Αν είστε κοντά στα 50, ίσως διαπιστώνετε ότι η ζωή μοιάζει πιο δύσκολη απ’ ό,τι πριν από λίγα χρόνια. Μπορεί να φταίει ο συνδυασμός παιδιών, δουλειάς και των ατελείωτων καθημερινών υποχρεώσεων. Ίσως νιώθετε ότι τα πράγματα γίνονται ολοένα πιο απαιτητικά. Σε τέτοιες στιγμές, η επιστημονική έρευνα μπορεί να προσφέρει κάποια ανακούφιση και να σας βοηθήσει να κατανοήσετε καλύτερα όσα βιώνετε.
Η έρευνα αποκαλύπτει μια καμπύλη ευτυχίας σε σχήμα U
Ο οικονομολόγος David Blanchflower ανέλυσε την ικανοποίηση από τη ζωή σε 145 χώρες και διαπίστωσε ότι σχεδόν παντού εμφανίζεται το ίδιο μοτίβο: Η ικανοποίηση είναι υψηλότερη στα νεανικά χρόνια, πέφτει στο χαμηλότερο σημείο της στη μέση ηλικία, περίπου στα 50, και στη συνέχεια αυξάνεται ξανά, φτάνοντας στο υψηλότερο σημείο της στη δεκαετία των 70 (Blanchflower, 2021). Κατά μέσο όρο, η καμπύλη έχει σχήμα U, σημειώνει ο αρθρογράφος του Psychology Today, Itai Ivtzan, ψυχολόγος θετικής ψυχολογίας, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Ναρόπα.
Κι εδώ τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο παράξενα. Σε μια μελέτη με 508 χιμπαντζήδες και ουρακοτάγκους, άνθρωποι που γνώριζαν καλά κάθε ζώο αξιολόγησαν την ευημερία του και εμφανίστηκε μια παρόμοια καμπύλη σχήματος U (Weiss et al., 2012). Όποια κι αν είναι η αιτία αυτής της πτώσης, δεν σχετίζεται αποκλειστικά με τα στεγαστικά δάνεια και τις επαγγελματικές φιλοδοξίες. Ίσως πρόκειται για μια πιο καθολική εμπειρία που μοιραζόμαστε πολλοί.
Η κατανόηση της πτώσης στη μέση ηλικία προσφέρει προοπτική και ελπίδα
Η πτώση είναι απλώς ένα σχήμα σε ένα γράφημα, όχι μια οριστική κρίση για τη ζωή σας. Αν βρίσκεστε σε αυτήν τη φάση ή στηρίζετε κάποιον που τη βιώνει, ίσως σας βοηθήσει να γνωρίζετε ότι η διαδρομή συνεχίζεται. Αυτό μπορεί να μην αλλάξει το πώς αισθάνεστε αυτή τη στιγμή, αλλά σας προσφέρει δύο πολύτιμα πράγματα:
- Προοπτική: Γνωρίζετε ότι δεν είστε μόνοι. Είναι σημαντικό να κατανοήσετε ότι πολλοί άνθρωποι της ηλικίας σας σε όλο τον κόσμο αντιμετωπίζουν παρόμοιες δυσκολίες. Αυτή η «κοινή ανθρώπινη εμπειρία», τα βιώματα που μοιραζόμαστε πολλοί από εμάς, αποτελεί βασικό στοιχείο της αυτοσυμπόνιας.
- Ελπίδα: Η γνώση ότι από αυτό το σημείο και μετά η πορεία μπορεί να γίνει ανοδική γεννά ελπίδα. Καθώς μεγαλώνουμε, η ευτυχία τείνει να αυξάνεται.
Χρειάζεται, ωστόσο, μια σημαντική διευκρίνιση: Οι μέσοι όροι περιγράφουν ομάδες ανθρώπων, όχι μεμονωμένα άτομα, ενώ το μοτίβο ενδέχεται να αλλάζει. Σε πιο πρόσφατα δεδομένα, η πτώση της ευημερίας στη μέση ηλικία έχει σε μεγάλο βαθμό υποχωρήσει, κυρίως επειδή έχει επιδεινωθεί η ψυχική υγεία των νέων (Blanchflower et al., 2024). Επομένως, η καμπύλη αλλάζει και αυτό αξίζει επίσης την προσοχή μας, υπογραμμίζει ο Itai Ivtzan, στο άρθρο του στο Psychology Today.
Ωστόσο, για όσους βρίσκονται στη μέση ηλικία, το βασικό μήνυμα παραμένει: Αυτή η περίοδος μπορεί να μοιάζει βαριά, ενώ τα επόμενα χρόνια της ζωής τείνουν, κατά μέσο όρο, να είναι καλύτερα.
Πού μας αφήνουν όλα αυτά; Ίσως με ένα πιο επιεικές ερώτημα από το «Τι πάει στραβά με μένα;». Δοκιμάστε να ρωτήσετε τον εαυτό σας: «Σε ποιο σημείο της καμπύλης βρίσκομαι;» συστήνει ο αρθρογράφος-ψυχολόγος.
Φανταστείτε το γράμμα U και εντοπίστε τη θέση σας. Κατεβαίνετε ακόμη την αριστερή πλευρά, βρίσκεστε στο χαμηλότερο σημείο ή έχετε ήδη αρχίσει να ανεβαίνετε; Στη συνέχεια, φανταστείτε τον εαυτό σας δέκα χρόνια αργότερα, πιο ψηλά στη δεξιά πλευρά της καμπύλης, να κοιτάζει πίσω τη σημερινή στιγμή. Τι θα ήθελε να σας πει αυτός ο μελλοντικός εαυτός σας;
Μάλλον αυτός θα σας αντιμετώπιζε με περισσότερη καλοσύνη απ’ όση δείχνετε εσείς στον εαυτό σας αυτήν τη στιγμή. Η πτώση είναι απλώς ένα κομμάτι της διαδρομής και δεν το διασχίζετε μόνοι.
Όπου κι αν βρίσκεστε στην καμπύλη σχήματος U, είναι χρήσιμο να γνωρίζετε αυτήν την τάση. Ίσως καταφέρετε να ξεπεράσετε τη δύσκολη περίοδο. Αν όμως δεν τα καταφέρετε, παρηγορηθείτε με τη σκέψη ότι πολλοί άλλοι βρίσκονται στην ίδια θέση.
