Το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ CineDoc 2025-26 ολοκληρώνεται την Πέμπτη 30 Απριλίου με την απονομή των Βραβείων Κοινού Ε.Κ.Κ.Ο.ΜΕ.Δ και την προβολή του ντοκιμαντέρ Dust to Dust στον κινηματογράφο Δαναό. Είχα την τιμή να δω πριν την επίσημη προβολή το εν λόγω ντοκιμαντέρ το οποίο φέρνει σε διάλογο τον κόσμο της μόδας με αυτόν της καπιταλιστικής, καταναλωτικής κοινωνίας. Και ενθουσιάστηκα. Αφενός με τη σκηνοθεσία και με τα δεδομένα. Μου προέκυψαν ερωτήματα που με μετακίνησαν κοινωνικά.

Για τα πρακτικά και για να σας βάλω στο κλίμα, στην ταινία ακολουθούμε τον Yuima Nakazato. Μιλάμε για τον δεύτερο Ιάπωνα σχεδιαστή που έχει προσκληθεί στην Εβδομάδα Μόδας του Παρισιού. Και τον νεότερο που αποφοίτησε από το Τμήμα Μόδας της Βασιλικής Ακαδημίας Καλών Τεχνών της Αμβέρσας στο Βέλγιο. Ως ένας από τους πρωτεργάτες της βιώσιμης μόδας, ο Nakazato συνδυάζει αρμονικά την υψηλή ραπτική με την ηθική παραγωγή. Το όραμά του; Ένα μέλλον όπου η δημιουργικότητα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη φροντίδα και τον σεβασμό για το περιβάλλον.

Το ντοκιμαντέρ Dust to Dust, το οποίο σκηνοθέτησε ο Kosai Sekine, καταγράφει το ταξίδι του στην Κένυα. Πήγε εκεί ώστε να κατανοήσει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της βιομηχανίας και της γρήγορης μόδας αλλά και να εξερευνήσει μια σειρά από πιο βιώσιμες πρακτικές. Καθώς προετοιμαζόταν για την Εβδομάδα Μόδας του Παρισιού. Η συλλογή που δημιουργήθηκε σαν αποτέλεσμα αυτού του ταξιδιού, παρουσιάστηκε το 2023 και αποτελούνταν εξ ολοκλήρου από ρούχα φτιαγμένα από απορρίμματα, που είχε συλλέξει από τις χωματερές.

Είχα την τιμή να μιλήσω με τον σκηνοθέτη της ταινίας, Kosai Sekine και τα όσα είπαμε, είναι παρακάτω.

Κύριε Sekine, στο Dust to Dust βλέπουμε μια συγκλονιστική αντίθεση. Από τις χαοτικές χωματερές της Κένυας στις αψεγάδιαστες πασαρέλες του Παρισιού. Πώς νιώσατε που ήσασταν μέρος αυτού του ταξιδιού;

Σε αυτό το έργο, ακολούθησα τη διαίσθηση του Yuima και προσπάθησα να ευθυγραμμιστώ όσο το δυνατόν πιο απλά με την οπτική του. Είμαστε φίλοι και καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού και της διαδικασίας, κάναμε διάφορες συζητήσεις. Ενώ άκουγε τις απόψεις και τις ερωτήσεις μου, σκεφτόταν επίσης εσωτερικά τις προκλήσεις του και πώς να τις επιλύσει. Ως αποτέλεσμα, κατάφερε να δημιουργήσει κάτι όμορφο. Ωστόσο, σε ορισμένα σημεία κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, ήταν σαφώς αβέβαιος. Ως σκηνοθέτης, ένιωσα ότι δεν έπρεπε να επιβάλω τη δική μου οπτική πέρα από την επικοινωνία μαζί του, οπότε προχώρησα με τα γυρίσματα αναλόγως.

Τι σας άλλαξε στην προσωπική σας ζωή αυτό το ταξίδι; Η επαφή σας με τον τεράστιο όγκο απορριμμάτων της γρήγορης μόδας, άλλαξε τον τρόπο που εσείς ο ίδιος βλέπετε την γκαρνταρόμπα σας; Επαναπροσδιορίσατε την προσωπική σας σχέση με την κατανάλωση;

Αυτό το ταξίδι είχε σημαντικό αντίκτυπο στην προσωπική μου οπτική σχετικά με τη σχέση μεταξύ ανθρώπων και ρούχων. Επιλέγω πια ανθεκτικά ρούχα που μπορώ να φοράω για μεγάλο χρονικό διάστημα και φαντάζομαι ότι μπορεί ακόμη και να τα κληρονομήσω στον γιο μου. Τώρα δίνω μεγαλύτερη προσοχή στα υλικά. Πιστεύω ότι αυτές οι μεμονωμένες ενέργειες συμβάλλουν συλλογικά στις καθημερινές μας προσπάθειες να εξαλείψουμε τα τεράστια βουνά από μεταχειρισμένα ρούχα από τη γη. Ταυτόχρονα, με εξέπληξε το γεγονός ότι διαπίστωσα ότι ανέπτυσσα ένα ισχυρότερο ενδιαφέρον για τη μόδα.

Συνεργαστήκατε στενά με τον Yuima Nakazato, έναν οραματιστή που προσπαθεί να ενώσει την παράδοση με την τεχνολογία. Ποιο ήταν το πιο δύσκολο ή συγκινητικό μάθημα που πήρατε από εκείνον κατά τη διάρκεια όλου του πρότζεκτ, το οποίο ίσως δεν καταγράφηκε από την κάμερα αλλά θα το κρατήσετε για πάντα ως δημιουργός;

Ήταν ιδιαίτερα δύσκολο να συμβιβάσω τη δική μου οπτική, έχοντας την αίσθηση ότι τόσο ο Yuima όσο και εγώ συζητούσαμε αυτό το ζήτημα μέσα στον καταναλωτικό κύκλο του καπιταλισμού. Ο Yuima επέλεξε σκόπιμα να μεταφέρει αυτό το μήνυμα μέσα από την «καρδιά» της καταναλωτικής κουλτούρας για να έχει αντίκτυπο. Έχοντας συγχρονιστεί με τέτοιες καλλιτεχνικές απόψεις σε ένα άλλο έργο, δημιούργησα την ταινία έχοντας παράλληλα αυτό το συναίσθημα. Ωστόσο, γνώριζα ότι η μετάδοση αυτού του μηνύματος μέσα από μια κουλτούρα που προωθεί την κατανάλωση μπορεί να εκληφθεί ως υποκρισία. Αυτή η επίγνωση πρόσθεσε ένα ψυχικό βάρος στη διαδικασία δημιουργίας της ταινίας. Παρ’ όλα αυτά, πίστευα ότι η ανάληψη δράσης ήταν καλύτερη από την αδράνεια και πάλεψα με αυτή τη νοοτροπία καθ’ όλη τη διάρκεια.

Ο Nakazato είναι ο δεύτερος Ιάπωνας σχεδιαστής στην ιστορία της Εβδομάδας Υψηλής Ραπτικής μετά τη Hanae Mori και ο μοναδικός ενεργός τώρα. Ήταν αυτός ή κάποιος άλλος παράγοντας που σας έκανε να πείτε «ναι» σε μια κινηματογραφική συνεργασία μαζί του;

Δεν έκανα την ταινία βασιζόμενος στη φήμη του. Γνωριστήκαμε μέσω ενός άλλου project και αναπτύξαμε αμοιβαίο ενδιαφέρον ως καλλιτέχνες που ασχολούνταν βαθιά με κοινωνικά ζητήματα. Ο καταλύτης ήταν η παρατήρησή του: ως σχεδιαστής, ήθελε να δει πού καταλήγουν τα ρούχα, το νεκροταφείο των ενδυμάτων, σκεπτόμενος ότι ίσως αυτό θα μπορούσε να αλλάξει το ίδιο το σχέδιο. Με ενδιέφερε αυτό. Εκείνη την εποχή, κανένας από τους δύο μας δεν φανταζόταν ότι αυτό θα γινόταν ταινία.

Η ταινία αναδεικνύει την Dry Fiber Technology και τη χρήση συνθετικών πρωτεϊνών. Πόσο δύσκολο ήταν να αποτυπώσετε κινηματογραφικά μια τόσο τεχνική διαδικασία, ώστε ο θεατής να καταλαβαίνει τι βλέπει;

Αυτό ήταν κάτι που απαιτούσε σημαντική εφευρετικότητα από την πλευρά μας. Ωστόσο, η ομάδα του Yuima είχε δημιουργήσει στο παρελθόν τεχνικά επεξηγηματικά βίντεο και χρησιμοποιήσαμε τμήματα αυτού του υλικού. Συνδυάζοντας διάφορες μεθόδους επεξήγησης, προσπαθήσαμε να κάνουμε το περιεχόμενο να φαίνεται όσο το δυνατόν πιο ανθρωπογενές.

Ο τίτλος Dust to Dust (Από Χώμα σε Χώμα) παραπέμπει στον κύκλο της ζωής. Η ταινία σας πραγματεύεται ένα βαρύ θέμα, όπως η περιβαλλοντική κρίση. Λάβατε βραβείο στην Tribeca για την ανάδειξη λύσεων. Σε προσωπικό επίπεδο, μετά την ολοκλήρωση του Dust to Dust, αισθάνεστε πιο αισιόδοξος για το μέλλον της δημιουργικότητας; Πιστεύετε τελικά ότι η τέχνη έχει τη δύναμη να διορθώσει τα λάθη μιας ολόκληρης βιομηχανίας;

Είμαι γενικά αισιόδοξος άνθρωπος, αλλά δεν είμαι αισιόδοξος για το μέλλον όσον αφορά το τι μπορεί να πετύχει η τέχνη. Σε έναν κόσμο που γίνεται όλο και πιο κλειστός, όπου η επίλυση των προβλημάτων μέσω της δύναμης έχει γίνει ο κανόνας, οι δυνατότητες της τέχνης να ανοίγει νέους δρόμους είναι πιθανό να περιοριστούν. Οι άνθρωποι εστιάζουν ολοένα και περισσότερο μόνο σε πρακτικές και άμεσες λύσεις. Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση είναι από μόνη της επικίνδυνη και πιστεύω ότι, για να εξαγνίσουμε ή να εξομαλύνουμε τις αρνητικές κληρονομιές που έχουμε μαζέψει, χρειάζεται να τις αντιμετωπίσουμε με ψυχραιμία σε βάθος χρόνου. Πιστεύω ότι η δύναμη της τέχνης είναι αυτή που μας καθιστά ικανούς να συνειδητοποιούμε τέτοιες φιλοσοφικές σχέσεις.

Πώς αισθάνεστε που η ταινία σας κλείνει ένα φεστιβάλ στην Αθήνα, μια πόλη που επίσης προσπαθεί να βρει τον βιώσιμο βηματισμό της στη μόδα;

Είναι μεγάλη τιμή και εύχομαι να μπορούσα να ήμουν εκεί. Το να συζητάμε για το μέλλον της ανθρωπότητας μέσα από ένα ντοκιμαντέρ σε μια πόλη όπως η Ελλάδα, όπου έχει συσσωρευτεί ανθρώπινη σοφία, είναι πραγματικά υπέροχο. Ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αντιμετωπίσουμε σκληρές πραγματικότητες, πιστεύω ότι μόνο μέσα από τέτοιες δράσεις μπορούμε να ξεπεράσουμε ξανά τα τείχη μεταξύ μας, να συνεργαστούμε και να εργαστούμε μαζί για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα.

DUST TO DUST του Kosai Sekine (2024, Ιαπωνία, 89’)

ΤΑΙΝΙΑ ΛΗΞΗΣ – 30/4/2026 | Προσέλευση: 19.30 – Έναρξη: 20.00

Πριν την έναρξη της προβολής, θα προηγηθεί εισαγωγή από τη Χριστιάνα Βαρδάκου, σχεδιάστρια υφασμάτων και την Ηρώ Τσαρμποπούλου-Φωκιανού, υπεύθυνη εκστρατείας για τους ωκεανούς, ελληνικό γραφείο Greenpeace. Μετά το τέλος της ταινίας, θα ακολουθήσει κέρασμα στο φουαγιέ του κινηματογράφου από το δίκτυο παραγωγών Open Farm.

Προπώληση ηλεκτρονικά και στο ταμείο του κινηματογράφου Δαναός.