Μια μαθηματική απόδειξη έχει επιτέλους καταρρίψει την ιδέα ότι ζούμε σε μια προσομοίωση, σύμφωνα με μια ομάδα διεθνών ερευνητών. Η θεωρία ότι το σύμπαν μπορεί να είναι ένα πρόγραμμα υπολογιστή έχει υποστηριχθεί από τον Elon Musk και αποτέλεσε τη βάση για κλασικά έργα επιστημονικής φαντασίας, όπως ο Matrix.
Ωστόσο, οι επιστήμονες δηλώνουν τώρα ότι αυτό δεν είναι απλώς απίθανο, αλλά μαθηματικά αδύνατο. Αυτό συμβαίνει επειδή η θεμελιώδης φύση της πραγματικότητας λειτουργεί με έναν τρόπο που δεν μπορεί ποτέ να αναπαραχθεί μέσω καθαρής υπολογιστικής διαδικασίας.
Χάρη στις ιδιαιτερότητες της κβαντικής φυσικής, κανένας υπολογιστής, όσο ισχυρός κι αν είναι, δεν θα μπορούσε ποτέ να δημιουργήσει αυτό που οι ερευνητές αποκαλούν «μη αλγοριθμική κατανόηση».
Ο συν-συγγραφέας δρ Francesco Marino από το Ιταλικό Εθνικό Ινστιτούτο Οπτικής δήλωσε στην Daily Mail: «Δείξαμε ότι μια πλήρως αλγοριθμική περιγραφή του σύμπαντος είναι αδύνατη. Κάθε προσομοίωση, εξ ορισμού, λειτουργεί βάσει ενός συνόλου προγραμματισμένων κανόνων ή αλγορίθμων που καθορίζουν πώς εξελίσσονται τα πράγματα βήμα προς βήμα. Ένας προσομοιωμένος κόσμος θα μπορούσε μόνο να μιμηθεί τα αλγοριθμικά μέρη της πραγματικότητας, αλλά θα αποτύγχανε πάντα να περιλάβει εκείνες τις βαθύτερες, μη αλγοριθμικές αλήθειες».
Αν και η ιδέα ότι ζούμε μέσα σε μια προσομοίωση υπολογιστή μπορεί να φαίνεται τραβηγμένη, υπάρχει ένα εκπληκτικά ισχυρό επιχείρημα ότι αυτό είναι το πιο πιθανό σενάριο.
The Holographic Principle: Why Deep Learning Works pic.twitter.com/sZ0MVDs8Eh
— Python Programming (@PythonPr) October 29, 2025
Ο συν-συγγραφέας δρ. Mir Faizal, από το University of British Columbia, λέει: «Αν μια τέτοια προσομοίωση ήταν δυνατή, το προσομοιωμένο σύμπαν θα μπορούσε και το ίδιο να δώσει γένεση στη ζωή, η οποία με τη σειρά της θα μπορούσε να δημιουργήσει τη δική της προσομοίωση».
«Αυτή η αναδρομική δυνατότητα καθιστά εξαιρετικά απίθανο το σύμπαν μας να είναι το αρχικό και όχι μια προσομοίωση μέσα σε μια άλλη προσομοίωση».
Ωστόσο, στη μελέτη τους, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Holography Applications in Physics, ο δρ Faizal και οι συν-συγγραφείς του αποδεικνύουν ότι αυτό το επιχείρημα δεν ευσταθεί. Η πιο πρόσφατη και πρωτοποριακή θεωρία της φυσικής ανατρέπει σχεδόν καθετί που γνωρίζουμε για τη δομή της ύπαρξης.
Σύμφωνα με τη θεωρία της «quantum gravity» (κβαντικής βαρύτητας), τα πάντα, από τα σωματίδια και τα πεδία μέχρι τον ίδιο τον χωροχρόνο, αναδύονται από ένα βαθύτερο επίπεδο πραγματικότητας. Αυτό το λεγόμενο «Platonic realm» (Πλατωνικό βασίλειο) αποτελείται αποκλειστικά από καθαρή πληροφορία και συνιστά το μαθηματικό θεμέλιο του σύμπαντος που βιώνουμε.
Αυτό που δείχνουν οι ερευνητές είναι ότι αυτός ο κόσμος της καθαρής πληροφορίας δεν μπορεί να περιγράψει την πραγματικότητα που βιώνουμε μόνο μέσω καθαρού υπολογισμού. Οι ερευνητές χρησιμοποιούν αρκετά μαθηματικά θεωρήματα για να δείξουν ότι δεν μπορείς απλώς να χρησιμοποιήσεις υπολογιστική διαδικασία για να έχεις μια πλήρη και συνεπή περιγραφή του κόσμου.
Με πιο απλά λόγια, ακόμη κι αν γνώριζες τα πάντα γι’ αυτόν τον κόσμο που αποτελείται από καθαρή πληροφορία, θα υπήρχαν πράγματα για το σύμπαν που δεν θα μπορούσες να καταλάβεις. Αυτό μπορεί να φαίνεται παράξενο, αλλά είναι κάτι που οι μαθηματικοί έχουν υποστηρίξει εδώ και πολύ καιρό.
Ήδη από τη δεκαετία του 1930, ένας μαθηματικός, ο Kurt Gödel, απέδειξε ότι υπήρχαν δηλώσεις για τους αριθμούς που γνωρίζαμε ότι ήταν αληθείς, αλλά ποτέ δεν θα μπορούσαμε να αποδείξουμε. Δεν συμβαίνει ότι απλώς δεν έχουμε βρει ακόμη αυτές τις αποδείξεις ή ότι δεν έχουμε προσπαθήσει αρκετά. Είναι μαθηματικά αδύνατο να αποδείξεις ορισμένα αληθή γεγονότα για τον κόσμο.
Οι ερευνητές λένε ότι το γεγονός πως υπάρχουν αυτές οι «Γκεδηλικές αλήθειες» αποτελεί απόδειξη ότι μια πλήρης περιγραφή του σύμπαντος απαιτεί κάτι που ονομάζεται «μη αλγοριθμική κατανόηση».
Ο δρ. Marino δίνει το παράδειγμα της πρότασης: «Αυτή η αληθινή δήλωση δεν είναι αποδείξιμη».
Λέει: «Αν ήταν αποδείξιμη, θα ήταν ψευδής, κάνοντας τη λογική ασυνεπή. Αν δεν είναι αποδείξιμη, τότε είναι αληθής, αλλά αυτό καθιστά οποιοδήποτε σύστημα που προσπαθεί να την αποδείξει ατελές. Σε κάθε περίπτωση, η καθαρή υπολογιστική διαδικασία αποτυγχάνει».
Αυτό αποτελεί μαθηματική απόδειξη ότι υπάρχουν πτυχές του σύμπαντος που δεν μπορούν ποτέ να δημιουργηθούν σε μια προσομοίωση υπολογιστή.
Ακόμη και το Platonic realm (Πλατωνικό βασίλειο) της καθαρής πληροφορίας ξεφεύγει από τη δυνατότητα καθαρού υπολογισμού λόγω αυτού του μαθηματικού προβλήματος της «αποφασισιμότητας» (undecidability).
Ο δρ. Faizal λέει: «Βασιζόμενοι σε μαθηματικά θεωρήματα που σχετίζονται με την ατελεια και την ακαθόριστη φύση, αποδεικνύουμε ότι μια πλήρως συνεπής και ολοκληρωμένη περιγραφή της πραγματικότητας δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω υπολογισμού.
Απαιτεί μη-αλγοριθμική κατανόηση, η οποία εκ φύσεως βρίσκεται πέρα από τον αλγοριθμικό υπολογισμό και συνεπώς δεν μπορεί να προσομοιωθεί. Συνεπώς, αυτό το σύμπαν δεν μπορεί να είναι προσομοίωση». Πιο βαθύτατα, αυτό δείχνει, επίσης, ότι είναι αδύνατο να βρεθεί μια μαθηματική «θεωρία των πάντων» που να περιγράφει τα πάντα στο σύμπαν.
Οι επιστήμονες εδώ και καιρό ελπίζουν ότι, τελικά, η θεωρία τους για τη δομή της πραγματικότητας θα τους επέτρεπε να υπολογίζουν οτιδήποτε για το σύμπαν, εφόσον είχαν αρκετή πληροφορία. «Ωστόσο, έχουμε αποδείξει ότι αυτό δεν είναι δυνατόν», λέει ο συν-συγγραφέας δρ. Lawrence Krauss, από το Origin Project Foundation.
«Μια πλήρης και συνεπής περιγραφή της πραγματικότητας απαιτεί κάτι βαθύτερο, μια μορφή κατανόησης γνωστή ως μη-αλγοριθμική κατανόηση».
