Όλοι έχουμε κατά καιρούς κάποιες αμφιβολίες για τον σύντροφό μας ή ανησυχίες για τη σταθερότητα της σχέσης μας. Μπορεί να μπείτε στον πειρασμό να ελέγξετε το κινητό του συντρόφου σας, να νιώσετε ότι απειλείστε από τη νέα «αστεία κοπέλα» στη δουλειά του ή να αναρωτηθείτε τελικά αν έχετε και τόσα κοινά μεταξύ σας.
«Δεν νομίζω ότι υπάρχει άνθρωπος στον κόσμο που να μην έχει κατά καιρούς αμφιβολίες για τη σχέση του», λέει η Tamara Hoyton, θεραπεύτρια ζευγαριών στη Relate.
Όταν, όμως, οι αμφιβολίες γίνονται συνεχείς και κατακλύζουν την καθημερινότητά σας, μπορεί να βιώνετε relationship OCD (ROCD), δηλαδή ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή που επικεντρώνεται στη σχέση. Η ενημέρωση σχετικά με αυτήν την υποκατηγορία της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα με την εξάπλωση των social media.
«Το να ζεις με ROCD μπορεί να είναι εξαντλητικό», λέει η Tamara. Οι άνθρωποι που το βιώνουν μπορεί να αναστατώνονται από τις εμμονικές σκέψεις τους και να αισθάνονται ότι είναι κακοί άνθρωποι.
«Οι άνθρωποι μπορεί να σκέφτονται: “Είναι αρκετά καλός/ή για μένα; Τι πιστεύουν οι άλλοι γι’ αυτόν/αυτήν;” Όμως οι σκέψεις σας είναι απλώς σκέψεις, όχι η αλήθεια».
Τι είναι το Relationship OCD;
Αρχικά, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τι είναι το ίδιο το OCD, του οποίου το ROCD αποτελεί μία μορφή.
«Το OCD περιλαμβάνει την παρουσία ιδεοληψιών και καταναγκασμών», εξηγεί η Rebecca Ker, ψυχολόγος και κλινική διευθύντρια της Carlton Psychology Ltd. «Οι ιδεοληψίες είναι ανεπιθύμητες σκέψεις, συναισθήματα, εικόνες, παρορμήσεις, ανησυχίες ή αμφιβολίες που εισβάλλουν επανειλημμένα στο μυαλό ενός ανθρώπου. Οι καταναγκασμοί είναι επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές, όπως το επανειλημμένο πλύσιμο των χεριών ή ο έλεγχος ότι μια πόρτα είναι κλειδωμένη, οι οποίες πραγματοποιούνται για να μειωθεί η δυσφορία ή η αβεβαιότητα που προκαλούν αυτές οι ιδεοληψίες».
Υπολογίζεται ότι το OCD επηρεάζει 750.000 ανθρώπους στο Ηνωμένο Βασίλειο, και σύμφωνα με τη NOCD, πάροχο θεραπειών για το OCD, περισσότεροι από τους μισούς μπορεί να βιώνουν ιδεοληπτικές σκέψεις και καταναγκασμούς στις σχέσεις τους.
«Πολλοί υποστηρίζουν ότι το ROCD είναι μια μορφή OCD που περιλαμβάνει παρεισφρητικές σκέψεις, αμφιβολίες και φόβους σχετικά με μια φιλική ή ερωτική σχέση», λέει η Rebecca.
«Δεν αποτελεί ξεχωριστή διάγνωση, αλλά μάλλον μια συγκεκριμένη εκδήλωση ή μορφή του OCD. Είναι μια σοβαρή κατάσταση που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τα άτομα και τις σχέσεις τους».
Η Tamara προσθέτει: «Το κλειδί για να διαπιστωθεί αν πρόκειται για ROCD είναι να εξετάσουμε αν υπάρχουν μοτίβα καταναγκαστικής σκέψης και σε άλλους τομείς της ζωής σας ή αν αυτό αφορά αποκλειστικά τη σχέση σας».
Σημάδια του ROCD
«Οι ιδεοληψίες μπορεί να επικεντρώνονται στα ελαττώματα του συντρόφου ή στο αν η σχέση είναι “αρκετά καλή”», λέει η Rebecca.
«Ένα άτομο μπορεί να νιώθει την ανάγκη να αμφισβητεί επανειλημμένα την αγάπη του συντρόφου του ή τα δικά του συναισθήματα. Μπορεί να δοκιμάζει τη δέσμευση του συντρόφου του ή να αναζητά διαρκώς επιβεβαίωση».
Ρωτήστε τον εαυτό σας, μήπως…
- Αμφισβητείτε διαρκώς την έλξη που νιώθετε για τον σύντροφό σας;
- Αναρωτιέστε αν τον αγαπάτε «αρκετά» ή αν εκείνος σας αγαπά «όσο πρέπει»;
- Δοκιμάζετε τη δέσμευσή του βάζοντάς του προκλήσεις τις οποίες δεν γνωρίζει;
- Εστιάζετε στα «ελαττώματά» του;
- Συγκρίνετε τη σχέση σας με τις σχέσεις άλλων;
- Χρειάζεστε επιβεβαίωση ότι θέλει να είναι μαζί σας;
- Χρειάζεστε επιβεβαίωση ή αποδείξεις ότι είναι αντάξιός σας;
- Βρίσκετε τρόπους να αποφεύγετε την οικειότητα, ώστε να μην μπορεί να έρθει πολύ κοντά σας;
«Το ROCD συνδέεται με την κατάθλιψη και τη μειωμένη σεξουαλική ικανοποίηση και μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τους συντρόφους», λέει η Rebecca.
Πραγματικά προειδοποιητικά σημάδια
Αν ο σύντροφός σας συμπεριφέρεται μυστικοπαθώς ή αισθάνεστε ότι η συμπεριφορά του απέναντί σας έχει αλλάξει, μπορεί πράγματι να συμβαίνει κάτι.
«Οι αμφιβολίες μπορεί να προκύπτουν επειδή υπάρχουν πραγματικά προειδοποιητικά σημάδια μέσα στη σχέση», λέει η Rebecca.
Η Tamara συμφωνεί και επισημαίνει ότι είναι σημαντικό να εμπιστεύεστε το ένστικτό σας. «Όταν σκέφτεστε: “Έχω την αίσθηση ότι κάτι δεν πάει καλά”, επεξεργάζεστε μικρο-επικοινωνιακά σήματα», λέει.
«Ο εγκέφαλός σας αντιλαμβάνεται μικροσκοπικά κομμάτια επικοινωνίας που σας κάνουν να πιστεύετε ότι κάτι δεν πάει καλά».
Ακούστε αυτήν τη φωνή μέσα στο κεφάλι σας.
Αν η ιστορία του συντρόφου σας δεν βγάζει νόημα και αισθάνεστε ότι σας παραπλανεί ή ότι η εμπιστοσύνη έχει πληγεί, αναρωτηθείτε αν αυτή είναι πράγματι μια σχέση στην οποία θέλετε να παραμείνετε.
ROCD εναντίον στιλ προσκόλλησης
Θα ήταν παράξενο να αποδέχεστε απόλυτα όλα όσα αφορούν στη σχέση σας και να μην την αναλύετε ποτέ. «Οι περισσότεροι άνθρωποι βιώνουν κάποια στιγμή αμφιβολίες για τον σύντροφο ή τη σχέση τους και αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν ROCD», λέει η Rebecca. Επιπλέον, οι υπερβολικές αμφιβολίες μπορεί να υποδηλώνουν κάτι διαφορετικό από το ROCD.
«Η ψυχολογική σας σύνθεση, όσον αφορά στο στιλ προσκόλλησής σας, μπορεί να σας κάνει να αναμασάτε διαρκώς τις ίδιες σκέψεις», λέει η Tamara.
«Μπορεί, για παράδειγμα, να έχετε αποδιοργανωμένη προσκόλληση, όπου μετακινείστε από την ανασφάλεια στην αποστασιοποίηση. Μπορεί να κυνηγάτε κάποιον και, μόλις φτάσετε σε απόσταση αναπνοής από το να τον αποκτήσετε, να τον απομακρύνετε».
Μπορεί να διαδραματίζουν ρόλο και τραύματα από την παιδική ηλικία. «Οι ανησυχίες για τις σχέσεις μπορεί να διαμορφώνονται από προηγούμενες εμπειρίες ζωής. Βαθιά ριζωμένοι φόβοι απόρριψης ή εγκατάλειψης μπορεί να εκδηλώνονται ως ανασφάλεια ή ως συχνή ανάγκη για επιβεβαίωση», προσθέτει η Rebecca.
«Η χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορεί να συμβάλει στη ζήλια ή στον φόβο απιστίας. Τα στιλ προσκόλλησης, οι διαταραχές της διάθεσης ή οι συνεχιζόμενες συναισθηματικές δυσκολίες μπορεί επίσης να διαδραματίζουν ρόλο στο άγχος μέσα στις σχέσεις».
Τι μπορείτε να κάνετε;
«Δεν υπάρχει τίποτα για το οποίο πρέπει να ντρέπεστε αν αντιμετωπίζετε δυσκολίες με το ROCD», λέει η Rebecca.
«Στην πραγματικότητα, το να κρύβετε αυτές τις ανησυχίες μπορεί να προσθέσει ακόμη ένα επίπεδο δυσκολίας. Όπως συμβαίνει με οτιδήποτε μας προκαλεί ανησυχία ή ντροπή, το να μιλάμε βοηθά».
Η Rebecca προτείνει να δοκιμάσετε ψυχοθεραπεία, ώστε να αλλάξετε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι αυτόματες, αρνητικές σκέψεις.
