Ένα νέο βιοϋλικό που βρίσκεται ανάμεσα στη βιολογία, την τεχνολογία και τη μόδα ανοίγει έναν διαφορετικό δρόμο για το μέλλον των υφασμάτων. Ερευνητές στην Κίνα δημιούργησαν ένα ύφασμα από ζωντανό μυκήλιο, το οποίο μπορεί να ανανεώνει την επιφάνειά του, να επιδιορθώνει μικρές φθορές και να αποκτά επιπλέον ιδιότητες, όπως χρώμα και προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες των Shenzhen Institutes of Advanced Technology και αφορά ένα λεγόμενο «engineered living material» (ELM), δηλαδή ένα υλικό που βασίζεται σε ζωντανούς οργανισμούς και εξακολουθεί να διατηρεί βιολογική δραστηριότητα ακόμη και αφού διαμορφωθεί στην τελική του μορφή.
Σε αντίθεση με πολλές από τις εφαρμογές του μυκηλίου που γνωρίζουμε σήμερα, όπου ο μύκητας αποξηραίνεται ώστε να δημιουργηθεί ένα σταθερό υλικό, στη συγκεκριμένη περίπτωση οι ερευνητές χρησιμοποίησαν Cordyceps militaris σε μια κατάσταση χαμηλού μεταβολισμού. Το μυκήλιο δεν αναπτύσσεται ενεργά, αλλά μπορεί να «ενεργοποιηθεί» ξανά υπό συγκεκριμένες συνθήκες.
Ένα ύφασμα που μπορεί να επιδιορθώσει τη φθορά του
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά του υλικού είναι η δυνατότητα ανανέωσής του. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι, όταν εφαρμοστεί ένα θρεπτικό διάλυμα που περιλαμβάνει νερό από πατάτες, το αδρανές μυκήλιο μπορεί να ενεργοποιηθεί και να αναπτύξει νέα νημάτια.
Η διαδικασία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμη και για την αποκατάσταση μιας φθοράς. Σε πειράματα, οι επιστήμονες εφάρμοσαν το θρεπτικό διάλυμα σε ένα σημείο όπου υπήρχε άνοιγμα και πρόσθεσαν μια μικρή ποσότητα φρέσκου μύκητα. Τα κύτταρα άρχισαν να αναπτύσσονται προς το κενό, καλύπτοντας την επιφάνεια χωρίς κόλλα ή ράψιμο.
Το υλικό είναι επίσης φυσικά υδρόφοβο, γεγονός που του προσδίδει ιδιότητες αυτοκαθαρισμού.
Από το μυκήλιο στη μόδα
Για να δείξουν τις δυνατότητες της νέας τεχνολογίας, οι ερευνητές συνεργάστηκαν με την εταιρεία καινοτομίας υλικών Peelshere, δημιουργώντας ένα πρωτότυπο φόρεμα.
Το σχέδιο αναπτύχθηκε από την ιδρύτρια της εταιρείας, YouYang Song, ενώ η Ruochen Wang ανέλαβε την κοπή και την κατασκευή του ενδύματος. Το φόρεμα αποτελείται από διαφορετικές εκδοχές του υλικού, μεταξύ των οποίων και μια εκδοχή με μαγιά ζυθοποιίας, η οποία χαρίζει στο ύφασμα το χαρακτηριστικό μπλε χρώμα.
Και εδώ βρίσκεται ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο της έρευνας: το μυκήλιο λειτουργεί σαν μια βάση πάνω στην οποία μπορούν να προστεθούν διαφορετικές βιολογικές ιδιότητες. Η μαγιά ζυθοποιίας, για παράδειγμα, χρησιμοποιείται για τον χρωματισμό, ενώ ο Aspergillus niger προσδίδει προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία.
Οι ιδιότητες αυτές επιτυγχάνονται με την καλλιέργεια διαφορετικών οργανισμών μαζί, χωρίς να απαιτείται γενετική τροποποίηση.
Θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο που φτιάχνουμε τα ρούχα;
Προς το παρόν, το υλικό βρίσκεται σε πειραματικό στάδιο και δεν προορίζεται για καθημερινή ένδυση. Οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι χρειάζονται ακόμη βελτιώσεις στην ανθεκτικότητα, την αντοχή στην υγρασία, την ασφάλεια και τη σταθερότητα της παραγωγής.
Ωστόσο, οι πιθανές εφαρμογές του δεν περιορίζονται στη μόδα. Το υλικό θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για αξεσουάρ, διακοσμητικές επιφάνειες, εκθεσιακές κατασκευές και βιοδιασπώμενες συσκευασίες, ενώ στο μέλλον η ίδια λογική θα μπορούσε να εξελιχθεί και σε μεγαλύτερες εφαρμογές.
Δείτε τι ανέβασε στον λογαριασμό της στο instagram η ιδρύτρια της εταιρείας, YouYang Song
“Μια σημαντική στιγμή για την καινοτομία στη μόδα και τη βιωσιμότητα. Η ομάδα πίσω από το πρωτοποριακό φόρεμα από ζωντανό μυκήλιο, που μπορεί να ανανεώνεται και να επιδιορθώνει μέρος της φθοράς του, βρέθηκε στην 3η τελετή των Kering Generation Awards, έχοντας ήδη διακριθεί ως νικητής του 2ου βραβείου K-Gen. Η συνάντηση με τον Πρόεδρο και Διευθύνοντα Σύμβουλο της Kering, François-Henri Pinault, καθώς και με τη Marie-Claire Daveu, Jinqing Cai και Geraldine Vallejo, αποτέλεσε μια ακόμη ευκαιρία να αναδειχθεί η σημασία της καινοτομίας και της συνεργασίας για το μέλλον της μόδας”.
Η ιδέα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα επειδή μετατοπίζει τη συζήτηση για τα βιώσιμα υλικά. Δεν πρόκειται απλώς για ένα ακόμη υποκατάστατο του πλαστικού ή του δέρματος. Εδώ, το ίδιο το υλικό παραμένει μέρος μιας βιολογικής διαδικασίας και μπορεί, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, να ανανεώνεται και να επισκευάζει μέρος της φθοράς του.
Αν η τεχνολογία καταφέρει να ξεπεράσει τα σημερινά της όρια, η εικόνα ενός ρούχου που δεν τελειώνει απλώς όταν φθαρεί, αλλά μπορεί να ανανεώσει μέρος του εαυτού του, ίσως να μην ανήκει πλέον αποκλειστικά στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας.
