Για πρώτη φορά από το 2002, τα χαρτονομίσματα του ευρώ ετοιμάζονται να αποκτήσουν νέα εμφάνιση και αυτή τη φορά η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ζητά τη γνώμη του κοινού. Δέκα διαφορετικές προτάσεις σχεδιασμού έχουν ήδη περάσει στην τελική φάση και οι Ευρωπαίοι πολίτες μπορούν να ψηφίσουν ποια αισθητική θέλουν να δουν να παίρνει θέση στα μελλοντικά τους πορτοφόλια.
Η δημόσια ψηφοφορία ξεκίνησε στις 23 Ιουλίου 2026 και θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 21 Σεπτεμβρίου. Οι συμμετέχοντες μπορούν να αξιολογήσουν και τις δέκα σειρές χαρτονομισμάτων και να επιλέξουν το αγαπημένο τους σχέδιο για καθεμία από τις δύο θεματικές ενότητες που έχει ορίσει η ΕΚΤ.
Η διαδικασία για τη νέα γενιά χαρτονομισμάτων ξεκίνησε το 2023, όταν το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ επέλεξε δύο θεματικούς άξονες: τον ευρωπαϊκό πολιτισμό και τους ποταμούς και τα πουλιά της Ευρώπης. Περισσότεροι από 1.200 σχεδιαστές συμμετείχαν στον διαγωνισμό, ενώ 25 φιναλίστ κλήθηκαν να αναπτύξουν ολοκληρωμένες σειρές χαρτονομισμάτων. Συνολικά κατατέθηκαν 39 προτάσεις, από τις οποίες μια 21μελής κριτική επιτροπή επέλεξε τις δέκα που βρίσκονται τώρα ενώπιον του κοινού.
Έξι εμβληματικές προσωπικότητες της Ευρώπης
Η πρώτη θεματική ενότητα στρέφεται στην ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά και τιμά έξι πρόσωπα που άφησαν το δικό τους αποτύπωμα στην τέχνη, την επιστήμη και την ευρωπαϊκή ιστορία.
Η Maria Callas εμφανίζεται στο χαρτονόμισμα των €5, ο Ludwig van Beethoven στα €10, η Marie Curie στα €20, ο Miguel de Cervantes στα €50, ο Leonardo da Vinci στα €100 και η Bertha von Suttner στα €200.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται στο γεγονός ότι οι πέντε διαφορετικές σχεδιαστικές προτάσεις δεν αντιμετωπίζουν τις ίδιες προσωπικότητες με τον ίδιο τρόπο. Κάθε designer δημιουργεί τη δική του οπτική γλώσσα, μετατρέποντας τα πρόσωπα σε στοιχεία μιας σύγχρονης ευρωπαϊκής ταυτότητας.
Ο Studio Joost Grootens, για παράδειγμα, επιλέγει κοντινά πορτρέτα, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στα μάτια και το στόμα. Το αποτέλεσμα είναι πιο άμεσο και έντονο, σαν οι προσωπικότητες να παρατηρούν και να συνομιλούν μεταξύ τους.
Ο Jan Robert Dünnweller ακολουθεί μια πιο σύνθετη προσέγγιση, συνδυάζοντας σχεδιασμένα πορτρέτα με αντικείμενα και εικόνες που συνδέονται με κάθε προσωπικότητα. Στη δική του πρόταση εμφανίζεται επίσης το ευρωπαϊκό μότο «United in diversity».
Άλλες προτάσεις κινούνται περισσότερο προς την εικονογράφηση, την τυπογραφία και τα γραφιστικά μοτίβα, αποδεικνύοντας ότι ένα χαρτονόμισμα μπορεί να λειτουργήσει ταυτόχρονα ως μέσο συναλλαγής και ως μικρή επιφάνεια σύγχρονου design.
Από την ιστορία στη φύση
Η δεύτερη θεματική αφήνει πίσω της τις ιστορικές προσωπικότητες και ταξιδεύει στη φύση. Εδώ πρωταγωνιστούν ευρωπαϊκά πουλιά και ποτάμια τοπία, με τις εικόνες να ακολουθούν τη διαδρομή του νερού από τις ορεινές πηγές μέχρι τη θάλασσα.
Οι έξι επιλογές πουλιών είναι ο τοιχοτρίστης, η αλκυόνη, ο μελισσοφάγος, ο λευκός πελαργός, η αβοκέτα και ο βόρειος γάννης. Στην πίσω όψη των χαρτονομισμάτων συνδέονται με ευρωπαϊκούς θεσμούς, μεταξύ των οποίων το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι designers αντιμετωπίζουν τη φύση με εντελώς διαφορετικούς τρόπους. Ο PunktFormStrich μεταφράζει ακόμη και το κελάηδισμα και την ταχύτητα πτήσης των πουλιών σε αφηρημένες γραμμές και μπάρες, ενώ οι Isabelle Daëron και Ville Tietäväinen δημιουργούν πιο ζωγραφικές εικόνες, που θυμίζουν μικρές εικονογραφημένες αφίσες.
Έτσι, η αλκυόνη μπορεί να βρεθεί στο χαρτονόμισμα των €10, ο μελισσοφάγος στα €20, ο λευκός πελαργός στα €50 και η αβοκέτα στα €100, ενώ ο βόρειος γάννης εμφανίζεται στο €200.
Ποιο ευρώ θέλουμε να βλέπουμε;
Το ενδιαφέρον της νέας διαδικασίας δεν βρίσκεται μόνο στα πρόσωπα ή στα πουλιά. Βρίσκεται και στον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη θέλει να παρουσιάσει σήμερα τον εαυτό της.
Τα υπάρχοντα χαρτονομίσματα έχουν συνδεθεί εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες με γέφυρες, παράθυρα και πύλες, χωρίς να απεικονίζουν πραγματικά πρόσωπα. Η νέα γενιά θα μπορούσε να κινηθεί σε μια διαφορετική κατεύθυνση, δίνοντας μεγαλύτερο χώρο σε ανθρώπους, πολιτισμό και φυσικό περιβάλλον.
Και για πρώτη φορά, πριν ακόμη ληφθεί η τελική απόφαση, η επιλογή περνά και από το κοινό.
Η ΕΚΤ θα συλλέξει τις προτιμήσεις των πολιτών έως τις 21 Σεπτεμβρίου 2026 και το Διοικητικό Συμβούλιο αναμένεται να επιλέξει το τελικό σχέδιο έως το τέλος της χρονιάς. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι τα νέα χαρτονομίσματα θα εμφανιστούν αμέσως.
Μετά την επιλογή του σχεδίου θα ακολουθήσει μια νέα περίοδος ανάπτυξης και δοκιμών, κατά την οποία θα ενσωματωθούν τα απαραίτητα χαρακτηριστικά ασφαλείας και θα εξεταστούν ζητήματα ανθεκτικότητας και προσβασιμότητας.
Το αποτέλεσμα θα είναι ένα νέο ευρώ που δεν θα αλλάξει απλώς την εικόνα των χαρτονομισμάτων μας. Θα αλλάξει και τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη επιλέγει να αφηγηθεί την ιστορία, τον πολιτισμό και τη φύση της μέσα από ένα αντικείμενο που περνά καθημερινά από εκατομμύρια χέρια.
