Η βοήθεια προς τους άλλους για μόλις λίγες ώρες την εβδομάδα θα μπορούσε να επιβραδύνει την απώλεια μνήμης και να βοηθήσει στην πρόληψη της άνοιας, σύμφωνα με μια μεγάλη νέα μελέτη.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι απλές πράξεις καλοσύνης, από τον οργανωμένο εθελοντισμό έως τη βοήθεια σε φίλους ή γείτονες, μπορούν να επιβραδύνουν τη γνωστική έκπτωση έως και 20%.
Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν παρακολούθησαν περισσότερους από 30.000 Αμερικανούς ηλικίας 51 χρόνων και άνω για δύο δεκαετίες, αξιολογώντας τη μνήμη και τις νοητικές τους δεξιότητες μέσω τακτικών τηλεφωνικών συνεντεύξεων.
Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε τρεις αξιολογήσεις που μετρούσαν την άμεση μνήμη, τη μνήμη εργασίας και την ταχύτητα νοητικής επεξεργασίας, με τις υψηλότερες συνολικές βαθμολογίες να αντικατοπτρίζουν καλύτερη υγεία του εγκεφάλου.
Στη συνέχεια, οι ερευνητές εξέτασαν δύο τύπους συμπεριφοράς βοήθειας: Τον τυπικό εθελοντισμό, όπως η φιλανθρωπική ή κοινοτική εργασία, και την άτυπη βοήθεια, που περιλάμβανε απλήρωτη υποστήριξη σε φίλους, γείτονες ή συγγενείς με τους οποίους δεν συγκατοικούσαν.
Όσοι βοηθούσαν άλλους με οποιονδήποτε από τους δύο τρόπους παρουσίασαν 15% έως 20% πιο αργή γνωστική έκπτωση σε σύγκριση με όσους δεν προσέφεραν βοήθεια. Το μεγαλύτερο όφελος παρατηρήθηκε σε άτομα που αφιέρωναν μόλις δύο έως τέσσερις ώρες την εβδομάδα.
«Οι καθημερινές πράξεις στήριξης, είτε οργανωμένες είτε προσωπικές, μπορούν να έχουν μακροχρόνιο αντίκτυπο», δήλωσε ο δρ. Sae Hwang Han, επίκουρος καθηγητής Ανθρώπινης Ανάπτυξης και Οικογενειακών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο, που ηγήθηκε της έρευνας.
Πρόσθεσε επίσης: «Αυτό που μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση ήταν ότι τα γνωστικά οφέλη της βοήθειας προς τους άλλους δεν ήταν απλώς βραχυπρόθεσμα. Αντίθετα, συσσωρεύονταν με την πάροδο του χρόνου μέσω της συνεχούς συμμετοχής, και αυτά τα οφέλη ήταν εμφανή τόσο στον τυπικό εθελοντισμό όσο και στην άτυπη βοήθεια.
Η άτυπη βοήθεια συχνά θεωρείται ότι προσφέρει λιγότερα οφέλη για την υγεία, επειδή δεν συνοδεύεται από κοινωνική αναγνώριση. Ήταν μια ευχάριστη έκπληξη να διαπιστώσουμε ότι προσφέρει γνωστικά οφέλη συγκρίσιμα με εκείνα του οργανωμένου εθελοντισμού».
Τα ευρήματα βασίζονται σε προηγούμενη έρευνα υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Han, η οποία έδειξε ότι ο εθελοντισμός μπορεί να αντισταθμίσει τις επιβλαβείς επιδράσεις του χρόνιου στρες στη φλεγμονή, μια βιολογική διαδικασία που συνδέεται με τη γνωστική έκπτωση και την άνοια.
Σε εκείνη την παλαιότερη μελέτη, η προστατευτική επίδραση του εθελοντισμού ήταν ισχυρότερη σε άτομα με υψηλότερα επίπεδα φλεγμονής, γεγονός που υποδηλώνει ότι όσοι έχουν πιο επιβαρυμένη υγεία ενδέχεται να ωφελούνται περισσότερο.
Ως αποτέλεσμα, ο καθηγητής Han δήλωσε ότι οι μεγαλύτερης ηλικίας ενήλικες με μη βέλτιστη υγεία «ίσως είναι εκείνοι που έχουν τα περισσότερα να κερδίσουν, εφόσον τους δοθούν ευκαιρίες να βοηθήσουν».
Η πιο πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Social Science & Medicine, όρισε τον τυπικό εθελοντισμό ρωτώντας τους συμμετέχοντες αν τους προηγούμενους 12 μήνες είχαν αφιερώσει χρόνο σε απλήρωτη εργασία για θρησκευτικούς, εκπαιδευτικούς, υγειονομικούς ή φιλανθρωπικούς οργανισμούς.
Η άτυπη βοήθεια αξιολογήθηκε με ερωτήσεις σχετικά με το αν οι συμμετέχοντες είχαν αφιερώσει χρόνο βοηθώντας φίλους, γείτονες ή συγγενείς με τους οποίους δεν συγκατοικούσαν και χωρίς να πληρώνονται γι’ αυτήν τη βοήθεια. Οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν επίσης πόσο χρόνο αφιέρωναν συνολικά στη βοήθεια, συμπεριλαμβανομένου του αν αυτό αντιστοιχούσε σε περισσότερες ή λιγότερες από 100 ώρες τον χρόνο.
Οι ερευνητές αναγνώρισαν ότι ένας περιορισμός της μελέτης ήταν η έλλειψη λεπτομερειών σχετικά με τις συγκεκριμένες δραστηριότητες που πραγματοποιούσαν οι συμμετέχοντες. Τα ευρήματα έρχονται σε μια περίοδο που τα περιστατικά άνοιας συνεχίζουν να αυξάνονται στο Ηνωμένο Βασίλειο, με σχεδόν ένα εκατομμύριο Βρετανούς να ζουν σήμερα με τη νόσο, αριθμός που προβλέπεται να φτάσει τα 1,4 εκατομμύρια έως το 2040.
Αν και η άνοια δεν έχει θεραπεία, η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να βοηθήσει στην επιβράδυνση της εξέλιξής της και στη διαχείριση των συμπτωμάτων, τα οποία περιλαμβάνουν απώλεια μνήμης, δυσκολία συγκέντρωσης, αλλαγές στη διάθεση και προβλήματα στην παρακολούθηση συνομιλιών.
Όλο και περισσότερα στοιχεία δείχνουν ότι αλλαγές στην όραση, στην ακοή, στη γεύση, στην αφή και την ισορροπία μπορεί να εμφανιστούν χρόνια πριν από τα κλασικά συμπτώματα. Οι ειδικοί έχουν επίσης προειδοποιήσει ότι προβλήματα στον χωρικό προσανατολισμό, όπως το να στέκεται κανείς πολύ κοντά σε άλλους, ενδέχεται να εμφανιστούν έως και 20 χρόνια νωρίτερα.
Σύμφωνα με την Alzheimer’s Society, η άνοια κοστίζει στο Ηνωμένο Βασίλειο περίπου 42 δισεκατομμύρια λίρες ετησίως, με τις οικογένειες να επωμίζονται μεγάλο μέρος του βάρους. Το ποσό αυτό αναμένεται να αυξηθεί στα 90 δισεκατομμύρια λίρες μέσα στα επόμενα 15 χρόνια. Ξεχωριστή ανάλυση της Alzheimer’s Research UK διαπίστωσε ότι 74.261 άνθρωποι πέθαναν από άνοια το 2022, από 69.178 το προηγούμενο έτος, καθιστώντας την τη συχνότερη αιτία θανάτου στη χώρα.
