου How To Feel Loved, λέει ότι η νοοτροπία είναι σαν να φοράς γυαλιά ή ένα παλτό. «Έχει πολύ μεγάλη σημασία ποια είναι η νοοτροπία μας όταν σκεφτόμαστε τη γήρανση», λέει. «Είναι δώρο; Είναι σοφία, ωριμότητα και ο πλούτος της ζωής ή είναι φθορά και απώλεια;» Και τα δύο μπορούν να ισχύουν, λέει. «Αλλά μπορείς να επιλέξεις».
Χείρα βοηθείας
Στην παραλαβή από το σχολείο για τα παιδιά, δεν υπάρχουν μόνο γονείς, αλλά και γιαγιάδες. Αυτό συμβαίνει επειδή οι Ιταλίδες γιαγιάδες συμμετέχουν πολύ ενεργά στη ζωή των εγγονιών τους και έχουν ουσιαστικό ρόλο στη φροντίδα τους. Στην πραγματικότητα, για καλό ή για κακό, η ιταλική οικονομία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αμισθί εργασία των γιαγιάδων.
Η έρευνα δείχνει ότι η φροντίδα άλλων σε μεγαλύτερη ηλικία μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερη γήρανση και να λειτουργήσει ως «ασπίδα» απέναντι στη γνωστική έκπτωση. Μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι οι παππούδες και γιαγιάδες που παρείχαν φροντίδα στα εγγόνια τους, από το να φροντίζουν άρρωστα παιδιά, να βοηθούν με τα μαθήματα ή να τα πηγαίνουν στο σχολείο, σημείωναν υψηλότερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης και λεκτικής ευχέρειας σε σύγκριση με όσους δεν συμμετείχαν στη φροντίδα παιδιών.
«Ζω με τον εγγονό μου», λέει η Fertz. «Είμαι προγιαγιά, και κάθε μέρα που περνάω με τη δισέγγονή μου είναι ένα δώρο που δεν σταματά ποτέ να με εκπλήσσει».
Ακόμη κι αν δεν είστε παππούς ή γιαγιά, το να βοηθάτε άλλους μπορεί να προσφέρει παρόμοια οφέλη για την υγεία. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο American Journal of Preventive Medicine, άτομα που έκαναν εθελοντισμό για περισσότερες από 100 ώρες τον χρόνο, σε σύγκριση με όσους δεν έκαναν καθόλου, είχαν μειωμένο κίνδυνο θνησιμότητας, περισσότερη αισιοδοξία και μεγαλύτερη αίσθηση σκοπού στη ζωή.
Καθημερινό περπάτημα
Οι ιταλικές πόλεις και χωριά είναι ιδιαίτερα φιλικά προς το περπάτημα, πράγμα που σημαίνει ότι το περπάτημα δεν είναι απαραίτητα άσκηση, αλλά τρόπος ζωής. Ακόμη κι αν κάποιος έχει αυτοκίνητο, συχνά ο προορισμός είναι προσβάσιμος μόνο με τα πόδια λόγω των πολύ στενών δρόμων της Ιταλίας. Επίσης, η βενζίνη είναι ακριβή. Αν και αυτό μπορεί να είναι άβολο για κάποιους, ένας τρόπος ζωής που βασίζεται στο περπάτημα συνδέεται με τη μακροζωία.
«Το περπάτημα είναι η πιο βασική μορφή ανθρώπινης σωματικής δραστηριότητας και εκατοντάδες μελέτες επιβεβαιώνουν ότι βοηθά τους ανθρώπους να γερνούν πιο αργά και πιο υγιεινά», λέει ο Daniel Lieberman, καθηγητής Ανθρώπινης Εξελικτικής Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. «Το περπάτημα σε βοηθά να γερνάς καλά».
Η Paola Mariotti, παιδίατρος και νόνα από τη Φλωρεντία, λέει ότι το περπάτημα είναι πολύ σημαντικό για την ίδια, όπως ήταν και για τους δικούς της παππούδες, οι οποίοι δεν είχαν αυτοκίνητο και περπατούσαν παντού. Σήμερα, ως μια πιο σύγχρονη νόνα, η Mariotti προσπαθεί να περπατά τουλάχιστον 5.000 βήματα την ημέρα, τα οποία παρακολουθεί στο κινητό της, ενώ στόχος της είναι να φτάνει τα 10.000 βήματα ή και περισσότερα καθημερινά.
Μια μελέτη του 2025 που δημοσιεύτηκε στο American Journal of Preventive Medicine διαπίστωσε ότι ακόμη και 15 λεπτά γρήγορου περπατήματος την ημέρα μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου.
Ζήστε με επίγνωση
Στα καφέ της Ιταλίας, οι Ιταλίδες γιαγιάδες απολαμβάνουν απλώς τον καφέ τους και παρατηρούν τον κόσμο που περνά, αντί να σκρολάρουν στο κινητό ή να στέλνουν email στον υπολογιστή. Κάποιοι το αποκαλούν dolce far niente, δηλαδή «η γλυκύτητα του να μην κάνεις τίποτα».
Αυτές οι στιγμές παύσης αντικατοπτρίζουν μια βαθύτερη κουλτούρα: Οι Ιταλοί ζουν πιο συνειδητά, δίνουν έμφαση στην ποιότητα αντί στην ποσότητα και δεν νιώθουν την ανάγκη να κάνουν συνεχώς πολλά πράγματα ταυτόχρονα.
Ο Jonathan Alpert, ψυχοθεραπευτής στη Νέα Υόρκη, εξηγεί ότι το nonnamaxxing σχετίζεται περισσότερο με την επιθυμία της Gen Z να ξεφύγει από την κουλτούρα της υπερπαραγωγικότητας.
«Η γοητεία βρίσκεται στη φαντασίωση μιας ζωής πιο ήρεμης, ζεστής και χωρίς βιασύνη», λέει. «Πολλοί νέοι έχουν εξουθενωθεί από την πίεση να βελτιστοποιούν συνεχώς τον εαυτό τους».
Οι ερευνητές σημειώνουν επίσης ότι το multitasking τελικά αυξάνει το άγχος και μειώνει την αποτελεσματικότητα. Αντίθετα, η παρουσία στη στιγμή, όπως το να απολαμβάνεις απλά έναν καφέ, συνδέεται με καλύτερη και πιο ανθεκτική γήρανση.
Τρώτε εποχικά
Στην Ιταλία υπάρχει έντονη έμφαση στα εποχικά τρόφιμα. Οι αγορές συχνά παρέχουν ακόμη και πίνακες που δείχνουν ποια φρούτα και λαχανικά είναι στην εποχή τους κάθε μήνα.
Ο Antonino De Lorenzo, ομότιμος καθηγητής διατροφής στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης, Tor Vergata, εξηγεί ότι η αξία βρίσκεται στα φρέσκα εποχικά τρόφιμα, τα οποία περιέχουν λιγότερα συντηρητικά και επεξεργασμένα στοιχεία.
«Η φρεσκάδα, η ποικιλία και ο τρόπος παρασκευής επηρεάζουν σημαντικά τη θρεπτική αξία», λέει. «Μια ποιοτική διατροφή μακροπρόθεσμα προάγει πιο υγιή γήρανση και μειώνει τις χρόνιες ασθένειες».
Η μεσογειακή δίαιτα, με ελαιόλαδο, λαχανικά, φρούτα, δημητριακά ολικής άλεσης και όσπρια, έχει συνδεθεί με τη μακροζωία και θεωρείται περισσότερο τρόπος ζωής παρά δίαιτα.
Συνδεθείτε με την κοινότητά σας
Οι Ιταλίδες γιαγιάδες είναι γνωστές για τους ισχυρούς δεσμούς τους με τη γειτονιά και την κοινότητά τους, μερικές φορές σε βαθμό… υπερβολικής περιέργειας. Μάλιστα, viral βίντεο αστειεύονται ότι οι Ιταλίδες νόνες είναι το «σύστημα ασφαλείας» της Ιταλίας.
«Το πιο σημαντικό για μια μακρά και ευτυχισμένη ζωή; Να μην απομονώνεσαι», λέει η Licia Fertz. «Να μένεις σε επαφή με τους ανθρώπους, να ταξιδεύεις, να σχεδιάζεις εξόδους και να βγαίνεις από το σπίτι».
@big_g.money In Italy… the security system is called Nonna 👵🇮🇹 America has cameras. Britain has CCTV. Italy? They’ve got Nonna. She saw who broke the vase in 1998 and she’s still watching 👵💪 #F#FunnyTikTok #M#MemeTok #R#RelatableHumor #comedy #italy #funny #memes ♬ Beautiful Italia – Michael David Barresi & Primetime Tracks
Μελέτη στο The American Journal of Geriatric Psychiatry έδειξε ότι η αίσθηση σκοπού βοηθά στη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας με την ηλικία, ενώ άλλη έρευνα συνέδεσε τον σκοπό ζωής με μικρότερο κίνδυνο κατάθλιψης και μοναξιάς. Γιατί, όπως λέει η Fertz, η πλήξη είναι «το μόνο πράγμα που σε κάνει πραγματικά να γερνάς».
Δείτε επίσης:
