Υπάρχουν στιγμές που παρακολουθούμε μια ταινία και, ξαφνικά, το βλέμμα μας δραπετεύει από το πρόσωπο του πρωταγωνιστή. Χάνεται στις γραμμές ενός τοίχου από εμφανές μπετόν, στην αντανάκλαση του ήλιου πάνω σε μια γυάλινη επιφάνεια ή στον τρόπο που ένα σαλόνι αγκαλιάζει το τοπίο έξω από το παράθυρο. Δεν είναι τυχαίο. Στο σινεμά, το σπίτι δεν είναι ποτέ ένας «σιωπηλός κομπάρσος»· είναι ο κρυφός αφηγητής που ψιθυρίζει την ιστορία του ιδιοκτήτη του, ο καθρέφτης των συναισθημάτων του και, συχνά, το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίζεται όλη η ατμόσφαιρα ενός έργου.
Όπως είχε γράψει ο Γάλλος φιλόσοφος Gaston Bachelard, το σπίτι είναι «το καταφύγιο της ονειροπόλησης». Στη μεγάλη οθόνη, αυτή η ονειροπόληση παίρνει μορφή μέσα από το όραμα σπουδαίων αρχιτεκτόνων, μετατρέποντας κτίρια από τσιμέντο, γυαλί και πέτρα σε ζωντανούς οργανισμούς. Από το απόκρημνο Κάπρι μέχρι τους λόφους του Λος Άντζελες, τα έξι σπίτια που ακολουθούν δεν φιλοξένησαν απλώς κινηματογραφικές σκηνές – τις καθόρισαν, κλέβοντας λίγη από τη δόξα των αστέρων που περπάτησαν στους διαδρόμους τους.
1. Villa Malaparte: Ένα κόκκινο γλυπτό στο Κάπρι
Ταινία: Περιφρόνηση (Contempt, 1963) του Jean-Luc Godard
Σκαρφαλωμένη σε έναν απόκρημνο βράχο 32 μέτρα πάνω από τη θάλασσα, η Villa Malaparte αποτελεί ένα από τα πιο αινιγματικά δείγματα της ιταλικής αρχιτεκτονικής του 20ού αιώνα. Σχεδιασμένη αρχικά από τον Adalberto Libera (και τροποποιημένη από τον ιδιοκτήτη της Curzio Malaparte), η βίλα μοιάζει με προέκταση του φυσικού τοπίου.
Ο Jean-Luc Godard τη χρησιμοποίησε ως το κύριο σκηνικό για την κατάρρευση του γάμου της Brigitte Bardot και του Michel Piccoli. Η εμβληματική σκάλα σε σχήμα πυραμίδας που οδηγεί στην ταράτσα δεν είναι απλώς ένα αρχιτεκτονικό στοιχείο, αλλά ένας χώρος όπου εκτυλίσσεται η αποξένωση και το υπαρξιακό δράμα των ηρώων. Το έντονο κόκκινο χρώμα της έρχεται σε συγκλονιστική αντίθεση με το βαθύ μπλε της Μεσογείου.
2. Goldstein House: Η επιτομή του Beverly Hills Cool
Ταινία: Ο Μεγάλος Λεμπόφσκι (The Big Lebowski, 1998) των αδελφών Coen
Σχεδιασμένο από τον “μάγο” του τσιμέντου John Lautner (μαθητή του Frank Lloyd Wright), το σπίτι αυτό είναι ένα ορόσημο του οργανικού μοντερνισμού. Το πιο αναγνωρίσιμο στοιχείο του είναι η πτυχωτή τσιμεντένια οροφή στο σαλόνι, η οποία διαθέτει 750 μικρούς φεγγίτες από ποτήρια (drinking glasses), δημιουργώντας την αίσθηση ενός έναστρου ουρανού.
Αν και στην πραγματικότητα βρίσκεται στο Beverly Crest, στην ταινία παρουσιάζεται ως η κατοικία του παραγωγού ταινιών ενηλίκων Jackie Treehorn. Η “brutalist” αλλά πολυτελής αισθητική του σπιτιού με τους γυάλινους τοίχους που εξαφανίζονται, ενισχύει την ατμόσφαιρα της L.A. υπερβολής και του cool lifestyle που περιβάλλει τους χαρακτήρες των Coen.
3. Casa Chemosphere: Ένα UFO στους λόφους του Hollywood
Ταινία: Body Double, 1984 – Διχασμένο Κορμί, του Brian De Palma
Ακόμα ένα αριστούργημα του John Lautner, το Chemosphere House (1960) μοιάζει με ιπτάμενο δίσκο που στηρίζεται σε έναν τσιμεντένιο στύλο ύψους 9 μέτρων. Λόγω της κλίσης του εδάφους (45 μοίρες), η κατασκευή θεωρήθηκε μηχανικό θαύμα για την εποχή της.
Ο Brian De Palma το χρησιμοποίησε για να στεγάσει την ηδονοβλεπτική εμμονή του πρωταγωνιστή του. Το σπίτι προσφέρει θέα 360 μοιρών στην κοιλάδα του San Fernando, κάνοντάς το το ιδανικό “παρατηρητήριο”. Για τις ανάγκες της ταινίας, το εσωτερικό διακοσμήθηκε με έντονα 80s στοιχεία, neon φώτα και γυαλιστερές επιφάνειες, αναδεικνύοντας την ποπ και ουτοπική πλευρά του design.
4. Casa Cavanellas: Η ποίηση του Oscar Niemeyer
Ταινία: Reaching for the Moon (2013) του Bruno Barreto
Στην περιοχή Πετρόπολις της Βραζιλίας, ο κορυφαίος Oscar Niemeyer σχεδίασε μια κατοικία όπου η οροφή μοιάζει να κυματίζει σαν ύφασμα πάνω από το έδαφος. Η χρήση του γυαλιού επιτρέπει στη ζούγκλα να “εισβάλει” στο εσωτερικό, δημιουργώντας μια απόλυτη αρμονία μεταξύ ανθρώπου και φύσης.
Η ταινία αφηγείται τη ζωή της αρχιτέκτονος Lota de Macedo Soares και της ποιήτριας Elizabeth Bishop. Αν και υπάρχει ένα ιστορικό “λάθος” (στην πραγματικότητα η Lota ζούσε σε σπίτι του Sérgio Bernardes), η επιλογή του κτιρίου του Niemeyer για την ταινία έγινε για να υπογραμμίσει την καλλιτεχνική ευφυΐα και τη λυρική προσωπικότητα των ηρωίδων.
5. Edifício Louveira: Η αρχιτεκτονική ως κοινωνικός καθρέφτης
Ταινία: De Onde Eu Te Vejo (2016) του Luiz Villaça
Το Louveira (1946) στο Σάο Πάολο είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα του Vilanova Artigas. Αποτελείται από δύο κτίρια που “κοιτάζουν” το ένα το άλλο, χωρισμένα από έναν κήπο, με τεράστια παράθυρα που καταργούν τα όρια της ιδιωτικότητας.
Η πλοκή ακολουθεί ένα χωρισμένο ζευγάρι που ζει στα απέναντι κτίρια. Η αρχιτεκτονική εδώ γίνεται εργαλείο αφήγησης: οι ήρωες επικοινωνούν, παρακολουθούν ο ένας τον άλλον και αναμετρώνται με τις αναμνήσεις τους μέσα από τις τζαμαρίες. Είναι μια σπουδή στο πώς το “μοντέρνο” σπίτι μπορεί να ενώσει ή να χωρίσει δύο ανθρώπους.
6. Villa Överby: Το σκανδιναβικό μίνιμαλ στην απόλυτη μορφή του
Ταινία: Το Κορίτσι με το Τατουάζ (The Girl with the Dragon Tattoo, 2011) του David Fincher
Αυτό το γυάλινο σπίτι 250 τ.μ. στις ακτές της Σουηδίας είναι το απόγειο του έργου του John Robert Nilsson. Χαρακτηρίζεται από απόλυτα καθαρές γραμμές, λευκό μάρμαρο και γυάλινους τοίχους χωρίς πλαίσια που προσφέρουν ανεμπόδιστη θέα στο αρχιπέλαγος.
Ο David Fincher, γνωστός για την εμμονή του στη λεπτομέρεια, χρησιμοποίησε τη βίλα για να δημιουργήσει μια αίσθηση “ψυχρής” πολυτέλειας. Η Villa Överby λειτουργεί ως το τέλειο σκηνικό για το σκανδιναβικό νουάρ, όπου η διαφάνεια του γυαλιού έρχεται σε αντίθεση με τα σκοτεινά μυστικά των ηρώων, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα συνεχούς έκθεσης και κινδύνου.
