Πώς μοιάζει ένας ήρωας του Charles Dickens; Πώς φανταζόμαστε τους σκοτεινούς δρόμους του Λονδίνου, τα ορφανά παιδιά, τα επιβλητικά σπίτια και τους παράξενους χαρακτήρες των μυθιστορημάτων του; Για πολλές γενιές αναγνωστών, η απάντηση δεν ήρθε μόνο μέσα από τις λέξεις του συγγραφέα, αλλά και μέσα από τις εικόνες που συνόδευαν τα βιβλία του.
Τώρα, περισσότερες από 2.100 από αυτές τις ιστορικές εικονογραφήσεις είναι διαθέσιμες δωρεάν online μέσα από το Charles Dickens Illustrated Gallery, ένα ψηφιακό αρχείο που συγκεντρώνει εικόνες από τα σημαντικότερα έργα του Dickens και διαφορετικές εκδόσεις τους.
Το αρχείο δημιουργήθηκε και το επιμελείται ο ερευνητής Dr. Michael John Goodman ο οποίος και οργανώνει το υλικό ανά βιβλίο και έκδοση, επιτρέποντας στον επισκέπτη να παρακολουθήσει όχι μόνο τις ιστορίες του Dickens αλλά και την εξέλιξη της εικονογράφησης από τον 19ο στις αρχές του 20ού αιώνα.
Όταν οι εικόνες επηρέαζαν την ίδια την ιστορία
Για τον Dickens, οι εικονογραφήσεις δεν ήταν απλώς διακοσμητικές. Ο συγγραφέας ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τον τρόπο με τον οποίο οι καλλιτέχνες θα απέδιδαν τους χαρακτήρες, τις σκηνές και την ατμόσφαιρα των βιβλίων του. Συνεργαζόταν στενά μαζί τους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, προχωρούσε ακόμη και σε αλλαγές στο κείμενο ώστε να ταιριάζει καλύτερα με την εικόνα.
Από τον Phiz στις εκδόσεις του 20ού αιώνα
Οι τέσσερις βασικές εκδόσεις που παρουσιάζονται στο ψηφιακό αρχείο καλύπτουν την περίοδο από το 1836 έως το 1912 και αποκαλύπτουν πόσο άλλαξε η αισθητική της εικονογράφησης μέσα στις δεκαετίες.
Οι πρώτες εκδόσεις συνδέονται με δραματικές χαλκογραφίες και εικονογράφους όπως ο George Cruikshank και ο Hablot Knight Browne, γνωστός ως Phiz. Ο τελευταίος υπήρξε ο σημαντικότερος και πιο παραγωγικός εικονογράφος του Dickens, με τη συνεργασία τους να διαρκεί σχεδόν δύο δεκαετίες.
Ο Phiz εικονογράφησε μερικά από τα σημαντικότερα έργα του συγγραφέα, μεταξύ άλλων τα David Copperfield, Dombey and Son, Little Dorrit και Bleak House. Οι έντονες γραμμές, οι θεατρικές συνθέσεις και η ικανότητά του να αποδίδει όχι μόνο έναν χαρακτήρα αλλά και ολόκληρη την ατμόσφαιρα μιας σκηνής έκαναν τις εικόνες του αναπόσπαστο κομμάτι της αναγνωστικής εμπειρίας.
Τέσσερις εποχές, τέσσερις διαφορετικές αισθητικές
Το αρχείο παρουσιάζει τέσσερις διαφορετικές εκδοτικές περιόδους. Η Original Edition αποτυπώνει την πρώιμη εποχή των δραματικών εικονογραφήσεων, ενώ η Household Edition της δεκαετίας του 1860 κινείται προς πιο ρεαλιστικές εικόνες, σχεδιασμένες για ένα ευρύτερο οικογενειακό κοινό.
Ακολουθεί η Library Edition, μια πιο πολυτελής εκδοχή που απευθυνόταν και σε συλλέκτες. Τέλος, η Pears Centenary Edition του 1912 αντιμετωπίζει την κληρονομιά του Dickens με πιο νοσταλγική και επετειακή διάθεση.
Οι αλλαγές στην τεχνολογία, οι νέες εκτυπωτικές δυνατότητες και οι αισθητικές τάσεις κάθε εποχής αποτυπώνονται έτσι μέσα στις ίδιες τις εικόνες. Ο Dickens παραμένει ο ίδιος συγγραφέας, αλλά ο τρόπος με τον οποίο τον «βλέπει» κάθε γενιά αλλάζει.
Ο Σκουτζ, ο Oliver Twist και ένας ολόκληρος οπτικός κόσμος
Από τον Oliver Twist ( Όλιβερ Τουίστ) που ζητά περισσότερο φαγητό μέχρι τον Scrooge (Σκρουτζ) και τα φαντάσματα του A Christmas Carol (Μια Χριστουγεννιάτικη Ιστορία), το ψηφιακό αρχείο συγκεντρώνει εικόνες που έχουν συμβάλει καθοριστικά στη συλλογική μας φαντασία για τον Dickens.
Οι χαρακτήρες που σήμερα θεωρούμε σχεδόν αυτονόητο ότι μοιάζουν με συγκεκριμένο τρόπο δεν δημιουργήθηκαν μόνο μέσα στις σελίδες των βιβλίων. Οι εικονογράφοι τους έδωσαν πρόσωπο, στάση, έκφραση και κίνηση, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο εκατομμύρια αναγνώστες αντιλήφθηκαν τις ιστορίες. Η λογοτεχνία και η εικόνα δεν υπήρξαν ποτέ δύο ξεχωριστοί κόσμοι.
Πριν από την εποχή των ψηφιακών εικόνων και των social media, οι εικονογράφοι ήταν εκείνοι που έδιναν μορφή στη φαντασία του αναγνώστη. Στην περίπτωση του Dickens, αυτή η συνεργασία ήταν τόσο σημαντική ώστε οι εικόνες έγιναν μέρος της ίδιας της κληρονομιάς των έργων του. Και τώρα, περισσότερα από 2.100 κομμάτια αυτής της οπτικής ιστορίας βρίσκονται συγκεντρωμένα σε ένα αρχείο που μπορεί να εξερευνήσει δωρεάν οποιοσδήποτε, από έναν λάτρη της λογοτεχνίας μέχρι έναν illustrator που αναζητά έμπνευση.
