Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι ένας από τους πιο θανατηφόρους στην Ευρώπη, ευθυνόμενος κάθε χρόνο για δεκάδες χιλιάδες θανάτους. Παρά τις προόδους στις θεραπείες, η πρόληψη παραμένει ένα βασικό εργαλείο απέναντι σε αυτή την πάθηση, η οποία σχετίζεται στενά με τον τρόπο ζωής. Η τακτική σωματική δραστηριότητα αναγνωρίζεται εδώ και καιρό για τις προστατευτικές της επιδράσεις, αλλά οι ακριβείς μηχανισμοί αυτής της επίδρασης παρέμεναν ακόμη αδιευκρίνιστοι.
Μια πρόσφατη μελέτη που διεξήχθη από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Nιουκάστλ στο Ηνωμένο Βασίλειο, σε συνεργασία με το Newcastle upon Tyne Hospitals NHS Foundation Trust, και αναδημοσιεύει το Science & Vie, φέρνει νέο φως στο ζήτημα: Μια σύντομη αλλά έντονη σωματική άσκηση φαίνεται ικανή να τροποποιήσει το αίμα με τρόπο που να επιβραδύνει την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων. Δημοσιευμένα στο International Journal of Cancer, τα ευρήματά τους υποδηλώνουν ότι δέκα λεπτά άσκησης αρκούν για να ενεργοποιηθεί μια σημαντική μοριακή αντίδραση ενάντια στην πρόοδο του καρκίνου του παχέος εντέρου.
Η μελέτη που διεξήχθη από τον δρ. Sam Orange και την ομάδα του στο Πανεπιστήμιο του Nιουκάστλ δείχνει ότι μια έντονη άσκηση, ακόμη και πολύ σύντομη, τροποποιεί το μοριακό προφίλ του αίματος μέσα σε λίγα λεπτά. Τριάντα εθελοντές ηλικίας 50 έως 78 χρόνων, όλοι υπέρβαροι αλλά υγιείς, συμμετείχαν στη μελέτη. Ύστερα από ζέσταμα, εκτέλεσαν περίπου 10 λεπτά εντατικής ποδηλασίας. Αυτή η σύντομη συνεδρία αρκούσε για να προκαλέσει ανιχνεύσιμες αλλαγές στον ορό του αίματός τους.
Οι αναλύσεις έδειξαν σημαντική αύξηση 13 πρωτεϊνών που εμπλέκονται σε κρίσιμες λειτουργίες: μείωση της φλεγμονής, βελτίωση της λειτουργίας των αιμοφόρων αγγείων, ρύθμιση του ενεργειακού μεταβολισμού. Αυτές οι πρωτεΐνες παίζουν ρόλο στη διατήρηση της κυτταρικής ακεραιότητας και στη διαβίβαση σημάτων μέσα στο κύτταρο. Μεταξύ αυτών, η ιντερλευκίνη-6 (IL-6), γνωστή για τις ανοσορρυθμιστικές της ιδιότητες, ξεχώρισε για τον ρόλο της στην επιδιόρθωση του DNA.
Οι ερευνητές τόνισαν ότι αυτές οι βιολογικές επιδράσεις γίνονται ανιχνεύσιμες αμέσως μετά την άσκηση. Το σώμα αντιδρά επομένως γρήγορα, ακόμη και σε σύντομη δραστηριότητα. Αυτή η ταχεία μοριακή αλλαγή καθιστά το βιολογικό περιβάλλον λιγότερο ευνοϊκό για την ανάπτυξη όγκων. Τα ίδια σήματα στο αίμα δοκιμάστηκαν στη συνέχεια σε καλλιέργειες καρκινικών κυττάρων.
Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι μια σύντομη συνεδρία άσκησης, ακόμη και σε άτομα με υψηλό κίνδυνο, μπορεί να ενεργοποιήσει μια προστατευτική βιοχημική καταιγίδα. Ο δρ. Orange επισημαίνει σε ανακοίνωσή του: «Ακόμη και μια μόνο συνεδρία μπορεί να παράγει ανιχνεύσιμο αποτέλεσμα στη λειτουργία του οργανισμού».
Σύμφωνα με το Bowel Cancer UK, η σωματική δραστηριότητα μειώνει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του παχέος εντέρου περίπου κατά 20%. Παράλληλα, προηγούμενες μελέτες δείχνουν μείωση 37% της θνησιμότητας σε ασθενείς που είναι σωματικά δραστήριοι μετά τη διάγνωση. Αυτοί οι αριθμοί υπογραμμίζουν τη δυναμική μιας ευρύτερης αντιμετώπισης. Η σωματική άσκηση θα πρέπει να ενσωματωθεί ως δομημένη ιατρική παρέμβαση, παράλληλα με τις κλασικές θεραπείες.
Οι ερευνητές εξετάζουν πλέον μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές για να αξιολογήσουν αν επαναλαμβανόμενες συνεδρίες μπορούν να προκαλέσουν συσσωρευτικά και διαρκή αποτελέσματα, ειδικά σε ασθενείς υπό χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία. Δεν πρόκειται απλώς για τη σύσταση να κινείται κάποιος. Χρειάζεται να προσδιοριστούν οι τύποι, η διάρκεια και η ένταση της άσκησης που είναι πιο αποτελεσματικοί, ανάλογα με το γενετικό και μεταβολικό προφίλ κάθε ασθενούς.
Αυτή η προσέγγιση μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία μιας νέας ιατρικής ειδικότητας, στη διασταύρωση ογκολογίας και φυσιολογίας, με επίκεντρο την εξατομικευμένη άσκηση ως συμπληρωματικό θεραπευτικό εργαλείο. Για τον δρ. Orange, η μετάβαση σε μια «βιοενεργή ιατρική» πρέπει να συνοδεύεται από αυστηρή έρευνα για την επιβεβαίωση των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων, καθώς και από ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ ερευνητών, κλινικών και ασθενών για την προσαρμογή των πρωτοκόλλων στην πραγματικότητα της φροντίδας.
