Το Project Suncatcher θέλει να δοκιμάσει αν οι υπολογιστές που χρειάζεται η AI μπορούν κάποτε να λειτουργούν σε δορυφόρους – Τι ακριβώς ετοιμάζει η Google και γιατί το διάστημα μπορεί να γίνει το επόμενο «σπίτι» της τεχνητής νοημοσύνης
Όταν ακούμε ότι η Google θέλει να στείλει την τεχνητή νοημοσύνη στο διάστημα, η εικόνα που δημιουργείται είναι λίγο πιο εντυπωσιακή από την πραγματικότητα. Δεν πρόκειται, τουλάχιστον προς το παρόν, για ένα τεράστιο data center που θα ταξιδέψει σε τροχιά γύρω από τη Γη.
Πρόκειται για ένα πείραμα που μπορεί όμως να δείξει αν μια τέτοια ιδέα είναι τεχνικά εφικτή.
Το Project Suncatcher της Google ετοιμάζεται να κάνει το πρώτο του μεγάλο βήμα με έναν μικρό δορυφόρο, ο οποίος θα μεταφέρει ειδικά chips τεχνητής νοημοσύνης σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη. Στόχος είναι να διαπιστωθεί αν αυτά τα chips μπορούν να λειτουργήσουν στο διάστημα, όπου οι συνθήκες είναι πολύ διαφορετικές από εκείνες ενός υπολογιστή στη Γη.
Η πρώτη δοκιμή έχει προγραμματιστεί για την 1η Οκτωβρίου 2026, με τον δορυφόρο να ταξιδεύει με πύραυλο Falcon 9 της SpaceX στο πλαίσιο κοινής αποστολής. Ο δορυφόρος, που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με την εταιρεία Planet, έχει περίπου το μέγεθος ενός ψυγείου και θα μεταφέρει τέσσερις επεξεργαστές τεχνητής νοημοσύνης της Google.
Τι ακριβώς στέλνει η Google στο διάστημα;
Οι επεξεργαστές αυτοί ονομάζονται Tensor Processing Units (TPUs). Με απλά λόγια, είναι ειδικά chips που έχει σχεδιάσει η Google για εργασίες τεχνητής νοημοσύνης. Σκεφτείτε τα σαν τον «κινητήρα» που βοηθά τα συστήματα AI να κάνουν τους πολύ μεγάλους υπολογισμούς που χρειάζονται. Στα data centers της Γης χρησιμοποιούνται χιλιάδες τέτοιοι επεξεργαστές για να εκπαιδεύουν μοντέλα AI και να εκτελούν τις εργασίες που ζητούν οι χρήστες. Τώρα η Google θέλει να δει αν μπορούν να κάνουν κάτι αντίστοιχο και στο διάστημα.
Η πρώτη αποστολή είναι πολύ μικρή σε σχέση με το όραμα που έχει η εταιρεία. Δεν πρόκειται να δημιουργήσει ένα πλήρες διαστημικό data center. Θα δοκιμάσει αν τέτοιοι επεξεργαστές μπορούν να επιβιώσουν από την εκτόξευση και στη συνέχεια να λειτουργήσουν σε τροχιά.
Γιατί να θέλει κάποιος υπολογιστές στο διάστημα;
Θα αναρωτιέστε για ποιο λόγο γίνεται όλο αυτό το εγχείρημα.. Η τεχνητή νοημοσύνη χρειάζεται τεράστια υπολογιστική ισχύ. Και οι υπολογιστές που την υποστηρίζουν χρειάζονται πολύ ηλεκτρικό ρεύμα, ενώ παράλληλα παράγουν πολλή θερμότητα.
Στη Γη, ένα μεγάλο data center χρειάζεται ηλεκτρική ενέργεια, χώρους, συστήματα ψύξης και υποδομές για να λειτουργεί συνεχώς. Η Google λοιπόν, εξετάζει αν ένα μέρος αυτής της υπολογιστικής δουλειάς θα μπορούσε κάποτε να μεταφερθεί σε δορυφόρους που παίρνουν την ενέργειά τους από τον Ήλιο.
Σε συγκεκριμένες χαμηλές τροχιές, οι δορυφόροι μπορούν να έχουν πρόσβαση στο ηλιακό φως για πολύ μεγαλύτερο μέρος του χρόνου από μια αντίστοιχη εγκατάσταση στη Γη. Η Google υπολογίζει ότι, σε κατάλληλη τροχιά, τα ηλιακά πάνελ θα μπορούσαν να λαμβάνουν έως και οκτώ φορές περισσότερη ηλιακή ενέργεια από αντίστοιχα πάνελ στη Γη. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε δορυφόρος θα παράγει αυτόματα οκτώ φορές περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια. Πρόκειται για μια θεωρητική δυνατότητα που εξαρτάται από την τροχιά, το μέγεθος των πάνελ και άλλους παράγοντες.
Και πού βρίσκεται η δυσκολία;
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η θερμότητα.
Οι υπολογιστές στη Γη μπορούν να ψύχονται με αέρα, ανεμιστήρες ή νερό. Ένας υπολογιστής όμως που βρίσκεται στο κενό του διαστήματος δεν έχει αέρα γύρω του για να απομακρύνει τη θερμότητα.
Η Google χρησιμοποιεί ειδικά συστήματα που μεταφέρουν τη θερμότητα από τα chips σε επιφάνειες που λειτουργούν σαν θερμαντικά σώματα και την αποβάλλουν προς το διάστημα. Για την πρώτη δοκιμή, μάλιστα, οι επεξεργαστές δεν θα λειτουργούν ασταμάτητα. Σύμφωνα με την Ars Technica, το σύστημα ψύξης επιτρέπει λειτουργία για σύντομα διαστήματα, περίπου 15 λεπτών, πριν χρειαστεί να σταματήσουν ώστε να απομακρυνθεί η θερμότητα.
Υπάρχει επίσης η ακτινοβολία. Έξω από την προστασία της ατμόσφαιρας, τα ηλεκτρονικά εξαρτήματα εκτίθενται σε σωματίδια από τον Ήλιο και κοσμική ακτινοβολία, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν σφάλματα στους υπολογισμούς ή να καταστρέψουν ηλεκτρονικά εξαρτήματα.
Η Google έχει ήδη δοκιμάσει τα chips της σε εργαστήριο με ακτινοβολία. Η πραγματική αποστολή όμως θα δείξει τι συμβαίνει όταν το hardware βρεθεί πραγματικά σε τροχιά.
Τι θα συμβεί αν το πείραμα πετύχει;
Η Google δεν σκέφτεται μόνο έναν δορυφόρο. Η μακροπρόθεσμη ιδέα είναι να υπάρχουν πολλοί δορυφόροι, ο καθένας με επεξεργαστές AI και ηλιακά πάνελ, οι οποίοι θα επικοινωνούν μεταξύ τους και θα λειτουργούν σαν ένα μεγαλύτερο υπολογιστικό σύστημα.
Για να γίνει αυτό, θα πρέπει να μπορούν να ανταλλάσσουν τεράστιες ποσότητες δεδομένων πολύ γρήγορα. Η Google εξετάζει τη χρήση συνδέσεων με λέιζερ μεταξύ των δορυφόρων, ώστε να δημιουργηθεί ένα είδος δικτύου υπολογιστών σε τροχιά.
Αυτό όμως είναι ακόμη το επόμενο στάδιο. Η Google σχεδιάζει περαιτέρω δοκιμές το 2027 για να εξετάσει και αυτή την επικοινωνία.
Δεν σημαίνει ότι τα data centers μετακομίζουν στο διάστημα
Το Project Suncatcher είναι ερευνητικό πρόγραμμα. Η Google προσπαθεί να δεί κατά πόσο η υπολογιστική ισχύς που χρειάζεται η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να λειτουργήσει αποτελεσματικά αρχικά σε μικρή κλίμακα και κάποτε σε μεγάλη κλίμακα έξω από τη Γη.
Υπάρχουν ακόμη πολλά προβλήματα να λυθούν, από την ψύξη και την ακτινοβολία μέχρι το κόστος των εκτοξεύσεων και την επικοινωνία μεταξύ των δορυφόρων. Γι’ αυτό και η πρώτη αποστολή θα δείξει στην Google τι λειτουργεί και τι όχι.
Και αν το πείραμα οδηγήσει σε επόμενα επιτυχημένα βήματα, τότε η ιδέα ενός υπολογιστικού κέντρου που παίρνει ενέργεια από τον Ήλιο και λειτουργεί σε τροχιά γύρω από τη Γη μπορεί να περάσει, σταδιακά, από την επιστημονική υπόθεση στην πραγματική τεχνολογία.
Πηγή: The Independent, Google. Ανεξάρτητες τεχνολογικές πηγές.
