Οι σκύλοι εδώ και χρόνια θεωρούνται ικανοί να αντιλαμβάνονται τα ανθρώπινα συναισθήματα, γεγονός που τους έχει χαρίσει τον τίτλο του καλύτερου φίλου του ανθρώπου. Ωστόσο, νέα έρευνα δείχνει πως δεν είναι οι μόνοι με αυτή τη δεξιότητα.
Μια νέα μελέτη αποκάλυψε ότι και τα άλογα διαθέτουν παρόμοια ικανότητα, καθώς μπορούν να «μυρίσουν» τον ανθρώπινο φόβο. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Τουρ στη Γαλλία διαπίστωσαν ότι όταν τα άλογα εκτέθηκαν σε δείγματα οσμών από ανθρώπους που βίωναν φόβο, έγιναν πιο αντιδραστικά. Τα άλογα παρουσίασαν αυξημένους καρδιακούς παλμούς και ήταν πιο διστακτικά στο να πλησιάσουν τους χειριστές τους, σε σύγκριση με τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν από οσμές συνδεδεμένες με θετικά συναισθήματα.
Όπως και οι σκύλοι, έτσι και τα άλογα της μελέτης ανίχνευσαν χημικά σήματα που απελευθερώνονται στον ανθρώπινο ιδρώτα κατά τη διάρκεια έντονων συναισθηματικών καταστάσεων. Τα λεγόμενα χημειοσήματα αποτελούνται από πτητικές ενώσεις που μεταβάλλονται όταν ένα άτομο βιώνει στρες ή άγχος.
Ενώ οι σκύλοι ανέπτυξαν αυτήν την ικανότητα μέσω της εξημέρωσης, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι στα άλογα σχετίζεται με την επιβίωση, καθώς είναι εξελικτικά προγραμματισμένα να αντιλαμβάνονται σημάδια κινδύνου στο περιβάλλον τους.
Η δρ Léa Lansade από το Πανεπιστήμιο της Τουρ δήλωσε: «Αυτή η μελέτη δείχνει πόσο στενά συνδεδεμένα είναι τα ζώα με τους ανθρώπους. Ασυνείδητα, μπορούμε να μεταδώσουμε τα συναισθήματά μας στα ζώα, με σημαντικές επιπτώσεις και στα δικά τους συναισθήματα».
Όταν οι άνθρωποι νιώθουν φόβο, το σώμα απελευθερώνει ορμόνες του στρες, όπως η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη, οι οποίες αλλάζουν τη χημική σύσταση του ιδρώτα. Αυτές οι αλλαγές προκαλούν την έκλυση διαφορετικού μείγματος οσμηρών μορίων, γνωστών ως πτητικές οργανικές ενώσεις.
Ο ιδρώτας που σχετίζεται με τον φόβο περιέχει συχνά υψηλότερα επίπεδα ενώσεων όπως αλδεΰδες, κετόνες, λιπαρά οξέα και στεροειδείς χημικές ουσίες όπως η ανδροσταδιενόνη. Παρότι αυτές οι ουσίες έχουν ελάχιστη ή καθόλου οσμή για τον άνθρωπο, τα ζώα με ιδιαίτερα ανεπτυγμένη όσφρηση μπορούν να τις ανιχνεύσουν. Όλες μαζί δημιουργούν ένα «οσφρητικό αποτύπωμα» που σηματοδοτεί στρες ή κίνδυνο.
Η νέα μελέτη εξέτασε κατά πόσο τα άλογα μπορούν να εντοπίσουν αυτές τις ενώσεις στον ανθρώπινο ιδρώτα.
Οι ερευνητές τοποθέτησαν βαμβακερά επιθέματα στις μασχάλες ανθρώπων ενώ αυτοί παρακολουθούσαν τρομακτικά ή χαρούμενα βίντεο και στη συνέχεια τα επιθέματα τοποθετήθηκαν κοντά στα ρουθούνια 43 θηλυκών αλόγων. Κάποια άλογα εκτέθηκαν επίσης σε καθαρά, αχρησιμοποίητα επιθέματα για λόγους σύγκρισης.
Τα επιθέματα με ανθρώπινες οσμές τοποθετήθηκαν κοντά στα ρουθούνια των αλόγων, ενώ τα ζώα υποβλήθηκαν σε τεστ αιφνιδιασμού με απρόσμενα γεγονότα, τεστ καινοτομίας με άγνωστα αντικείμενα και δοκιμές αλληλεπίδρασης με ανθρώπους, όπως το να πλησιάσουν ή να περιποιηθούν έναν χειριστή, ενώ οι επιστήμονες κατέγραφαν τη συμπεριφορά και τον καρδιακό τους ρυθμό.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα άλογα που εκτέθηκαν σε οσμές από φοβισμένους ανθρώπους αντέδρασαν πιο έντονα. Τρόμαζαν πιο εύκολα, είχαν υψηλότερους καρδιακούς παλμούς, κοιτούσαν περισσότερο τα άγνωστα αντικείμενα και ήταν λιγότερο πιθανό να πλησιάσουν ή να αγγίξουν έναν άνθρωπο.
Αντίθετα, τα άλογα που εκτέθηκαν σε «χαρούμενες» οσμές ή ουδέτερες μυρωδιές παρουσίασαν πιο ήρεμη συμπεριφορά. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι τα άλογα μπορούν να αντιλαμβάνονται τα ανθρώπινα συναισθήματα μέσω της όσφρησης και ότι ο φόβος μπορεί να μεταδοθεί από τον άνθρωπο στο άλογο χωρίς λόγια ή χειρονομίες.
«Το γεγονός ότι διαφορετικά είδη φαίνεται να ανταποκρίνονται στα συναισθηματικά χημειοσήματα το ένα του άλλου είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον, καθώς τα συναισθήματα θεωρούνταν μέχρι σήμερα κυρίως εσωτερικές καταστάσεις», ανέφερε η ερευνητική ομάδα. «Το ότι αυτά τα σήματα ξεπερνούν τα όρια των ειδών δείχνει ότι μπορεί να παίζουν ρόλο και στις διαειδικές αλληλεπιδράσεις, ιδιαίτερα μεταξύ ανθρώπων και εξημερωμένων θηλαστικών».
Μελέτη του 2020 έδειξε, επίσης, ότι τα άλογα αισθάνονται πόνο με παρόμοιο τρόπο με τους ανθρώπους. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ διαπίστωσαν ότι δεν υπάρχει «σημαντική διαφορά» στις νευρικές απολήξεις του εξωτερικού στρώματος του δέρματος που ανιχνεύει τον πόνο.
Παρότι τα άλογα διαθέτουν παχύτερο δέρμα, αυτό δεν είναι αρκετό για να τα προστατεύσει από τον εξωτερικό πόνο. Η ιπποδρομία καθαρόαιμων αλόγων ξεκίνησε στις ΗΠΑ το 1665, όταν Βρετανοί άποικοι έφεραν τα ζώα από την Ευρώπη, αλλά οργανώθηκε ως άθλημα μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο το 1868. Βασικό στοιχείο του αγωνίσματος αποτελεί το μαστίγωμα των αλόγων από τους τζόκεϊ, με στόχο τη νίκη.
Ωστόσο, η ερευνητική ομάδα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα άλογα έχουν εξελιχθεί ώστε να αισθάνονται πόνο από το μαστίγιο στον ίδιο βαθμό με τους ανθρώπους, ένα εύρημα που, όπως σημειώνουν, «θα μπορούσε να ταράξει τη βιομηχανία των ιπποδρομιών».
