Η παγκόσμια πρόοδος στη μείωση των θανάτων νεογνών, παιδιών και εφήβων που μπορούν να προληφθούν έχει επιβραδυνθεί σημαντικά μετά το 2015, ενώ πολλές χώρες κινδυνεύουν να μην επιτύχουν τους διεθνείς στόχους επιβίωσης των παιδιών έως το 2030, προειδοποιούν ερευνητές με σειρά μελετών που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό «The BMJ».
Τι έδειξε η ανάλυση δεδομένων από 200 χώρες
Για να διερευνήσουν την εξέλιξη του φαινομένου, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 200 χώρες και περιοχές για την περίοδο 1990-2024, προκειμένου να εκτιμήσουν τα επίπεδα και τις τάσεις θνησιμότητας από τη γέννηση έως την ηλικία των 24 ετών. Στόχος τους ήταν να εντοπίσουν σε ποιες περιοχές έχει επιβραδυνθεί η πρόοδος και πού απαιτούνται επειγόντως νέες επενδύσεις και παρεμβάσεις.
Σύμφωνα με τις έρευνες, στις οποίες συμμετείχαν και επιστήμονες από τη UNICEF, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και το Τμήμα Οικονομικών και Κοινωνικών Σχέσεων των Ηνωμένων Εθνών, ο αριθμός των θανάτων παιδιών κάτω των πέντε ετών έχει μειωθεί σημαντικά τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
Σχεδόν 5 εκατομμύρια θάνατοι παιδιών κάτω των πέντε ετών το 2024
Παρά τη σημαντική πρόοδο, το 2024 καταγράφηκαν περίπου 4,9 εκατομμύρια θάνατοι παιδιών κάτω των πέντε ετών, με σχεδόν τους μισούς να αφορούν νεογνά.
Οι κυριότερες αιτίες θανάτου ήταν οι επιπλοκές από πρόωρο τοκετό, που ευθύνονταν για περίπου 860.000 θανάτους, και οι λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος, που προκάλεσαν περίπου 660.000 θανάτους. Η συντριπτική πλειονότητα αυτών των περιστατικών καταγράφηκε στην υποσαχάρια Αφρική και στη νότια Ασία, περιοχές που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας.
Η μείωση της παιδικής θνησιμότητας χάνει δυναμική
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο ρυθμός βελτίωσης έχει επιβραδυνθεί αισθητά την τελευταία δεκαετία.
Ενώ το ποσοστό θνησιμότητας στα παιδιά κάτω των πέντε ετών μειώθηκε κατά 3,9% ετησίως την περίοδο 2000-2015, το αντίστοιχο ποσοστό για την περίοδο 2015-2024 περιορίστηκε μόλις στο 1,5%.
Αν οι σημερινές τάσεις συνεχιστούν, εκτιμάται ότι έως το 2030 θα σημειωθούν 27,3 εκατομμύρια θάνατοι παιδιών κάτω των πέντε ετών, ενώ 60 χώρες δεν θα καταφέρουν να επιτύχουν τους διεθνείς στόχους για την παιδική επιβίωση.
Ανησυχητικά στοιχεία και για παιδιά και εφήβους 5-19 ετών
Στην ηλικιακή ομάδα 5-19 ετών εκτιμάται ότι καταγράφηκαν 1,3 εκατομμύρια θάνατοι το 2024.
Οι μισοί περίπου θάνατοι παιδιών ηλικίας 5-14 ετών αποδίδονται σε μεταδοτικές ασθένειες, μητρικά, περιγεννητικά και διατροφικά αίτια. Παράλληλα, τα τροχαία δυστυχήματα συνέχισαν να αποτελούν σημαντική αιτία θανάτου, προκαλώντας 113.138 απώλειες ζωών.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι και σε αυτές τις κατηγορίες ο ρυθμός μείωσης των θανάτων έχει επιβραδυνθεί από το 2016 και μετά.
Μεγάλες ανισότητες μεταξύ χωρών και περιοχών
Παρότι η παιδική θνησιμότητα έχει μειωθεί σημαντικά σε παγκόσμιο επίπεδο από τη δεκαετία του 1990, η πρόοδος δεν είναι ομοιόμορφη.
Οι διαφορές μεταξύ γεωγραφικών περιοχών, ηλικιακών ομάδων και φύλων παραμένουν έντονες, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές υγείας και κοινωνικής προστασίας.
Η ανάγκη για άμεση δράση
Οι επιστήμονες αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν περιορισμοί στις μελέτες, όπως οι διαφοροποιήσεις στην ποιότητα και τη διαθεσιμότητα των δεδομένων ανά χώρα, καθώς και οι αβεβαιότητες που συνοδεύουν τα στατιστικά μοντέλα και τις προβλέψεις.
Ωστόσο, υποστηρίζουν ότι τα ευρήματα προσφέρουν την πιο ολοκληρωμένη και επικαιροποιημένη εικόνα της παιδικής και εφηβικής θνησιμότητας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Οι ερευνητές καταλήγουν ότι απαιτείται άμεση ανανέωση της πολιτικής δέσμευσης και σταθερή χρηματοδότηση για την εξάλειψη των θανάτων που μπορούν να προληφθούν, καθώς και για την προστασία του θεμελιώδους δικαιώματος κάθε παιδιού στην επιβίωση.
Σε συνοδευτικό άρθρο γνώμης, ειδικοί χαρακτηρίζουν την επιβράδυνση της μείωσης της θνησιμότητας κατά την τελευταία δεκαετία ως μια εξελισσόμενη παγκόσμια τραγωδία και καλούν τις εύπορες χώρες να ενισχύσουν σημαντικά τη διεθνή αναπτυξιακή βοήθεια.
