Όταν ο ώμος σας ξαφνικά αρχίζει να είναι δύσκαμπτος και να πονάει, είναι εύκολο να υποθέσετε ότι κοιμηθήκατε σε άβολη στάση, ότι καθίσατε λίγο παραπάνω, και με περισσότερο άγχος, μπροστά στον υπολογιστή ή ότι το παρακάνατε με τις πιέσεις πάνω από το κεφάλι στο γυμναστήριο. Αν, όμως, το πρόβλημα φαίνεται να επιδεινώνεται και αρχίζει να επηρεάζει την ικανότητά σας να κινείτε φυσιολογικά τον ώμο σας, αξίζει να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας για μια πάθηση που είναι γνωστή ως παγωμένος ώμος.
Ο παγωμένος ώμος εμφανίζεται κυρίως σε άτομα -συνήθως γυναίκες- ηλικίας 40 έως 60 χρόνων, σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπαιδικών Χειρουργών (American Academy of Orthopaedic Surgeons) (AAOS). Έως και το 5% του πληθυσμού θα εμφανίσει παγωμένο ώμο κάποια στιγμή στη ζωή του, γεγονός που καθιστά την πάθηση σχετικά συχνή.
Η κωμικός Amy Poehler μίλησε ανοιχτά για την εμπειρία της με τον παγωμένο ώμο, συνομιλώντας με την καλεσμένη της Michelle Obama στο podcast Good Hang. «Είχα παγωμένο ώμο πριν από μερικά χρόνια», αποκάλυψε η Poehler. «Και ξέρετε κάτι; Κανείς δεν γνωρίζει τι τον προκαλεί και δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα γι’ αυτό, όπως συμβαίνει με κάθε πάθηση που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στα 50 τους».
Παρά το γεγονός ότι διάσημες γυναίκες, όπως η Poehler, μιλούν για την πάθηση, πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν καν ότι υπάρχει ο παγωμένος ώμος, ούτε τι μπορούν να κάνουν για να τον αντιμετωπίσουν. Επιπλέον, υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στον παγωμένο ώμο και την εμμηνόπαυση, γεγονός που καθιστά την πάθηση ένα ζήτημα υγείας που, σύμφωνα με τους ειδικούς, όλες οι γυναίκες θα πρέπει να έχουν υπόψη τους.
Με αυτό το δεδομένο, δύο φυσικοθεραπευτές και γιατροί που αντιμετωπίζουν την πάθηση, μίλησαν στο womenshealthmagazine.com, προκειμένου να εξηγήσουν τι κρύβεται πίσω από τον παγωμένο ώμο και πώς μπορείτε να ανακουφιστείτε.
Τι είναι ο παγωμένος ώμος;
Ο παγωμένος ώμος, γνωστός και ως συμφυτική θυλακίτιδα (adhesive capsulitis), είναι μια χρόνια πάθηση που περιορίζει το εύρος κίνησης της άρθρωσης του ώμου, με τον περιορισμό να επιδεινώνεται σταδιακά με την πάροδο του χρόνου.
«Η ονομασία “παγωμένος ώμος” περιγράφει εύστοχα την κατάσταση, κατά την οποία ο ώμος γίνεται δύσκαμπτος και χάνει μέρος του εύρους κίνησής του, συχνά με έντονο πόνο», εξηγεί η Natasha Trentacosta, MD, ειδικός στην αθλητιατρική και ορθοπαιδικός χειρουργός στο Cedars-Sinai Orthopaedics στο Λος Άντζελες.
Σύμφωνα με τη Nancy R. Kirsch, PT, DPT, PhD, επικεφαλής του τμήματος Επιστημών Αποκατάστασης και Κίνησης στο Πανεπιστήμιο Rutgers του Νιου Τζέρσεϊ, ο παγωμένος ώμος εξελίσσεται σε τρία βασικά στάδια:
Στάδιο «παγώματος»: Αρχικά, ο ώμος γίνεται σταδιακά δύσκαμπτος και αρχίζει να προκαλεί ενόχληση. «Η φλεγμονή οδηγεί σε υμενίτιδα, δηλαδή φλεγμονή του αρθρικού υμένα, ο οποίος επενδύει την εσωτερική επιφάνεια της άρθρωσης του ώμου», εξηγεί η Kirsch. «Αυτή η διαδικασία προκαλεί πόνο και περιορισμό του εύρους κίνησης».
Στάδιο «παγωμένου ώμου»: Σε αυτό το στάδιο, ο πόνος μπορεί να αρχίσει να υποχωρεί, αλλά η δυσκαμψία ενδέχεται να αυξηθεί. «Ο αρθρικός θύλακος παχαίνει και συσφίγγεται, ενώ σχηματίζονται συμφύσεις που περιορίζουν την κίνηση», λέει η Kirsch.
Στάδιο «απόψυξης»: Στο τρίτο στάδιο, ο ώμος αρχίζει σταδιακά να ανακτά το φυσιολογικό εύρος κίνησής του. «Ο πόνος συνεχίζει να υποχωρεί, αλλά η δυσκαμψία μπορεί να επιμείνει», σημειώνει η Kirsch.
Η συγκεκριμένη πάθηση δεν είναι καθόλου αμελητέα. «Ο παγωμένος ώμος μπορεί να είναι μία από τις πιο επώδυνες παθήσεις του ώμου που αντιμετωπίζω στο ιατρείο», αναφέρει η δρ. Trentacosta.
Συνήθως, ο παγωμένος ώμος βελτιώνεται μέσα σε 18 έως 24 μήνες. Ωστόσο, ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να συνεχίσουν να έχουν πόνο και περιορισμένη κινητικότητα στον ώμο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ακόμη και για χρόνια, εξηγεί η Kirsch.
Πιθανές αιτίες του παγωμένου ώμου
Η εμμηνόπαυση ενδέχεται να αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης παγωμένου ώμου, αλλά δεν αποτελεί τον μοναδικό παράγοντα που συνδέεται με την πάθηση.
«Στις περισσότερες περιπτώσεις, η ακριβής αιτία του παγωμένου ώμου παραμένει άγνωστη», αναφέρει ο Gregory Cvetanovich, MD, ορθοπαιδικός χειρουργός στο Wexner Medical Center του Πανεπιστημίου του Οχάιο.
Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι, στον παγωμένο ώμο, ο αρθρικός θύλακος, η δομή που περιβάλλει την άρθρωση του ώμου, φλεγμαίνει, με αποτέλεσμα να περιορίζεται το εύρος κίνησης, εξηγεί η δρ. Trentacosta.
«Καθώς ο θύλακος φλεγμαίνει, οι ιστοί τείνουν να παχαίνουν και να δημιουργούν ουλώδη ιστό, με τέτοιον τρόπο ώστε να περιορίζεται η δυνατότητα κίνησης του ώμου σε όλο το φυσιολογικό εύρος του», αναφέρει.
Ο παγωμένος ώμος μπορεί να εμφανιστεί ύστερα από τραυματισμό ή χειρουργική επέμβαση, ιδιαίτερα όταν ο ώμος δεν κινητοποιείται επαρκώς κατά την περίοδο αποκατάστασης, εξηγεί ο δρ. Cvetanovich.
Η πάθηση συνδέεται επίσης με ορισμένες ιατρικές καταστάσεις, μεταξύ των οποίων ο υποθυρεοειδισμός και ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, αν και οι λόγοι αυτών των συσχετίσεων δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί, σημειώνει.
Ωστόσο, ο παγωμένος ώμος μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και χωρίς προφανή αιτία. «Μερικές φορές αναπτύσσεται χωρίς να είναι σαφές τι τον προκάλεσε ή ποιο περιστατικό προηγήθηκε», λέει η Kirsch.
Η σύνδεση με την εμμηνόπαυση
Οι γυναίκες ηλικίας 40, 50 και 60 χρόνων εμφανίζουν παγωμένο ώμο συχνότερα από άλλες πληθυσμιακές ομάδες, ενώ αυτές οι ηλικίες συμπίπτουν με τη συνήθη περίοδο εμφάνισης της εμμηνόπαυσης, επισημαίνει ο Dhinu Jayaseelan, DPT, αναπληρωτής καθηγητής Υγείας, Ανθρώπινης Λειτουργίας και Επιστημών Αποκατάστασης στην Ιατρική Σχολή και τη Σχολή Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου George Washington.
Όπως συμβαίνει με πολλές αλλαγές που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση, ο Jayaseelan εκτιμά ότι οι ορμονικές μεταβολές είναι πολύ πιθανό να διαδραματίζουν κάποιον ρόλο.
«Τα οιστρογόνα συμβάλλουν στη ρύθμιση του κολλαγόνου και της φλεγμονής, ενώ η μείωση των οιστρογόνων που παρατηρείται κατά την εμμηνόπαυση ενδέχεται να συνδέεται με τη συμφυτική θυλακίτιδα», εξηγεί.
«Υπάρχουν επίσης ορισμένα πρώιμα ερευνητικά δεδομένα που δείχνουν ότι οι ορμονικές θεραπείες υποκατάστασης μπορεί να μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης παγωμένου ώμου, αλλά απαιτείται περισσότερη έρευνα».
Πώς αντιμετωπίζεται ο παγωμένος ώμος
Ο ισχυρισμός της Poehler ότι «δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα γι’ αυτό» δεν είναι απόλυτα ακριβής, αν και η αντιμετώπιση της πάθησης συνήθως απαιτεί χρόνο.
Εάν εμφανίζετε συμπτώματα, η δρ. Trentacosta συνιστά να αξιολογηθείτε από έναν επαγγελματία υγείας, ιδανικά από γιατρό με εξειδίκευση στην αθλητιατρική ή από ορθοπαιδικό χειρουργό, εφόσον έχετε τη δυνατότητα να απευθυνθείτε σε κάποιον.
«Μπορεί να καταρτιστεί ένα θεραπευτικό πλάνο που να περιλαμβάνει συνδυασμό φυσικοθεραπείας, ενδεχομένως φαρμακευτικής αγωγής από το στόμα και πιθανών ενέσεων στην άρθρωση του ώμου», εξηγεί.
Οι φυσικοθεραπευτές μπορεί να εφαρμόσουν τεχνικές χειροθεραπείας, όπως στοχευμένο μασάζ, για να βελτιώσουν την κινητικότητα του ώμου, αναφέρει ο Jayaseelan.
«Η άσκηση θα είναι το καλύτερο θεραπευτικό σας εργαλείο και, γενικά, θα πρέπει να ενσωματώνεται τόσο στις συνεδρίες θεραπείας όσο και στις καθημερινές σας δραστηριότητες», σημειώνει.
Οι φυσικοθεραπευτικές ασκήσεις μπορεί να περιλαμβάνουν κινήσεις όπως:
– Να σύρετε το χέρι σας οριζόντια μπροστά από το στήθος.
– Να σύρετε το χέρι σας προς τα πάνω κατά μήκος ενός τοίχου ή πάνω σε ένα τραπέζι.
– Να αφήνετε το χέρι σας να κρέμεται χαλαρά και να το κινείτε σταδιακά με μικρές κυκλικές κινήσεις.
– Να χρησιμοποιείτε μια ράβδο και το χέρι που δεν έχει επηρεαστεί για να διατείνετε τον «παγωμένο» ώμο.
– Να κρατάτε ένα αντικείμενο με βάρος και να κάνετε διατάσεις για το άνω μέρος του ώμου.
Ωστόσο, ενώ είναι σημαντικό να κάνετε φυσικοθεραπευτικές ασκήσεις για να διατείνετε τον ώμο σας, ο δρ. Cvetanovich τονίζει ότι δεν πρέπει να το παρακάνετε.
«Η πορεία του παγωμένου ώμου μπορεί να διαρκέσει αρκετό καιρό και οι υπερβολικά έντονες διατάσεις ή οι ασκήσεις ενδυνάμωσης μπορεί να επιδεινώσουν τη φλεγμονή, αντί να βοηθήσουν στη βελτίωση της κατάστασης», εξηγεί.
Εάν έχετε κάποια υποκείμενη πάθηση, όπως διαβήτη ή υποθυρεοειδισμό, η δρ. Trentacosta αναφέρει ότι η κατάλληλη αντιμετώπισή της μπορεί επίσης να βοηθήσει.
Σε κάθε περίπτωση, είναι εξαιρετικά σημαντικό να απευθυνθείτε σε επαγγελματία υγείας μόλις αρχίσετε να εμφανίζετε συμπτώματα παγωμένου ώμου. «Η έγκαιρη παρέμβαση είναι σημαντική, καθώς μπορεί να μειώσει τη συνολική διάρκεια της πάθησης», καταλήγει η δρ. Trentacosta.
