Πριν από περίπου 2.500 χρόνια, ο Όμηρος δημιούργησε ένα από τα πιο συναρπαστικά ταξίδια της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Η Οδύσσεια δεν είναι μόνο η ιστορία της επιστροφής του Οδυσσέα στην Ιθάκη, αλλά και μια περιπέτεια γεμάτη μυθικά πλάσματα που εξακολουθούν μέχρι σήμερα να εμπνέουν συγγραφείς, καλλιτέχνες και σκηνοθέτες.
Με αφορμή τη νέα κινηματογραφική μεταφορά του Christopher Nolan, τα τέρατα του ομηρικού έπους επιστρέφουν στο προσκήνιο. Όμως από πού προέρχονται πραγματικά οι μορφές του Κύκλωπα, των Σειρήνων, της Σκύλλας και της Χάρυβδης;
Ο Κύκλωπας Πολύφημος
Ο πιο διάσημος αντίπαλος του Οδυσσέα είναι ο Πολύφημος, ο μονόφθαλμος γίγαντας που παγιδεύει τον ήρωα και τους συντρόφους του στη σπηλιά του.
Η εικόνα των Κυκλώπων ίσως συνδέεται με αρχαίες παρατηρήσεις ανθρώπων που έβρισκαν τεράστια απολιθωμένα κρανία ζώων. Μια θεωρία υποστηρίζει ότι τα κρανία των αρχαίων ελεφάντων, με τη μεγάλη κεντρική ρινική κοιλότητα, μπορεί να δημιούργησαν την ιδέα ενός πλάσματος με ένα τεράστιο μάτι στο μέτωπο.
Οι Σειρήνες
Σήμερα οι Σειρήνες παρουσιάζονται συνήθως ως γοητευτικές γυναίκες που παρασύρουν τους ναυτικούς με το τραγούδι τους. Στην αρχαία ελληνική παράδοση όμως είχαν διαφορετική μορφή: ήταν μυστηριώδη πλάσματα με φτερά, που υπόσχονταν γνώση και αποκάλυψη σε όσους άκουγαν το κάλεσμά τους.
Στην Οδύσσεια, ο Οδυσσέας, γνωρίζοντας τον κίνδυνο, ζητά από τους συντρόφους του να τον δέσουν στο κατάρτι του πλοίου ώστε να ακούσει το τραγούδι τους χωρίς να υποκύψει.
Η Σκύλλα και η Χάρυβδη
Τα δύο μυθικά πλάσματα συμβολίζουν τους κινδύνους της φύσης. Η Σκύλλα, ένα θαλάσσιο τέρας με πολλά κεφάλια, και η Χάρυβδη, η τρομακτική δίνη που καταπίνει τα νερά, τοποθετούνται παραδοσιακά στο στενό της Μεσσήνης ανάμεσα στην Ιταλία και τη Σικελία.
Μέχρι σήμερα η έκφραση «ανάμεσα στη Σκύλλα και τη Χάρυβδη» χρησιμοποιείται για μια κατάσταση όπου κάποιος βρίσκεται αντιμέτωπος με δύο δύσκολες επιλογές.
Οι Λαιστρυγόνες
Λιγότερο γνωστοί αλλά εξίσου τρομακτικοί είναι οι Λαιστρυγόνες, ένας λαός γιγάντων που επιτίθεται στα πλοία του Οδυσσέα και καταστρέφει σχεδόν όλο τον στόλο του.
Ορισμένες θεωρίες συνδέουν την προέλευσή τους με αρχαίες εικόνες γιγάντιων πολεμιστών ή μνημειακών κατασκευών που εντυπωσίαζαν τους ανθρώπους της εποχής.
Γιατί τα τέρατα της Οδύσσειας παραμένουν ζωντανά;
Παρότι δημιουργήθηκαν σε μια εποχή χωρίς κινηματογράφο και ειδικά εφέ, τα πλάσματα της Οδύσσειας συνεχίζουν να συναρπάζουν επειδή αντιπροσωπεύουν διαχρονικούς φόβους: τον φόβο του αγνώστου, της φύσης, του πειρασμού και της επιβίωσης.
Ίσως τελικά αυτός είναι και ο λόγος που κάθε νέα κινηματογραφική εκδοχή της ιστορίας του Οδυσσέα δεν μας κάνει να αναρωτιόμαστε μόνο αν θα φτάσει στην Ιθάκη, αλλά κυρίως ποια τέρατα θα συναντήσει στον δρόμο.
