Η υπόσχεση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) ήταν απλή: θα έκανε τη «λάντζα» για να μπορούμε εμείς να απολαμβάνουμε τον καφέ μας σκεπτόμενοι το επόμενο μεγάλο project. Όμως, το 2026 μας προσγειώνει στην πραγματικότητα του «AI Brain Fry». Αντί για ελεύθερο χρόνο, αποκτήσαμε μια ντουζίνα ψηφιακούς «πράκτορες» που απαιτούν την προσοχή μας σαν πεινασμένα Tamagotchi, αφήνοντας τον εγκέφαλό μας σε κατάσταση μόνιμου στατικού ηλεκτρισμού.

Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο εργασίας αποτελεί εν μέρει μία ελπιδοφόρα υπόσχεση: Σαν να υπάρχει μία ομάδα ανθρώπων στους οποίους μπορούμε να αναθέσουμε τη βαρετή δουλειά ή μια αγγαρεία, ώστε να κερδίσουμε περισσότερο χρόνο για να σκεφτούμε στρατηγικά ή και να πάρουμε ένα διάλειμμα. Ή ακόμη και να φύγουμε νωρίτερα από το γραφείο. Άλλη μία εκδοχή είναι η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης με αυτόν τον τρόπο να βοηθήσει να γίνουμε πιο παραγωγικοί και να βγάζουμε περισσότερα χρήματα. Αυτά όλα ακούγονται ειδυλλιακά… Αλλά δεν είναι ακριβώς έτσι!

Η διαχείριση είναι από μόνη της μια δουλειά, που συνοδεύεται από το δικό της ξεχωριστό είδος άγχους και εκνευρισμού. Και αυτό δεν αλλάζει ακόμη κι αν η ομάδα που διαχειριζόμαστε δεν αποτελείται από ανθρώπους στην πραγματικότητα.

Τι είναι το «AI brain fry»

Για τους συμμετέχοντες σε μια πρόσφατη μελέτη της Boston Consulting Group, η εμπειρία της επίβλεψης πολλαπλών «πρακτόρων» τεχνητής νοημοσύνης, αυτόνομου λογισμικού που έχει σχεδιαστεί να εκτελεί εργασίες, αντί απλώς να παράγει πληροφορίες όπως ένα chatbot, προκάλεσε μια έντονη αίσθηση «βουητού»: Μια νοητική ομίχλη που άφηνε τους εργαζόομένους εξαντλημένους και με δυσκολία συγκέντρωσης. Οι συγγραφείς της μελέτης το αποκαλούν «AI brain fry», το οποίο ορίζεται ως πνευματική κόπωση «από υπερβολική χρήση ή επίβλεψη εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης πέρα από τη γνωστική ικανότητα κάποιου».

«Σε αντίθεση με την υπόσχεση ότι θα υπάρχει περισσότερος χρόνος για ουσιαστική εργασία, το συνεχές “μπαλάκι” και η ταυτόχρονη διαχείριση πολλών πραγμάτων μπορούν να γίνουν τα καθοριστικά χαρακτηριστικά της εργασίας με τεχνητή νοημοσύνη», έγραψαν στη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Harvard Business Review. «Αυτή η ψυχική επιβάρυνση που συνδέεται με την AI έχει σημαντικό κόστος, με τη μορφή αυξημένων λαθών των εργαζομένων, κόπωσης από τη λήψη αποφάσεων και πρόθεσης αποχώρησης από την εργασία».

Οι εργαζόμενοι που αναφέρθηκαν στη μελέτη θυμίζουν πολύ τους μεγαλύτερους Millennials γύρω στο 1997, που έτρεχαν σπίτι για να φροντίσουν τα Tamagotchi τους, σύμφωνα με το σχετικό άρθρο του CNN. «Ήταν σαν να είχα μια ντουζίνα καρτέλες browser ανοιχτές στο μυαλό μου, όλες να διεκδικούν την προσοχή μου», είπε ένας ανώτερος διευθυντής μηχανικής στους ερευνητές. «Έπιανα τον εαυτό μου να ξαναδιαβάζει τα ίδια πράγματα, να αμφιβάλλει πολύ περισσότερο από το συνηθισμένο και να γίνεται περίεργα ανυπόμονος. Η σκέψη μου δεν είχε χαλάσει, απλώς είχε πολύ θόρυβο, σαν νοητικός στατικός ηλεκτρισμός».

Η μάστιγα του Workslop

Αυτή είναι μόνο μία νέα παρενέργεια από την πίεση των στελεχών των εταιρειών να χρησιμοποιούν οι εργαζόμενοι όλο και περισσότερο την τεχνητή νοημοσύνη. Το περασμένο φθινόπωρο, μια έκθεση του Harvard Business Review κατέγραψε τη μάστιγα του «workslop», τα παράλογα σημειώματα, παρουσιάσεις και pitch decks που δημιουργούνται από AI και τελικά δημιουργούν περισσότερη δουλειά για τους συναδέλφους που πρέπει να διορθώσουν όσα έκανε λάθος το bot.

Το workslop αντικατοπτρίζει ένα είδος «γνωστικής παράδοσης», όπου οι εργαζόμενοι νιώθουν χωρίς κίνητρο, αναθέτουν δουλειά στην AI και δεν δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στο αποτέλεσμα, δήλωσε σε συνέντευξη η Gabriella Rosen Kellerman, ψυχίατρος και συν-συγγραφέας και των δύο εκθέσεων. «Το brain fry είναι σχεδόν το αντίθετο… Είναι σαν να προσπαθείς να πας πρόσωπο με πρόσωπο, νοημοσύνη με νοημοσύνη, με την AI».

Ο Francesco Bonacci, CEO της Cua AI, που κατασκευάζει AI agents, περιέγραψε τη δική του κόπωση από την τεχνητή νοημοσύνη ως «παράλυση από vibe coding» (αναφορά στην τάση της Silicon Valley να δημιουργούνται λιγότερο ολοκληρωμένα projects με prompts AI αντί για παραδοσιακό προγραμματισμό).

«Τελειώνω κάθε μέρα εξαντλημένος, όχι από την ίδια τη δουλειά, αλλά από τη διαχείριση της δουλειάς», έγραψε τον περασμένο μήνα σε ένα δοκίμιο στο X. «Έξι worktrees ανοιχτά, τέσσερα μισογραμμένα features, δύο “γρήγορες διορθώσεις” που οδήγησαν σε αδιέξοδα, και μια αυξανόμενη αίσθηση ότι χάνω εντελώς την εικόνα».

Πόνοι ανάπτυξης ή νέα πραγματικότητα;

Σε κάποιο βαθμό, το brain fry και το workslop μπορεί να είναι απλώς «πόνοι ανάπτυξης». Φανταστείτε να παίρνετε έναν μεσήλικα υπάλληλο γραφείου από το 1986, να τον μεταφέρετε σε έναν χώρο εργασίας του 2026 και να του ζητάτε να στείλει 10 emails, να απαντήσει σε Slack και να μπει σε Zoom με την ομάδα social media που εργάζεται εξ αποστάσεως. Θα περιμένατε κάποια γνωστική υπερφόρτωση, για να μην αναφέρουμε και τις μπερδεμένες αντιδράσεις όταν του πείτε ότι ο Donald Trump είναι πρόεδρος και ότι χρειάστηκαν περισσότερα από 30 χρόνια για να γυριστεί sequel του «Top Gun».

Φυσικά, οι άνθρωποι μαθαίνουν συνεχώς πώς να γίνονται managers γενικότερα. «Πιστεύω ότι αυτό είναι πιθανώς προσωρινό», δήλωσε ο Matthew Kropp, συν-συγγραφέας της μελέτης για το brain fry και διευθυντικό στέλεχος της BCG. «Αυτά είναι εργαλεία που δεν είχαμε ξαναδεί».

Ο Kropp συνέκρινε την εμπειρία κάποιου που διαχειρίζεται πολλαπλά εργαλεία AI με έναν άνθρωπο που μόλις έμαθε να οδηγεί και του δίνουν μια Ferrari. Μπορείς να πας πολύ γρήγορα, αλλά είναι εύκολο να χάσεις τον έλεγχο.

Φυσικά, ακόμη και επαγγελματίες της τεχνολογίας φαίνεται να δυσκολεύονται να ελέγξουν τους AI βοηθούς τους μερικές φορές. Τον περασμένο μήνα, η διευθύντρια ασφάλειας και ευθυγράμμισης AI της Meta έγραψε στο X για τη δική της εμπειρία, όταν bots παραλίγο να διαγράψουν το inbox της χωρίς άδεια. «Έπρεπε να ΤΡΕΞΩ στο Mac mini μου σαν να απενεργοποιούσα βόμβα», έγραψε, αποδίδοντας το περιστατικό σε «λάθος αρχάριου».

Brain Fry vs Burnout

Τόσο ο Kropp όσο και η Kellerman τόνισαν ότι τα αποτελέσματα της μελέτης δεν ήταν όλα αρνητικά. Παραδόξως, οι άνθρωποι που βίωναν brain fry είχαν την τάση να εμφανίζουν λιγότερο burnout, δηλαδή μια κατάσταση χρόνιου εργασιακού στρες που συσσωρεύεται με τον χρόνο και μειώνει την απόδοση. Το brain fry είναι μια οξεία εμπειρία, όπως την περιέγραψαν οι συμμετέχοντες. «Όταν κάνουν ένα διάλειμμα, εξαφανίζεται», είπε η Kellerman.