Τα φακελάκια τσαγιού μπορεί να απελευθερώνουν δισεκατομμύρια σωματίδια πλαστικού σε κάθε φλιτζάνι, προκαλώντας ανησυχίες για πιθανούς κινδύνους για την υγεία. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι μικροσκοπικά θραύσματα, γνωστά ως μικροπλαστικά και νανοπλαστικά, μπορούν να παραμείνουν στο σώμα μετά την κατανάλωσή τους.
Παρότι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις εξακολουθούν να μελετώνται, η έκθεση έχει συνδεθεί με πιθανές επιπτώσεις σχετικές με τον καρκίνο, καθώς τα μικροσκοπικά σωματίδια μπορεί να εγκλωβίζονται στους ιστούς του σώματος. Νέα έρευνα υποδεικνύει ότι τα καθημερινά φακελάκια τσαγιού μπορεί να αποτελούν σημαντική κρυφή πηγή.
Η επιστημονική ανάλυση και τα σοκαριστικά ευρήματα
Μια ανάλυση 19 μελετών από ερευνητές στο Ιράν και το Ηνωμένο Βασίλειο, όπως αναδημοσιεύει η Daily Mail, διαπίστωσε ότι ένα μόνο ξηρό φακελάκι τσαγιού μπορεί να περιέχει περίπου 1,3 δισεκατομμύρια σωματίδια πλαστικού, αριθμός που αυξάνεται σε περίπου 14,7 δισεκατομμύρια όταν το τσάι εκχυλίζεται, καθώς το καυτό νερό τα διασπά σε ακόμη μικρότερα κομμάτια.
Οι δοκιμές έδειξαν ότι τα φακελάκια από νάιλον και PET (πολυαιθυλένιο τερεφθαλικό) απελευθερώνουν ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα όταν μουλιάζουν σε νερό κοντά στο σημείο βρασμού. Οι ειδικοί αναφέρουν ότι τα σωματίδια είτε προέρχονται από το ίδιο το φακελάκι είτε από επιμόλυνση κατά την παραγωγή. Άλλα ροφήματα επηρεάζονται επίσης. Το εμφιαλωμένο τσάι μπορεί να επιβαρύνεται με πλαστικά από το νερό, το μπουκάλι και το καπάκι, ενώ το bubble tea μπορεί να μολύνεται από τα ποτήρια, τα καπάκια, τα καλαμάκια και τα πρόσθετα συστατικά.
Πρακτικοί τρόποι προστασίας και μείωσης της έκθεσης
Υπάρχουν, ωστόσο, απλοί τρόποι να μειωθεί η έκθεση. Οι ειδικοί λένε ότι το πιο αποτελεσματικό βήμα είναι η μετάβαση σε χύμα τσάι (loose-leaf), ώστε να αποφεύγετε εντελώς το φακελάκι. Η επιλογή χάρτινων αντί για πλαστικά πλέγματα μπορεί επίσης να βοηθήσει.
Μικρές αλλαγές στην καθημερινή προετοιμασία
Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι το ξέπλυμα στο φακελάκι του τσαγιού πριν από τη χρήση μπορεί να μειώσει τον αριθμό των σωματιδίων που απελευθερώνονται, αν και αυτό είναι λιγότερο αποτελεσματικό για τις εκδοχές από νάιλον. Η αποφυγή θέρμανσης του τσαγιού σε φούρνο μικροκυμάτων και η χρήση φιλτραρισμένου νερού μπορεί επίσης να περιορίσει τη μόλυνση. Παρότι είναι αδύνατο να εξαλειφθούν πλήρως τα μικροπλαστικά, οι ερευνητές λένε ότι μικρές αλλαγές όπως αυτές μπορούν να μειώσουν σημαντικά την ποσότητα που καταλήγει σε ένα καθημερινό φλιτζάνι.
Μικροπλαστικά και Νανοπλαστικά: Μια αόρατη εισβολή
Τα μικροπλαστικά είναι πλέον ευρέως διαδεδομένα σε τρόφιμα, νερό και ακόμη και στους ανθρώπινους ιστούς, με τους ερευνητές να προσπαθούν να κατανοήσουν τι σημαίνει αυτό για τη μακροπρόθεσμη υγεία. Περίπου το 84% των Βρετανών και το 34% των Αμερικανών πίνουν τσάι καθημερινά, πολλοί χρησιμοποιώντας φακελάκια για παγωμένο, αρωματικό ή κανονικό τσάι.
Σε ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Food Chemistry, οι ερευνητές κατέληξαν ότι όλα τα είδη ροφημάτων με βάση το τσάι περιέχουν μικροπλαστικά και νανοπλαστικά, αλλά τα φακελάκια τσαγιού απελευθερώνουν μακράν τις μεγαλύτερες ποσότητες. Τα πλαστικά φακελάκια τσαγιού ήταν τα πιο μολυσμένα.
Κατανοώντας τη διαφορά μεγέθους
Τα μικροπλαστικά είναι μικροσκοπικά σωματίδια πλαστικού ορατά με ένα απλό μικροσκόπιο. Πρόκειται για μικρά στίγματα ή ίνες περίπου στο πλάτος μιας ανθρώπινης τρίχας ή και μικρότερα. Τα νανοπλαστικά είναι χιλιάδες φορές μικρότερα. Είναι τόσο μικροσκοπικά που δεν μπορούν να φανούν με συμβατικό μικροσκόπιο. Είναι αρκετά μικρά ώστε να μπορούν να περάσουν απευθείας μέσα από τα κυτταρικά τοιχώματα και να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος, στους ιστούς και στα όργανα.
Η επίδραση της θερμότητας και των υλικών συσκευασίας
Εκτός από μία μελέτη που ανέφερε ότι ένα πλαστικό φακελάκι τσαγιού απελευθερώνει 2,3 εκατομμύρια μικροπλαστικά και 14,7 δισεκατομμύρια νανοπλαστικά σε ένα φλιτζάνι ζεστού τσαγιού, άλλοι ερευνητές υπολόγισαν 100.000 έως 1 εκατομμύριο νανοπλαστικά ανά λίτρο από φακελάκια πολυπροπυλενίου και νάιλον.
Η θέρμανση σε φούρνο μικροκυμάτων αυξάνει την απελευθέρωση, ενώ άλλη μελέτη διαπίστωσε ότι τα μη υφασμένα φακελάκια απελευθερώνουν πολλά σωματίδια, αλλά τα πλεκτά νάιλον φακελάκια απελευθερώνουν λίγα. Ακόμη και τα φακελάκια που χαρακτηρίζονται ως «βιοδιασπώμενα» ή «κομποστοποιήσιμα» μπορεί να μην είναι τόσο ασφαλή όσο φαίνονται, καθώς μελέτες δείχνουν ότι μπορούν να αποβάλουν δισεκατομμύρια μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια σε ένα μόνο φλιτζάνι.
Σε ορισμένες δοκιμές, οι ερευνητές ανίχνευσαν σχετικά χαμηλούς αριθμούς, περίπου 50 έως 80 σωματίδια ανά φακελάκι, αλλά προειδοποίησαν ότι αυτό μπορεί να είναι μεγάλη υποεκτίμηση, καθώς οι μέθοδοί τους κατέγραφαν μόνο μεγαλύτερα θραύσματα άνω των περίπου 30 μικρομέτρων.
Κίνδυνοι για την υγεία και κυτταρική βλάβη
Τα σωματίδια έχουν διάφορα σχήματα, όπως ίνες και θραύσματα, και έχει βρεθεί ότι περιέχουν πλαστικά που δεν συνδέονται συνήθως με συσκευασίες τροφίμων, όπως ABS, EVA, πολυκαρβονικό, τεφλόν και PVC. Οι επιστήμονες ανησυχούν όλο και περισσότερο, καθώς αυτά τα σωματίδια έχουν πλέον ανιχνευθεί σε ανθρώπινο αίμα, πνεύμονες, ήπαρ και ακόμη και σε ιστό όγκων.
Εργαστηριακές μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να βλάπτουν τα κύτταρα με διάφορους τρόπους. Ένας βασικός μηχανισμός είναι το οξειδωτικό στρες, όταν τα σωματίδια προκαλούν την παραγωγή ασταθών μορίων που μπορούν να βλάψουν το DNA, τις πρωτεΐνες και τις κυτταρικές μεμβράνες. Με την πάροδο του χρόνου, αυτού του είδους η βλάβη στο DNA συνδέεται με μεταλλάξεις που μπορούν να οδηγήσουν στην ανάπτυξη καρκίνου.
Σύνδεση με σοβαρές παθήσεις και ορμονικές διαταραχές
Οι ερευνητές έχουν, επίσης, αναφέρει υψηλότερα επίπεδα μικροπλαστικών και νανοπλαστικών σε ιστό καρκίνου του παχέος εντέρου σε σύγκριση με υγιή ιστό, εγείροντας ανησυχίες για πιθανή σύνδεση με καρκίνους του πεπτικού συστήματος. Υπάρχουν επιπλέον φόβοι επειδή τα σωματίδια μπορούν να λειτουργούν σαν σφουγγάρια, απορροφώντας και μεταφέροντας άλλες δυνητικά επιβλαβείς χημικές ουσίες, όπως φθαλικές ενώσεις και βαρέα μέταλλα, βαθιά μέσα στα κύτταρα του σώματος.
Πολλές από αυτές τις χημικές ουσίες έχουν συνδεθεί με ορμονικές διαταραχές, και καρκίνους όπως του μαστού, του προστάτη και των ωοθηκών. Μια ξεχωριστή μεγάλη ανασκόπηση διαπίστωσε ότι μικροπλαστικά έχουν εντοπιστεί σε ανθρώπινους ιστούς σε πολλούς τύπους καρκίνου, συμπεριλαμβανομένων του πνεύμονα, του στομάχου, του αίματος, του εγκεφάλου, του ήπατος, του παγκρέατος, του τραχήλου της μήτρας και των όρχεων.
Συμπεράσματα και μελλοντικές προκλήσεις
Η πιο πρόσφατη ανάλυση βρήκε επίσης ότι χημικές ουσίες όπως οι φθαλικές ενώσεις και η δισφαινόλη Α μπορούν να διαρρεύσουν στο τσάι κατά την παρασκευή, αν και παραμένει ασαφές αν προέρχονται απευθείας από το φακελάκι ή από πλαστικά σωματίδια που αποσπώνται.
Οι ερευνητές προειδοποίησαν ότι η μόλυνση είναι εκτεταμένη σε όλα τα ροφήματα τσαγιού. «Σαφώς, όλα τα ροφήματα με βάση το τσάι, συμπεριλαμβανομένων των εμφιαλωμένων προϊόντων και των ζεστών ροφημάτων με φύλλα τσαγιού και φακελάκια, είναι μολυσμένα με MNPs [μικροπλαστικά και νανοπλαστικά] που προέρχονται από πολλαπλές πηγές, συμπεριλαμβανομένης της συσκευασίας, του νερού και των ίδιων των φύλλων τσαγιού», ανέφεραν.
«Συνολικά, ωστόσο, τα φακελάκια τσαγιού, συμπεριλαμβανομένων αυτών που είναι εξ ολοκλήρου ή μερικώς από πλαστικό αλλά και όσων προωθούνται ως βιοδιασπώμενα, φαίνεται να αποτελούν τους μεγαλύτερους συντελεστές MNPs στο ζεστό τσάι, όταν το φακελάκι και το κορδόνι εκτίθενται στη φυσική, χημική και θερμική καταπόνηση της εκχύλισης».
