Λιουμπόβ Ποπόβα: Η καλλιτέχνις που χαρακτηρίστηκε «αμαζόνα» της ρωσικής πρωτοπορίας

Λιουμπόβ Ποπόβα, Μελέτη για το σκηνικό του έργου «Γη σε Αναβρασμό», 1923, Φωτομοντάζ και κολάζ σε κοντραπλακέ, 49×82.7 ©MOMus-Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη

Η Λιουμπόβ Ποπόβα (1889-1924), η ζωγράφος, η θεωρητικός, η δασκάλα, η σχεδιάστρια, η ‘αμαζόνα’ της ρωσικής πρωτοπορίας, η γυναίκα που δεν φοβήθηκε ποτέ να ταξιδέψει, να αναζητήσει και να πειραματιστεί με νέες καλλιτεχνικές πρακτικές στις αρχές του 20ού αιώνα, η μοναδική καλλιτέχνις που ο συλλέκτης Γιώργος Κωστάκης αποκαλούσε με το μικρό της όνομα, και ας μην την είχε γνωρίσει ποτέ, είναι στο επίκεντρο της νέας έκθεσης-παραγωγής του MOMus-Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη, η οποία υπό τον γενικό τίτλο ‘Λιουμπόβ Ποπόβα. Φόρμα. Χρώμα. Χώρος’ θα φιλοξενηθεί στους δύο ορόφους της Μονής Λαζαριστών, από τις 12 Οκτωβρίου 2019 έως την 1η Μαρτίου 2020, στη Θεσσαλονίκη (Εγκαίνια: Παρασκευή 11 Οκτωβρίου 2019, 20:00. Η έκθεση θα είναι ανοιχτή για το κοινό από τις 10:00 το πρωί, με ελεύθερη είσοδο ειδικά για την ημέρα των εγκαινίων. Μέρες & ώρες λειτουργίας: Τρ-Τε-Πα-Σα-Κυ 10:00-18:00, Πέμπτη 10:00-22:00, Δευτέρα κλειστά).

Λιουμπόβ Ποπόβα, Φόρμα εργασίας νο 5. Μελέτη για κοστούμι για τη θεατρική παράσταση του έργου του Φερνάντ Κρόμελινκ «Ο Μεγαλόψυχος Κερατάς» (σε μετάφραση του Ιβάν Αξιόνοφ) Σκηνοθεσία του Βσέβολοντ Μέγιερχολντ, GosTIM, 1922, Φωτογραφία, 11.9×8.8 Το κοστούμι είχε σχεδιαστεί αρχικά ως φόρμα για τους ηθοποιούς του στούντιο και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε στο θεατρικό έργο. ©MOMus-Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη

H Λιουμπόβ Ποπόβα ανήκε στις ελάχιστες γυναίκες που δραστηριοποιήθηκαν στην τέχνη  το πρώτο μισό  του  20ού αιώνα στη Ρωσία, οι συνάδελφοί  της όμως την αντιμετώπιζαν σαν καλλιτέχνη ανεξάρτητα από το φύλο της.  Στα κοστούμια που σχεδίαζε για την θεατρική όπερα το 1921 έντυσε τις γυναίκες με αντρόγυνη αισθητική ενώ στο έργο της  The model  (1915) συνέθεσε ένα γυμνό με μεγάλα μπλόκς   αποδομώντας  το φύλο του.  Μέχρι το θάνατό της σε ηλικία 35 ετών από οστρακιά, ταξίδεψε πολύ, υπέγραψε κονστρουβιστικούς  πίνακες, σχέδια, μοτίβα για υφάσματα αλλά και μία μοναδική αφίσα για τη χειραφέτηση της γυναίκας με σλόγκαν «Αδελφέ εργάτη προστάτεψε την αδελφή σου από την πορνεία».

Λιουμπόβ Ποπόβα, Χωρο δυναμική Κατασκευή, 1921, Λάδι και σκόνη ξύλου σε κοντραπλακέ, 71×63.9 ©MOMus-Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη

H Λιουμπόβ Ποπόβα, επηρεάστηκε στα σπουδαστικά της χρόνια από τον Ιμπρεσσιονισμό και τον Σεζανισμό, ενέταξε στο πρώιμο έργο της στοιχεία από τον γαλλικό Φωβισμό, μελέτησε σε βάθος τις νέες φόρμες και τεχνικές και συνέβαλε σημαντικά και ουσιαστικά στην ανάπτυξη καλλιτεχνικών κινημάτων όπως αυτά του Κυβοφουτουρισμού, του Σουπρεματισμού και εν τέλει του Κονστρουκτιβισμού. Δημιούργησε κονστρουκτιβιστικά έργα χρησιμοποιώντας ένα ιδιαίτερο προσωπικό ύφος και οδήγησε την τέχνη στην παραγωγή και στην δημιουργία μοναδικών προτάσεων ντιζάιν, γραφιστικού σχεδιασμού, σκηνικών για το θέατρο, υφασμάτων και κοστουμιών. για να μείνει στην ιστορία της τέχνης ως μια από τις σπουδαιότερες εκπροσώπους της ρωσικής πρωτοπορίας. Υπήρξε ακόμα σημαντική παιδαγωγός και έθεσε νέες βάσεις στην διδασκαλία της τέχνης στα Ανώτατα Τεχνικά και Καλλιτεχνικά Εργαστήρια (BXOYTEMAΣ) όπου δίδασκε από το 1921 ως τον πρόωρο θάνατό της, το 1924.

H Λιουμπόβ Ποπόβα μπροστά από ένα «Ζωγραφικό Αρχιτεκτόνημα» 1919 ©MOMus-Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη

Η έκθεση περιλαμβάνει σχεδόν το σύνολο των έργων και του αρχειακού υλικού που κατέχει στη συλλογή του το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης και συγκεκριμένα περισσότερα από 200 έργα και αντικείμενα, όλα προερχόμενα από την συλλογή Κωστάκη. Η έκθεση συμπληρώνεται με ορισμένα σπάνια έργα από ιδιωτικές συλλογές ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι είναι η πρώτη μεγάλης κλίμακας έκθεση έργων της Ποπόβα που διοργανώνεται τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, διεθνώς και παρουσιάζει σειρές σχεδίων της καλλιτέχνιδος που δεν είχαν έως τώρα ποτέ εκτεθεί. Η έκθεση αποτελεί επίσης την πρώτη στη σειρά του νέου εκθεσιακού προγράμματος του Μουσείου που αφορά εκθέσεις οι οποίες θα είναι αφιερωμένες στους κεντρικούς καλλιτέχνες της ρωσικής πρωτοπορίας, τα έργα των οποίων βρίσκονται στη συλλογή του.

Επιμέλεια: Μαρία Τσαντσάνογλου, Andrei Sarabianov, Kristina Krasnyanskaya

Βοηθός Επιμελήτρια: Αγγελική Χαριστού

 

Πρόγραμμα δράσεων

 Πέμπτη 10 Οκτωβρίου 2019

MOMus-Μουσείο Μοντέρνας Τένχης-Συλλογή Κωστάκη (Μονή Λαζαριστών) / 14:00

Στρογγυλό τραπέζι, συζήτηση: ‘POPOVA: PUBLIC TALK

Διεθνώς διακεκριμένοι ιστορικοί τέχνης,  μελετητές της ρωσικής πρωτοπορίας μιλούν για την προσωπικότητα της Λιουμπόβ Ποπόβα με αναφορές στο καλλιτεχνικό και διδακτικό της έργο.

Ομιλητές

Natalia Adaskina, Ιστορικός της ρωσικής πρωτοπορίας, προϊστάμενη επιμελήτρια στην Κρατική Πινακοθήκη Τρετιακόφ (Μόσχα)

Prof. John Ε. Bowlt, Ιστορικός της Ρωσικής Πρωτοπορίας (Λος Άντζελες)

Prof. Nicoletta Misler, Ιστορικός της Ρωσικής Πρωτοπορίας (Ρώμη)

Prof. Christina Lodder, Ιστορικός της Ρωσικής Πρωτοπορίας (Λονδίνο)

Andrei Sarabianov, Ιστορικός της Ρωσικής Πρωτοπορίας (Μόσχα)

Μαρία Τσαντσάνογλου, Διευθύντρια MOMus-Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη (Θεσσαλονίκη)

Συντονισμός
Kristina Krasnyanskaya, Πρόεδρος του Heritage Art Foundation

Θα υπάρχει διερμηνεία | Ελεύθερη είσοδος

Παρασκευή 11 Οκτωβρίου 2019 / 21:00 / MOMus-Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη (Μονή Λαζαριστών)

Performance: «ΖΩΗ ΣΑΝ ΕΡΓΟ ΤΕΧΝΗΣ»

Τη βραδιά των εγκαινίων θα πραγματοποιηθεί περφόρμανς του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος βασισμένη σε κείμενα του Ρώσου συγγραφέα Δανιήλ Χαρμς με τίτλο «Ζωή σαν έργο τέχνης».

Μια θεατροποιημένη αφήγηση για τη ζωή του μεγάλου Ρώσου λογοτέχνη Δανιήλ Χαρμς. Έγραψε γι’ αυτόν ο ποιητής Αλεξάντερ Βεντένσκυ: «Ο Χαρμς δεν έκανε τέχνη, είναι ο ίδιος τέχνη». Τρεις ηθοποιοί του ΚΘΒΕ παρουσιάζουν, σε σκηνοθετική επιμέλεια Θάνου Φερετζέλη, στιγμιότυπα της ζωής του Χαρμς, όπως αυτά αποτυπώνονται στο Γαλάζιο Τετράδιο. Κύρια χαρακτηριστικά στο έργο του είναι το κυνήγι του ανέφικτου, το μαύρο χιούμορ, το σκανταλιάρικο ύφος, η καταγραφή του παράλογου της κάθε εποχής και η ματαιότητα της ύπαρξης.

Σκηνοθετική επιμέλεια: Θάνος Φερετζέλης

Συμμετέχουν οι ηθοποιοί: Νεφέλη Ανθοπούλου, Βασίλης Σπυρόπουλος, Θάνος Φερετζέλης