Σώμα ενόρκων στο Λος Άντζελες έκρινε τις YouTube και Meta υπεύθυνες για αμέλεια σε μια ιστορική αγωγή που κατέθεσε μια νεαρή γυναίκα, η οποία υποστήριξε ότι οι εξαιρετικά δημοφιλείς πλατφόρμες ήταν εθιστικές και επικίνδυνες για την ευημερία της όσο μεγάλωνε.
Η απόφαση, ενώ εκκρεμούν πολλές παρόμοιες αγωγές σε όλη τη χώρα, θα μπορούσε να σηματοδοτήσει νέες νομικές συνέπειες για τεχνολογικούς κολοσσούς όπως η YouTube που ανήκει στην Google και η Meta, οι οποίοι για χρόνια προστατεύονταν από νομική ευθύνη για το περιεχόμενο που φιλοξενούν.
Οι εταιρείες της Silicon Valley απέρριψαν έντονα τους ισχυρισμούς περί παρατυπιών.
Η απόφαση των ενόρκων
Ωστόσο, οι ένορκοι, των οποίων η απόφαση ανακοινώθηκε την Τετάρτη 25 Μαρτίου, έκριναν ότι η Meta και η Google ευθύνονται για τη βλάβη της γυναίκας μέσω εθιστικών χαρακτηριστικών και άλλων λειτουργικών επιλογών που ενίσχυσαν την ψυχική της δυσφορία, σύμφωνα με τους New York Times και NPR.
Οι ένορκοι εντόπισαν ευθύνη στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάστηκαν και λειτουργούσαν οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Η Meta και η YouTube πρέπει να καταβάλουν 3 εκατομμύρια δολάρια σε αποζημιώσεις, με τη Meta να αναλαμβάνει το 70% του ποσού.
Το σώμα ενόρκων, αποτελούμενο από επτά γυναίκες και πέντε άνδρες, αποφάσισε επίσης ότι η Meta και η Google πρέπει να καταβάλουν και ποινικές αποζημιώσεις για κακόβουλη συμπεριφορά ή απάτη. Οι ένορκοι καλούνται τώρα να αποφασίσουν το ποσό που θα πρέπει να καταβάλουν οι εταιρείες γι’ αυτό. Αναμένονται εφέσεις.
Η βασική ενάγουσα στην υπόθεση είναι μια 20χρονη πλέον γυναίκα από την Καλιφόρνια, γνωστή με τα αρχικά “KGM” ή το όνομα “Kaley”, η οποία μήνυσε το 2023 τις YouTube, TikTok, Snap και Meta, ιδιοκτήτρια των Instagram και Facebook, κατηγορώντας τις ότι έκαναν τις εφαρμογές εθιστικές, κάτι που, όπως υποστήριξε, προκάλεσε σοβαρή βλάβη στην ψυχική της υγεία.
«Κρίνοντας τη Meta και την Google υπεύθυνες, οι ένορκοι επιβεβαίωσαν αυτό που γονείς, εκπαιδευτικοί και επαγγελματίες ψυχικής υγείας προειδοποιούν εδώ και χρόνια: ότι ο σχεδιασμός των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης αποτελεί σαφή και άμεσο κίνδυνο για τα παιδιά της Αμερικής και ότι οι εταιρείες πίσω από αυτές πρέπει να λογοδοτήσουν για τις συνέπειες», δήλωσε ο Matthew Bergman, ένας από τους δικηγόρους της γυναίκας.
Η Meta, σε δική της ανακοίνωση, ανέφερε: «Διαφωνούμε με σεβασμό με την απόφαση και εξετάζουμε τις νομικές μας επιλογές. Η ψυχική υγεία των εφήβων είναι εξαιρετικά πολύπλοκη και δεν μπορεί να συνδεθεί με μία μόνο εφαρμογή».
Εκπρόσωπος της Google συμφώνησε, λέγοντας: «Η υπόθεση αυτή παρερμηνεύει τη YouTube, η οποία είναι μια υπεύθυνα σχεδιασμένη πλατφόρμα streaming και όχι μέσο κοινωνικής δικτύωσης».
Η Snap και η TikTok είχαν προηγουμένως συμβιβαστεί με την KGM, η οποία, σύμφωνα με το Reuters, ανέφερε ότι άρχισε να χρησιμοποιεί τη YouTube όταν ήταν 6 χρόνων και το Instagram όταν ήταν 9 χρόνων. Η αγωγή της υποστήριξε, επίσης, ότι οι πλατφόρμες συνέβαλαν στην εμφάνιση ψυχιατρικών διαταραχών.
Η Victoria Burke, αδειοδοτημένη θεραπεύτρια που διέγνωσε την KGM με κοινωνική φοβία και δυσμορφική διαταραχή σώματος όταν ήταν 13 χρόνων το 2019, κατέθεσε ότι θεωρεί την εμπειρία της στα social media «παράγοντα που συνέβαλε» στα προβλήματα ψυχικής υγείας της.
Νωρίτερα στη δίκη, ο επικεφαλής του Instagram, Adam Mosseri, υποστήριξε ότι τα social media δεν είναι «κλινικά εθιστικά», σύμφωνα με το Associated Press και τους New York Times.
Ο Mosseri, που ηγείται του Instagram εδώ και οκτώ χρόνια, ανέφερε επίσης ότι δεν είναι δυνατό να καθοριστεί ποια χρήση θεωρείται υπερβολική, προσθέτοντας ότι το αν η χρήση αποτελεί πρόβλημα είναι «προσωπικό ζήτημα», σύμφωνα με το BBC.
«Είναι σημαντικό να διαχωρίζουμε τον κλινικό εθισμό από την προβληματική χρήση», δήλωσε ο Mosseri στις 11 Φεβρουαρίου. «Έχω πει κι εγώ ότι “εθίστηκα” σε μια σειρά στο Netflix όταν την παρακολούθησα μέχρι αργά ένα βράδυ, αλλά δεν είναι το ίδιο με τον κλινικό εθισμό».
Ο CEO της Meta, Mark Zuckerberg, έκανε παρόμοιες δηλώσεις καταθέτοντας στις 18 Φεβρουαρίου, επιμένοντας ότι ο αλγόριθμος του Instagram δεν έχει σχεδιαστεί σκόπιμα ώστε να είναι εθιστικός για τους νέους. «Εστιάζω στη δημιουργία μιας βιώσιμης κοινότητας», είπε. «Αν κάνεις κάτι που δεν είναι καλό για τους ανθρώπους, μπορεί να περάσουν περισσότερο χρόνο βραχυπρόθεσμα, αλλά αν δεν είναι ευχαριστημένοι, δεν θα συνεχίσουν να το χρησιμοποιούν. Δεν προσπαθώ να μεγιστοποιήσω τον χρόνο χρήσης».
Από την πλευρά του, ο δικηγόρος της YouTube και της Google, Luis Li, υποστήριξε ότι η YouTube δεν είναι εταιρεία social media ούτε εθιστική. «Δεν προσπαθεί να μπει στο μυαλό σου και να το επαναπρογραμματίσει», είπε για τον αλγόριθμο της YouTube. «Απλώς ρωτά τι σου αρέσει να βλέπεις».
Στις τελικές αγορεύσεις, ο Li υποστήριξε ότι «η YouTube δεν ήταν πύλη προς κάτι άλλο» και τη συνέκρινε με «ένα παιχνίδι που ένα παιδί άρεσε και μετά άφησε».
Από την άλλη, ο δικηγόρος της KGM, Mark Lanier, συνέκρινε τη σχέση εφήβων και social media με γαζέλες που περιβάλλονται από λιοντάρι, σημειώνοντας ότι τα λιοντάρια στοχεύουν τα πιο αδύναμα ζώα.
«Δεν αμφισβητώ την ευκαιρία για κέρδος, αλλά όταν βγάζεις χρήματα από παιδιά, πρέπει να το κάνεις υπεύθυνα», είπε στους ενόρκους. Η υπόθεση θεωρείται “bellwether”, δηλαδή πιλοτική δίκη που εξετάζει μια νέα νομική θεωρία για να φανεί πώς θα αντιμετωπιστεί από σώμα ενόρκων.
Η απόφαση έρχεται μετά από άλλη υπόθεση στο New Mexico, όπου σώμα ενόρκων έκρινε τη Meta υπεύθυνη για παραβίαση νόμου προστασίας καταναλωτών επειδή δεν προστάτευσε ανήλικους από σεξουαλική εκμετάλλευση. Εκεί, αποφασίστηκε ότι η Meta πρέπει να καταβάλει 375 εκατομμύρια δολάρια.
