Το φολικό οξύ, γνωστό και ως βιταμίνη Β9, είναι ένα απαραίτητο μικροθρεπτικό συστατικό που βρίσκεται στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα όσπρια και ορισμένους ξηρούς καρπούς. Διαδραματίζει θεμελιώδη ρόλο στη σύνθεση του γενετικού υλικού, στην κυτταρική διαίρεση, στη νευρολογική ανάπτυξη και στην εμβρυϊκή ανάπτυξη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Γι’ αυτούς τους λόγους, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συνιστά στις εγκύους ή σε όσες σχεδιάζουν εγκυμοσύνη να συμπληρώνουν τη διατροφή τους με φολικό οξύ, προκειμένου να βελτιώσουν σημαντικά τα επίπεδα φολικού οξέος στον οργανισμό και να μειώσουν τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών, όπως οι εμβρυϊκές δυσμορφίες.
Στο τέλος της δεκαετίας του 1990, με βάση τα στοιχεία για εκτεταμένη ανεπάρκεια φολικού οξέος στον πληθυσμό, χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς εισήγαγαν την υποχρεωτική ενίσχυση βασικών τροφίμων, όπως το αλεύρι και τα δημητριακά, με φολικό οξύ. Περισσότερες από 60 χώρες παγκοσμίως έχουν εφαρμόσει παρόμοια νομοθεσία, ωστόσο οι ευρωπαϊκές χώρες, συνολικά, δεν έχουν ακολουθήσει το παράδειγμά τους.
Στην τρέχουσα επιστημονική συζήτηση, πολλοί ειδικοί εξακολουθούν να θεωρούν ότι μια ποικίλη και ισορροπημένη μεσογειακή διατροφή παρέχει επαρκές φολικό οξύ. Ωστόσο, η πρόσφατη απόφαση της βρετανικής κυβέρνησης να θεσπίσει από το 2026 την υποχρεωτική ενίσχυση του αλευριού με φολικό οξύ άνοιξε ξανά τη συζήτηση στην Ευρώπη.
Τα βασικά ερωτήματα που τίθενται είναι:
-Εξασφαλίζει μια καλή διατροφή επαρκή επίπεδα φολικού οξέος;
-Είναι απαραίτητη η υποχρεωτική ενίσχυση τροφίμων στις μεσογειακές χώρες;
Έρευνα στην Tαραγόνα: Συμμόρφωση με τη μεσογειακή διατροφή και επίπεδα φολικού οξέος
Για να απαντήσουν στα ερωτήματα αυτά, ερευνητές του Πανεπιστημίου Rovira i Virgili (URV) μελέτησαν τη συμμόρφωση με τη μεσογειακή διατροφή, την πρόσληψη φολικού οξέος και τα επίπεδα φολικού οξέος στο αίμα του γενικού πληθυσμού της επαρχίας Tαραγόνα. Αναλύθηκαν δεδομένα από 740 άτομα (1998–2002), τα οποία περιλάμβαναν διατροφικές συνήθειες, ιατρικές εξετάσεις και μέτρηση συγκεντρώσεων φολικού οξέος και άλλων βιταμινών στο αίμα.
Η Michelle Murphy, ερευνήτρια του Τμήματος Βασικών Ιατρικών Επιστημών του URV, εξήγησε ότι εκείνη την περίοδο οι διατροφικές συνήθειες ήταν πιο κοντά στη μεσογειακή διατροφή από ό,τι σήμερα, γεγονός που καθιστά τα δεδομένα ιδιαίτερα χρήσιμα.
Χαμηλή συμμόρφωση και ανεπαρκή επίπεδα βιταμινών
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, αντίθετα με τη δημοφιλή πεποίθηση, μόνο το 17,5% των συμμετεχόντων ακολουθούσε πιστά τη μεσογειακή διατροφή. Ακόμη κι ανάμεσα σε αυτούς, το 15% δεν κάλυπτε τις ημερήσιες ανάγκες φολικού οξέος σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), ενώ το 8,5% είχε χαμηλότερα επίπεδα φολικού οξέος στο αίμα από τις συστάσεις του ΠΟΥ.
Στους συμμετέχοντες με χαμηλή προσκόλληση στη μεσογειακή διατροφή, η ανεπάρκεια βιταμίνης Β9 ήταν πολύ πιο συχνή:
Το 71% δεν λάμβανε επαρκές φολικό οξύ μέσω της διατροφής,
Το 25% εμφάνιζε ανεπάρκεια φολικού οξέος στο αίμα.
Η μελέτη εντόπισε επίσης ανεπάρκειες σε άλλες σημαντικές βιταμίνες, όπως η βιταμίνη Β6, η οποία είναι ζωτικής σημασίας για τη λειτουργία του νευρικού και του ανοσοποιητικού συστήματος.
Συνοψίζοντας, η έρευνα έδειξε ότι μια καλή συμμόρφωση με τη μεσογειακή διατροφή συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα φολικού οξέος, αλλά δεν τα εγγυάται. Επιπλέον, η χαμηλή συμμόρφωση σχετίζεται με δραματική μείωση των επιπέδων φολικού οξέος στο 82,5% του πληθυσμού που μελετήθηκε.
Το πιο σημαντικό συμπέρασμα, σύμφωνα με τους ερευνητές: Η πλειονότητα του πληθυσμού κινδυνεύει να παρουσιάσει ανεπάρκεια φολικού οξέος και άλλων απαραίτητων βιταμινών.
Η ανάγκη για πιθανή υποχρεωτική ενίσχυση τροφίμων
Η Murphy έχει ήδη τονίσει τη σημασία εκστρατειών ενημέρωσης του κοινού, ιδίως για έγκυες γυναίκες, σχετικά με τη λήψη συμπληρωμάτων που περιέχουν φολικό οξύ και βιταμίνη Β12. Ωστόσο, με βάση τα νέα ευρήματα, η ερευνητική ομάδα θεωρεί ότι πρέπει να ξανανοίξει η συζήτηση για την υποχρεωτική ενίσχυση βασικών τροφίμων, όπως το αλεύρι.
«Μιλάμε για ένα μέτρο δημόσιας υγείας που μπορεί να προλάβει επιπλοκές στην εμβρυϊκή ανάπτυξη με διά βίου συνέπειες, όπως η δισχιδής ράχη. Φαίνεται λογικό να ληφθούν προληπτικά μέτρα», δήλωσαν οι ερευνητές.
Παράλληλα, υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται περισσότερα δεδομένα σχετικά με τη διατροφή και την πρόσληψη βιταμινών του πληθυσμού πριν ληφθούν αποφάσεις: «Χωρίς περισσότερα δεδομένα, δεν μπορούμε να προτείνουμε οριστικά τέτοια μέτρα. Προτείνουμε περαιτέρω έρευνα και αναζωπύρωση της επιστημονικής και πολιτικής συζήτησης για το θέμα», ανέφερε η Murphy.
Η ομάδα τονίζει, τέλος, ότι οι πολιτικές βελτίωσης της διατροφής, με προώθηση της κατανάλωσης φρέσκων και ποικίλων τροφών, παραμένουν ουσιώδεις για τη δημόσια υγεία.
