Search
Close this search box.

Rembrandt: Το παράξενο βακτήριο από την Ιαπωνία που εντοπίστηκε στη «Νυχτερινή Περίπολο»

Η Νυχτερινή Περίπολος του Ρέμπραντ, 1642 Rijksmuseum
Credit: Rijksmuseum / Instagram

Ένα βακτήριο που είχε εντοπιστεί για πρώτη φορά σε εργοστάσιο επεξεργασίας ζάχαρης στην Ιαπωνία βρέθηκε στην επιφάνεια ενός από τα διασημότερα έργα του Rembrandt. Πρόκειται για τη «Νυχτερινή Περίπολο» (The Night Watch), τον πίνακα του 1642 που εκτίθεται στο Rijksmuseum του Άμστερνταμ. Η ανακάλυψη έγινε στο πλαίσιο μιας νέας επιστημονικής έρευνας, κατά την οποία οι ειδικοί εξετάζουν τα βακτήρια που υπάρχουν πάνω στον ιστορικό καμβά.

Το βακτήριο ονομάζεται Microbacterium saccharophilum και είχε απομονωθεί για πρώτη φορά το 2013 από δείγμα εδάφους στις εγκαταστάσεις της εταιρείας Ensuiko Sugar Refining, στην πόλη Yokohama της Ιαπωνίας. Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν πώς βρέθηκε στον πίνακα ούτε πότε εγκαταστάθηκε εκεί. Το εντόπισαν σε σημείο από το οποίο είχε αφαιρεθεί παλαιότερα το προστατευτικό βερνίκι.

Η έρευνα πραγματοποιείται από το Rijksmuseum σε συνεργασία με το ARTIS-Micropia, το μουσείο του Άμστερνταμ που είναι αφιερωμένο στους μικροοργανισμούς. Οι δύο ομάδες εξετάζουν για πρώτη φορά συστηματικά το μικροβίωμα της επιφάνειας του συγκεκριμένου έργου τέχνης.

Τα βακτήρια που βρέθηκαν στον πίνακα του Rembrandt

Το Microbacterium saccharophilum δεν ήταν το μοναδικό εύρημα. Στα δείγματα εντοπίστηκαν επίσης τα Staphylococcus epidermidis και Micrococcus luteus, βακτήρια που συναντώνται φυσιολογικά στο ανθρώπινο δέρμα.

Οι ερευνητές αναγνώρισαν ακόμη είδη που σχετίζονται με το έδαφος και τις ρίζες των φυτών, όπως τα Kocuria palustris, Kocuria rhizophila και Lysinibacillus sphaericus. Το τελευταίο μπορεί να επιβιώνει σε ιδιαίτερα απαιτητικά περιβάλλοντα, ακόμη και σε περιοχές με υψηλές συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων.

Η παρουσία αυτών των βακτηρίων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο πίνακας κινδυνεύει. Η έρευνα έχει ως στόχο να καταγράψει τους μικροοργανισμούς που υπάρχουν στην επιφάνειά του και να κατανοήσει καλύτερα την επίδραση του περιβάλλοντος και των προηγούμενων επεμβάσεων συντήρησης.

Πώς εξετάζουν έναν πίνακα σχεδόν 400 ετών

Η συλλογή των δειγμάτων γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να μην προκληθεί φθορά στο έργο. Οι συντηρητές του Rijksmuseum και οι μικροβιολόγοι χρησιμοποιούν μικρούς αποστειρωμένους δίσκους κυτταρίνης, τους οποίους ακουμπούν απαλά σε επιλεγμένα σημεία του καμβά. Η δειγματοληψία πραγματοποιείται τόσο σε περιοχές που καλύπτονται από βερνίκι όσο και σε σημεία από τα οποία αυτό έχει αφαιρεθεί.

Στη συνέχεια, οι δίσκοι μεταφέρονται στο εργαστήριο του ARTIS-Micropia, όπου οι μικροοργανισμοί καλλιεργούνται μέχρι να σχηματίσουν ορατές αποικίες. Ένα εξωτερικό εργαστήριο αναλαμβάνει στη συνέχεια την ταυτοποίησή τους.

Το πρόγραμμα προβλέπει τη συλλογή 60 δειγμάτων από 10 διαφορετικές περιοχές του πίνακα. Μέχρι στιγμής έχει ολοκληρωθεί περίπου η μισή διαδικασία, ενώ 20 μικροοργανισμοί έχουν ήδη ταυτοποιηθεί. Άλλα δείγματα βρίσκονται ακόμη στο εργαστήριο και αναμένεται να εξεταστούν τους επόμενους μήνες. Η συλλογή των δειγμάτων υπολογίζεται να ολοκληρωθεί έως τον Φεβρουάριο του 2027.

Credit: artis_micropia / Instagram

Μπορούν να βρουν βακτήρια από την εποχή του Rembrandt;

Ένα από τα ερωτήματα που θέλουν να διερευνήσουν οι επιστήμονες είναι αν κάποιος από τους μικροοργανισμούς που βρίσκονται σήμερα στον πίνακα μπορεί να υπήρχε εκεί από την εποχή του ζωγράφου.

Η πιθανότητα να εντοπιστούν ίχνη που να συνδέονται με τον ίδιο τον Rembrandt θα αποτελούσε σημαντική ανακάλυψη. Ωστόσο, η επιφάνεια του έργου έχει αλλάξει πολλές φορές μέσα στους αιώνες. Έχει υποστεί καθαρισμούς, επεμβάσεις συντήρησης και επαναλαμβανόμενες επαφές με ανθρώπους και το περιβάλλον του μουσείου.

Επομένως, οι ερευνητές δεν μπορούν να γνωρίζουν πότε έφτασε κάθε βακτήριο στον καμβά. Είναι πιθανό αρκετά από τα ευρήματα να προέρχονται από μεταγενέστερες περιόδους και να συνδέονται με την ανθρώπινη παρουσία ή με το περιβάλλον στο οποίο φυλάσσεται το έργο.

Οι προηγούμενες ανακαλύψεις στη «Νυχτερινή Περίπολο»

Η νέα μελέτη αποτελεί μέρος του προγράμματος Operation Night Watch, το οποίο ξεκίνησε το Rijksmuseum το 2019 για τη μελέτη και τη συντήρηση του πίνακα.

Στο πλαίσιο του ίδιου προγράμματος, οι επιστήμονες εντόπισαν ένα προσχέδιο κάτω από τη ζωγραφική επιφάνεια, χρησιμοποιώντας προηγμένες μεθόδους απεικόνισης με ακτίνες Χ. Με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης αναδημιούργησαν επίσης ψηφιακά τμήματα των άκρων του πίνακα, τα οποία είχαν κοπεί το 1715, όταν το έργο μεταφέρθηκε στο Δημαρχείο του Άμστερνταμ.

Παράλληλα, οι εργασίες συντήρησης συνεχίζονται μέσα σε ειδικά διαμορφωμένο γυάλινο θάλαμο στην Πινακοθήκη Τιμής του μουσείου. Οι ειδικοί αφαιρούν σταδιακά ένα κιτρινισμένο στρώμα βερνικιού που είχε εφαρμοστεί τη δεκαετία του 1970, ώστε να αποκαταστήσουν την αρχική όψη των χρωμάτων.

Τα νέα ευρήματα παρουσιάζονται στην έκθεση «The Night Watch Lives» στο ARTIS-Micropia του Άμστερνταμ, όπου οι επισκέπτες μπορούν να δουν ένα αντίγραφο του πίνακα σε φυσικό μέγεθος, μαζί με γυάλινα δοχεία που περιέχουν τις καλλιέργειες των βακτηρίων. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τον Μάιο του 2027.

Tags:

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Newsletter

#StayInStyle

Λάβετε ειδοποίηση για νέα άρθρα