Από τις περισσότερες από 47 εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως που εισέρχονται κάθε χρόνο στη μεταβατική περίοδο προς την εμμηνόπαυση, πάνω από το 70% θα εμφανίσει μυοσκελετικά συμπτώματα, ενώ το 25% θα αντιμετωπίσει εξαιτίας τους αναπηρία. Αυτά τα εντυπωσιακά στοιχεία προκύπτουν από έρευνα της Vonda Wright, MD, ορθοπαιδικού χειρουργού με εξειδίκευση στην αθλητιατρική και συγγραφέα του βιβλίου Unbreakable, όπως ανασημοσιεύει το womenshealthmag.com.
Κι όμως, πολλές γυναίκες που επισκέπτονται τη δρ. Wright στο ιατρείο της γνωρίζουν μόνο τα πιο πολυσυζητημένα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, όπως οι νυχτερινές εφιδρώσεις, οι εξάψεις και η πνευματική θολούρα (brain fog). Τα μυοσκελετικά συμπτώματα, στα οποία περιλαμβάνονται η αρθρίτιδα, η τενοντίτιδα και η οστεοπενία, συνδέονται με την πτώση των οιστρογόνων κατά την εμμηνόπαυση και συχνά αιφνιδιάζουν τις γυναίκες.
«Οι γυναίκες έρχονται στο ιατρείο μου και, χωρίς καν να τις ρωτήσω, λένε: “Δεν ξέρω τι μου συμβαίνει, αλλά νιώθω σαν να διαλύομαι, γιατί δεν πονάει μόνο ένα σημείο του σώματός μου, αλλά πολλά διαφορετικά σημεία”», αναφέρει η Dr. Wright.
Πολλές από αυτές τις ασθενείς λένε επίσης ότι οι γιατροί πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας συχνά υποβαθμίζουν τα συμπτώματά τους και αποδίδουν τα προβλήματά τους στη γήρανση. «Πράγματι, μεγαλώνουμε, αλλά αυτό δεν αποτελεί την πλήρη εξήγηση», τονίζει η δρ. Wright.
Ελπίζει ότι η μελέτη της και η απόδοση συγκεκριμένης ονομασίας σε αυτά τα συμπτώματα θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση του προβλήματος.
«Αν μια γυναίκα πάει στον γιατρό και πει “πονάει το γόνατό μου, πονάει η πλάτη μου, παίρνω βάρος”, είναι πολλά αυτά που πρέπει να συζητηθούν μέσα σε 15 λεπτά. Όμως, όταν υπάρχει ένας συγκεκριμένος όρος, μια γυναίκα στη μέση ηλικία που έχει ενημερωθεί σχετικά μπορεί να πει: “Είμαι 46 χρόνων, γνωρίζω ότι τα επίπεδα των οιστρογόνων μου μειώνονται και πιστεύω ότι έχω το μυοσκελετικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης”. Έτσι, η συζήτηση αποκτά ένα συγκεκριμένο πλαίσιο, αντί να προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε κάθε πρόβλημα ξεχωριστά».
Η προσέγγιση της ονομασίας και αναγνώρισης ενός προβλήματος υγείας έχει αποδειχθεί αποτελεσματική και στο παρελθόν. Το 2012, μια ομάδα ειδικών εισήγαγε τον όρο ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης (GSM), προκειμένου να περιγράψει συμπτώματα όπως η ξηρότητα των γεννητικών οργάνων, ο πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή και η επιτακτική ανάγκη για ούρηση ή οι επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις.
Όπως συμβαίνει και με τα μυοσκελετικά συμπτώματα, «αν αρχίσετε να αναφέρετε πέντε ή έξι διαφορετικά προβλήματα που σχετίζονται με τα γεννητικά ή τα ουροποιητικά όργανα, η κατάσταση μοιάζει συντριπτική. Όταν, όμως, τους δώσουμε ένα όνομα, μπορούμε να τα μελετήσουμε και να τα συζητήσουμε χρησιμοποιώντας μια κοινή γλώσσα», εξηγεί η δρ. Wright.
Άλλοι ειδικοί του κλάδου συμφωνούν ότι είναι σημαντικό να γίνει ευρύτερα γνωστός ένας όρος όπως αυτός και να ενημερωθούν περισσότερες γυναίκες και επαγγελματίες υγείας.
«Η καθιέρωση του όρου “μυοσκελετικό σύνδρομο” έδωσε στις ασθενείς την επιβεβαίωση ότι πρόκειται για ένα υπαρκτό φαινόμενο που εμφανίζεται κατά την εμμηνόπαυση», αναφέρει η Paru David, MD, παθολόγος με εξειδίκευση στην εσωτερική ιατρική και την υγεία των γυναικών στην κλινική Mayo στην Αριζόνα.
Η δρ. David παρακολουθεί πολλές ασθενείς που παρουσιάζουν συμπτώματα αυτού του συνδρόμου. «Μου λένε: “Μπήκα στην εμμηνόπαυση και μέσα σε μία νύχτα ένιωσα σαν να γέρασα απότομα… πονάνε τα πάντα”».
Τα καλά νέα είναι ότι η κατανόηση των αιτιών αυτού του φαινομένου και των τρόπων αντιμετώπισής του μπορεί να σας βοηθήσει να θεραπεύσετε ή ακόμη και να προλάβετε αυτά τα συμπτώματα.
Τι είναι στην πραγματικότητα το μυοσκελετικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης
Τα συμπτώματα που σχετίζονται με αυτό το σύνδρομο συνδέονται με τη μείωση των οιστρογόνων, η οποία οδηγεί σε αυξημένη φλεγμονή στον οργανισμό. «Τα οιστρογόνα έχουν ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση. Επομένως, όταν μειώνονται, ο οργανισμός μας βρίσκεται σε κατάσταση έντονης φλεγμονής», εξηγεί η δρ. Wright.
Οι υποδοχείς των οιστρογόνων υπάρχουν στους ιστούς ολόκληρου του σώματος, συμπεριλαμβανομένων εκείνων του μυοσκελετικού συστήματος: στους τένοντες, τους συνδέσμους, τα οστά, τους μεσοσπονδύλιους δίσκους, τους χόνδρους, τον λιπώδη ιστό, τους μυς και τα βλαστοκύτταρα.
Η μείωση των οιστρογόνων μπορεί να οδηγήσει σε αφόρητο πόνο και περιορισμό της κινητικότητας, ακόμη και όταν δεν έχει προηγηθεί κάποιος τραυματισμός ή συγκεκριμένο περιστατικό. Η δρ. Wright αναφέρει ότι πολλές ασθενείς επισκέπτονται το ιατρείο της γνωρίζοντας ότι κάτι δεν πάει καλά, αλλά επιμένουν ότι δεν συνέβη κάτι συγκεκριμένο που να προκάλεσε τα συμπτώματα.
«Όταν εξετάζω την ηλικία τους και διαπιστώνω ότι βρίσκονται στην περιεμμηνόπαυση, γνωρίζω ότι αυτό σημαίνει πως τα επίπεδα των οιστρογόνων τους έχουν μειωθεί», εξηγεί.
Πώς επηρεάζει το σώμα η μείωση των οιστρογόνων
Τένοντες και σύνδεσμοι: «Οι σύνδεσμοι και οι τένοντες γίνονται πιο εύθραυστοι και πιο επιρρεπείς σε τραυματισμούς, όπως ο αγκώνας του τενίστα, η τενοντίτιδα του Αχιλλείου και η πελματιαία απονευρωσίτιδα», αναφέρει η δρ. Wright.
Η εξασθένηση των τενόντων και των συνδέσμων μπορεί επίσης να οδηγήσει σε ρήξεις τενόντων κατά την άρση βαρών ή την άθληση, ακόμη κι αν χρησιμοποιείτε τα ίδια βάρη που χρησιμοποιούσατε παλαιότερα ή δεν έχετε αλλάξει τις ασκήσεις σας, εξηγεί η δρ. David.
Μύες: «Παρότι σε αυτή τη φάση της ζωής είναι εξαιρετικά σημαντικό να χτίζουμε μυϊκή μάζα, το πετυχαίνουμε λιγότερο αποτελεσματικά», αναφέρει η δρ. Wright.
Σε μια συστηματική ανασκόπηση του 2024, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Muscles, οι ερευνητές σημείωσαν ότι η μείωση των οιστρογόνων κατά την εμμηνόπαυση οδηγεί όχι μόνο σε απώλεια μυϊκής μάζας αλλά και σε μείωση της μυϊκής δύναμης.
Ωστόσο, η ορμονική θεραπεία υποκατάστασης (HRT) μπορεί να μετριάσει ορισμένες από αυτές τις επιπτώσεις, σε συνδυασμό με την προπόνηση με αντιστάσεις και ορισμένες διατροφικές παρεμβάσεις.
Οστά: Η υγεία των οστών εξαρτάται από τα οιστρογόνα για μια διαδικασία που ονομάζεται οστική αναδιαμόρφωση.
«Τα οστά βρίσκονται σε μια διαρκή διαδικασία δημιουργίας και αποδόμησης. Κάθε 10 χρόνια αποκτούμε ουσιαστικά έναν εντελώς νέο σκελετό», εξηγεί η δρ. Wright.
«Όταν τα κύτταρα που αποδομούν τα οστά δεν ελέγχονται σωστά, η αποδόμηση υπερτερεί της δημιουργίας νέου οστού. Τότε εμφανίζεται οστεοπενία, δηλαδή μέτρια απώλεια οστικής πυκνότητας, ή οστεοπόρωση, που σημαίνει ότι τα οστά γίνονται αδύναμα και ο κίνδυνος καταγμάτων αυξάνεται σημαντικά».
Η δρ. Wright επιμένει ιδιαίτερα σε ένα σημείο: Η υγεία των οστών είναι ζήτημα που μας αφορά σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας.
«Κι όμως, καμία μας δεν δίνει ιδιαίτερη προσοχή στα οστά της, εκτός αν κοιτάζει στον καθρέφτη τα υπέροχα ζυγωματικά ή τις κλείδες της», λέει και προσθέτει: «Η πραγματικότητα, όμως, είναι ότι χωρίς οιστρογόνα θα χάσουμε το 15% έως 20% της οστικής μας πυκνότητας μέσα στα πέντε έως επτά χρόνια γύρω από την περιεμμηνόπαυση και την εμμηνόπαυση. Αν, μάλιστα, δεν έχουμε αποκτήσει επαρκή οστική μάζα μέχρι την ηλικία των 30 χρόνων, κάτι πολύ συνηθισμένο, όταν φτάσουμε στην περιεμμηνόπαυση αρχίζουμε να χάνουμε οστική μάζα με ταχύ ρυθμό. Το αποτέλεσμα είναι ότι μία στις δύο γυναίκες θα υποστεί οστεοπορωτικό κάταγμα κάποια στιγμή στη ζωή της».
Αρθρώσεις: «Πριν από την ηλικία των 50 ετών, οι άνδρες εμφανίζουν πολύ συχνότερα αρθρίτιδα, συνήθως εξαιτίας τραυματισμών», αναφέρει η δρ. Wright. Μετά τα 50, όμως, οι γυναίκες είναι εκείνες που εμφανίζουν συνήθως ταχύτερη εξέλιξη της αρθρίτιδας στο γόνατο και το ισχίο, προσθέτει.
Αυτό συμβαίνει επειδή οι χόνδροι, οι οποίοι λειτουργούν ως απορροφητές κραδασμών, διαθέτουν υποδοχείς οιστρογόνων. Όταν τα οιστρογόνα δεν προσδένονται πλέον σε αυτούς τους υποδοχείς, οι χόνδροι αρχίζουν να φθείρονται.
Έτσι, οι γυναίκες άνω των 50 χρόνων μπορεί να εμφανίσουν πόνο στις αρθρώσεις των χεριών, των γονάτων και των ισχίων.
Παρόμοια, τα ζελατινώδη μαξιλαράκια ανάμεσα στους μεσοσπονδύλιους δίσκους της σπονδυλικής στήλης μπορεί να εκφυλιστούν και να προκαλέσουν πόνο στην πλάτη. Το συγκεκριμένο πρόβλημα επηρεάζει το 50% των γυναικών, σύμφωνα με τη δρ. Wright.
Ακόμη μία πάθηση που συναντά συχνά σε γυναίκες στην εμμηνόπαυση είναι ο παγωμένος ώμος, κατά την οποία η άρθρωση γίνεται δύσκαμπτη και αρχίζει να πονά χωρίς προφανή αιτία.
«Ένα ακόμη πρόβλημα που σχετίζεται με τη φλεγμονή και εμφανίζεται στις γυναίκες, αλλά συχνά διαγιγνώσκεται λανθασμένα ως ινομυαλγία, είναι η αρθραλγία, δηλαδή ο πόνος σε ολόκληρο το σώμα εξαιτίας της φλεγμονής», εξηγεί η δρ. Wright. «Δεν πονάει μόνο μία άρθρωση. Είναι ολόκληρο το σώμα σας που μοιάζει να βρίσκεται σε κατάσταση φλεγμονής και πονάει».
