Για εμάς είναι αναμφισβήτητο: είναι ένας από τους πιο γοητευτικούς άντρες του παγκόσμιου σινεμά. Ο ίδιος γελάει με την ιδέα. Προτιμά να μιλά για losers, κακούς, παιδικά τραύματα και χαρακτήρες που παλεύουν να βρουν ποιοι είναι. Κι ίσως εκεί ακριβώς κρύβεται το μυστικό του. Συναντήσαμε τον Δανό πρωταγωνιστή στη Βενετία και κάναμε μαζί μία συνέντευξη – κι ένα τσιγάρο.
από την Πόλυ Λυκούργου
Δύναμη και ευαλωτότητα, στο ίδιο βλέμμα. Ευθραυστότητα ή τελευταία προειδοποίηση πριν το ξέσπασμα βίας, στο ίδιο μειδίαμα. Αφοπλιστική, αρσενική γοητεία σε τσαλακωμένο πρόσωπο. Ο Δανός πρωταγωνιστής Mads Mikkelsen έχει κάνει την μεγάλη οθόνη να τον ερωτευτεί, αγκαλιάζοντας αυτές του τις αμφισημίες, βουτώντας με τόλμη σε αυτό το μυστήριο. Εδώ και τρεις δεκαετίες χτίζει μια από τις πιο ιδιαίτερες καριέρες (σε Ευρώπη και Αμερική) ερμηνεύοντας άνδρες σιωπηλούς κι αντιφατικούς, άλλοτε βίαιους, άλλοτε πληγωμένους, πάντα όμως βαθιά ανθρώπινους. Είναι ένας ηθοποιός που δεν βροντοφωνάζει ποτέ το συναίσθημα – το αφήνει να αναδυθεί μέσα από τις ρωγμές.
Ίσως για αυτό και η γοητεία του παραμένει τόσο δύσκολο να εξηγηθεί. Θεωρείται εδώ και χρόνια ένας από τους πιο ελκυστικούς άνδρες του παγκόσμιου σινεμά, όχι επειδή ανταποκρίνεται στα συμβατικά πρότυπα ομορφιάς, αλλά επειδή εκπέμπει κάτι πολύ σπανιότερο: μυστήριο, αυτοπεποίθηση, ευφυΐα και μια αίσθηση ότι πίσω από κάθε βλέμμα του κρύβεται μια ιστορία που δεν έχει ακόμη ειπωθεί.
Με αφορμή την πιο πρόσφατή του ταινία, Ο Τελευταίος Βίκινγκ, συναντήσαμε έναν ηθοποιό που εξακολουθεί να μας εκπλήσσει, ακριβώς επειδή δεν έμοιασε ποτέ με κανέναν άλλον. Εδώ, φορά πατομπούκαλα γυαλιά, κάνει τα μαλλιά του μία ξανθιά αναρχική περμανάντ κι επιστρέφει σε ένα σύμπαν λοξής, αλλόκοτη κωμωδίας, βίας και υπαρξιακής μελαγχολίας, υποδυόμενος έναν μεσήλικο άντρα με διαταραχή ταυτότητας.
«Πάμε να κάνουμε ένα τσιγάρο πριν ξεκινήσουμε;» ρώτησε, αφοπλιστικά. Κι ακόμα κι αν ποτέ δεν κάπνιζες, πας και κάνεις ένα τσιγάρο με τον Mads Mikkelsen.
Γκανγκστερικό στόρι, σουρεάλ κατάμαυρη κωμωδία, αλλά κατά βάθος ένα στιβαρό δράμα για τα παιδικά τραύματα και πόσο μάς καθορίζουν. Κάνατε έρευνα στη διασχιστική διαταραχή ταυτότητας, συναντήσατε ασθενείς, μελετήσατε συμπεριφορές;
Όχι δεν έκανα έρευνα, δεν ήρθα σε επαφή με άτομα με διασχιστική διαταραχή ταυτότητας. Κι αυτό γιατί δεν είδα ποτέ τον ήρωα μου ως κάποιον που πάσχει από ψυχική νόσο. Τον είδα σαν ένα παιδί – ένα 5χρονο παιδί που έχει έναν μικρότερο αδελφό που πρέπει να προστατεύει. Κι από την μία, τα πεντάχρονα παιδιά είναι δύσκολα, πεισματάρικα, έχουν εγωκεντρική, ναρκισσιστική συμπεριφορά. Από την άλλη όμως, και ήθελα να το δείξω κι αυτό, βλέπουν τη ζωή ως κάτι όμορφο. Βλέπουν το καλό στους άλλους.
Ξανθά μαλλιά περμανάντ και τεράστια ’80s γυαλιά μυωπίας. Έχετε μεταμορφωθεί κι άλλες φορές για ρόλους, αλλά ποτέ τόσο, οριακά, «καρτουνίστικα». Δεν έχετε στάλα ματαιοδοξίας; Δεν τρομάξατε με αυτό το τσαλάκωμα;
Το αντίθετο: εγώ το απαίτησα. Θεώρησα ότι πρέπει να αλλάξω την εικόνα μου όσο γίνεται περισσότερο για να απαλλαγούν και οι θεατές από κάθε προκατάληψη για το χαρακτήρα. Να τσαλακωθεί όσο το δυνατόν περισσότερο η έννοια της αρρενωπότητας, να τσακίσω ό,τι αρσενικό μπορεί να διαθέτω, ώστε να βγει το παιδί. Να υπάρχει κάτι λοξό, με την πρώτη ματιά.
Η ταινία ισχυρίζεται ότι όλοι έχουμε πολλαπλές προσωπικότητες κι όλοι έχουμε το δικαίωμα να αναζητήσουμε τη δική μας ταυτότητα – όσα χρόνια κι αν περάσουν, όποιες κι αν είναι οι πληγές που κουβαλάμε. Γίνατε ηθοποιός για να βρείτε τη δική σας; Σας βοηθάει να γλιστράτε κάτω από τις ξένες επιδερμίδες των ρόλων;
Σίγουρα ένα κομμάτι της δουλειάς είναι ότι με κάθε ρόλο εξερευνούμε ανθρώπους πολύ διαφορετικούς από εμάς, αλλά πρέπει να βρούμε πάτημα μέσα μας για να τους ερμηνεύσουμε. Δεν μπορείς να προσποιηθείς κάτι, πρέπει να το βρεις μέσα σου. Κι αυτό σε ωθεί να ανακαλύψεις τι πραγματικά κρύβεται μέσα σου. Δεν ξέρω αν κανείς γίνεται συνειδητά ηθοποιός για να διευκολύνει αυτό το σκάψιμο στις πιο κρυφές περιοχές του ασυνείδητου του. Αλλά σίγουρα βοηθάει. Πάντως αγάπησα αυτή την ανάγνωση της ταινίας – όλοι έχουμε πολλαπλά πρόσωπα, όλοι θα έπρεπε να αναρωτιόμαστε ποια από αυτά έχουν δημιουργηθεί από τραύματα του παρελθόντος κι είναι πολύ ok να επιλέξουμε κάποτε εμείς ποιοι είμαστε. Ακόμα κι αν αυτό δεν είναι αποδεκτό.
Είναι η έκτη ταινία σας με τον Δανό σκηνοθέτη Anders Thomas Jensen, κι αν υπολογίσουμε και εκείνες που έγραψε αλλά δεν σκηνοθέτησε, η δέκατη συνεργασία σας. Αληθεύει όμως ότι όταν πρωτογνωριστήκατε… παίξατε ξύλο;
Απολύτως. Ήρθαμε στα χέρια. Ήταν σε κάποιο πάρτι κι αν με ρωτήσετε τώρα το λόγο, ούτε που τον θυμάμαι. Αλλά ήμασταν νέοι, ο Anders είχε μεγάλο στόμα, κι εγώ είχα μεγάλο στόμα, το ένα έφερε το άλλο και βρεθήκαμε στο πάτωμα να παλεύουμε, με κόσμο να προσπαθεί να μας χωρίσει. Τρεις εβδομάδες μετά με πήρε τηλέφωνο να παίξω στην επόμενη του ταινία. Από τότε είμαστε 25+ χρόνια φίλοι και συνεργάτες.
Ήρθαμε στα χέρια. Ήταν σε κάποιο πάρτι κι αν με ρωτήσετε τώρα το λόγο, ούτε που τον θυμάμαι. Αλλά ήμασταν νέοι, ο Anders είχε μεγάλο στόμα, κι εγώ είχα μεγάλο στόμα, το ένα έφερε το άλλο και βρεθήκαμε στο πάτωμα να παλεύουμε, με κόσμο να προσπαθεί να μας χωρίσει. Τρεις εβδομάδες μετά με πήρε τηλέφωνο να παίξω στην επόμενη του ταινία.
Γιατί; Τι σας γοητεύει στο σύμπαν του Jensen;
Το παρανοϊκό χιούμορ του. Είναι ένα χιούμορ που εκτιμώ ιδιαίτερα. Πολλοί πιστεύουν ότι έτσι σκοτεινό είναι γενικώς το χιούμορ του Βορρά – γιατί όντως υπάρχει ένα στεγνό χιούμορ σε όλη τη Σκανδιναβία, όπως και τη Σκωτία ή την Ισλανδία. Όμως το χιούμορ των ταινιών του είναι ξεκάθαρα δικό του. Και δεν είναι μία συρραφή αστείων – σε κάτι τέτοιο δεν θα έπαιζα ποτέ. Δεν μου ταιριάζει αυτού του είδους η κωμωδία – εντός κι εκτός οθόνης. Η μόνη κωμωδία που αγαπώ φλερτάρει με την παράνοια. Ο Anders θέλει να πει κάτι μεγάλο για τον άνθρωπο, τη ζωή, την οικογένεια, τη φιλία, αλλά δεν θέλει να το πει κουνώντας το δάχτυλο και για αυτό εισάγει παράνοια, υστερία, αναρχία – ακόμα και σλάπστικ. Η κωμωδία προκύπτει από την αναγνώριση της τρωτής μας φύσης, από την αμηχανία, από τις συμπεριφορές, από τους χαρακτήρες. Αυτό που βγαίνει όμως στο τέλος είναι ποίηση. Δεν ξέρω πώς το κάνει, αλλά το κάνει. Αυτή η συνύπαρξη σουρεαλιστικού χιούμορ και ποίησης είναι κάτι το μαγικό. Είμαστε πολύ φίλοι πλέον – εντός κι εκτός πλατό. Όταν έχει την ιδέα μίας νέας ταινίας, η διαδικασία είναι η ίδια – πάω από το σπίτι του, ανοίγουμε μερικά μπουκάλια αλκοόλ, μου την αφηγείται, του λέω την πρώτη αντίδρασή μου, συνεχίζουμε να πίνουμε… (γελάει)
Μικρές indie ταινίες στη γενέτειρα Δανία, στιβαρά δράματα στην Ευρώπη, ή χολιγουντιανά blockbusters; Μετά από όλα αυτά τα χρόνια και την ισχυρή πλέον θέση σας να μπορείτε να επιλέγετε, τι προτιμάτε;
Την δυνατότητα να έχω ευελιξία ανάμεσα στα δύο. Να διαβάζω σενάρια κι αναλόγως να αποφασίζω τι θέλω να κάνω. Είναι προνόμιο αυτό, το αναγνωρίζω. Και χαίρομαι που έχω την τύχη, που είμαι σε μια θέση στην καριέρα μου, να μπορώ να επιλέγω και να μετακινούμαι. Κοιτάξτε, αγαπώ πολύ το Δανέζικο σινεμά, το ευρωπαϊκό σινεμά. Αλλά υπάρχουν ταινίες που δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε ποτέ στην Ευρώπη. Υπάρχουν μεγέθη προϋπολογισμού και παραγωγής που δεν μπορούμε να τα φτάσουμε εδώ. Κι είναι ταινίες που μεγαλώσαμε – όπως ο Τζέιμς Μποντ. Είναι όνειρο ζωής να μπορείς να συμμετάσχεις σε κάτι τέτοιο.
Ερμηνεύετε με άνεση πλέον και στα αγγλικά. Αλλάζει όμως η ερμηνεία όταν δεν μιλά κάποιος τη δική του γλώσσα; Είστε διαφορετικός ηθοποιός όταν ερμηνεύετε στα αγγλικά;
Η γλώσσα παλιότερα με προβλημάτιζε, αλλά με τα χρόνια την κατέκτησα πιστεύω. Παλιότερα είχα πολύ μεγάλο πρόβλημα να σκέφτομαι απευθείας στα αγγλικά. Σίγουρα όταν ερμηνεύεις στην μητρική σου γλώσσα πιάνεις μία βαθύτερη ρίζα μέσα σου. Μέσα στα χρόνια, νομίζω ότι τα έχω ξεπεράσει όλα αυτά. Όχι δεν είμαι διαφορετικός ηθοποιός όταν ερμηνεύω στα αγγλικά. Μπορώ να σας πω επίσης ότι έμαθα πράγματα για μένα και τις ερμηνείες μου, κάνοντάς το σε άλλη γλώσσα. Για παράδειγμα, αυτό που μου έμαθαν οι ρόλοι μου στα αγγλικά είναι πόσο γρήγορα μιλάμε στη Δανία. Έμαθα να χαλαρώνω λίγο την εκφορά του λόγου μου. Ακόμα κι όταν επιστρέφω στη Δανία, μιλάω πιο αργά πλέον. Βλέπω παλιότερες ταινίες μου και με πιάνει ταραχή από την ταχύτητα – τι στο διάβολο λέω, ούτε εγώ καταλαβαίνω.
Κοιτώντας πίσω στην καριέρα σας πάντως, ποτέ δεν αξιοποιήσατε το χαρτί ότι είστε ένας από τους πιο γνήσια γοητευτικούς Ευρωπαίους ηθοποιούς. Γιατί δεν επενδύσατε περισσότερο στην εικόνα σας; Δεν εξαργυρώσατε την επιταγή του όμορφου άντρα;
Του «όμορφου» (γελάει, κοιτάει κάτω, καπνίζει). Γιατί δεν ήμουν όμορφος. Δεν το ένιωσα ποτέ – με τον τρόπο που το λέτε. Αυτά, ξέρετε, ριζώνουν μέσα σου από την εφηβεία. Κι εγώ στην εφηβεία ήμουν το παράξενο αγόρι που έκανα ενόργανη. Ο ωραίος ήταν ένας τύπος στην τάξη που ερχόταν στο σχολείο με γραβάτα. Ακόμα τον μισώ (γελάει). Κοιτάξτε, εγώ στο σινεμά παίζω αμφιλεγόμενους ήρωες – τους κακούς ή τους losers. Αυτούς αγαπώ, αυτούς επιλέγω, αυτοί έχουν ενδιαφέρον. Να κάθομαι σε μια γωνιά με τη φράντζα στο πρόσωπο και μυστήριο βλέμμα; Όχι ευχαριστώ. Οι losers έχουν ζουμί. Οι κακοί έχουν βάθος.
Κάνατε όμως πρόσφατα πασαρέλα, είστε το πρόσωπο του ιταλικού οίκου Zegna. Σας αρέσει η μόδα…
Είναι ένας άλλος κόσμος τελείως. Αλλά πολύ δημιουργικός. Μία φωτογράφηση συλλαμβάνει τη στιγμή, οπότε ερμηνεύεις για αυτήν τη μία στιγμούλα – μία εντελώς διαφορετική πρόκληση από τα κινηματογραφικά πλατό. Επίσης, η πασαρέλα είχε πλάκα. Ανεβαίνεις σε μία σκηνή και για λίγα λεπτά, πάλι ερμηνεύεις. Πάντως, αυτό που με τράβηξε στη Zegna είναι ότι τα ρούχα του οίκου μοιάζουν να έχουν βγει από ταινία, όταν οι άντρες είχαν στιλ, φινέτσα, ήταν κλασάτοι. Στην πραγματική μου ζωή όμως είμαι κυρίως με φόρμες. Γιατί συνεχώς αθλούμαι – παίζω τένις, κάνω ποδήλατο, τρέχω. Είμαι ο τύπος που αν δω 4-5 άντρες κάτω από μια μπασκέτα θα πάω να ζητήσω να παίξω κι εγώ.
Γιατί δεν ήμουν όμορφος. Δεν το ένιωσα ποτέ – με τον τρόπο που το λέτε. Αυτά, ξέρετε, ριζώνουν μέσα σου από την εφηβεία. Κι εγώ στην εφηβεία ήμουν το παράξενο αγόρι που έκανα ενόργανη. Ο ωραίος ήταν ένας τύπος στην τάξη που ερχόταν στο σχολείο με γραβάτα. Ακόμα τον μισώ (γελάει). Κοιτάξτε, εγώ στο σινεμά παίζω αμφιλεγόμενους ήρωες – τους κακούς ή τους losers. Αυτούς αγαπώ, αυτούς επιλέγω, αυτοί έχουν ενδιαφέρον.
Το αναφέρατε και πριν: στα νεανικά σας χρόνια ήσασταν γυμναστής, μετά χορευτής, τελικά σας κέρδισε το σινεμά.
Η τελευταία σκηνή του Άσπρου Πάτου, η σκηνή του χορού, έγινε αυτόματα κλασική.
Και το έχω ξαναπεί, αλλά θα το ξαναπώ: την είχα μισήσει αρχικά. Μεγάλοι τσακωμοί με τον Thomas (τον σκηνοθέτη, Thomas Vintenberg) για να την κόψει. «Μα δεν έχει καμία λογική» του έλεγα! «Πώς είναι δυνατόν σε μία ταινία που δεν είναι μιούζικαλ, που ο χαρακτήρας δεν έχει δείξει καμία τέτοια πρόθεση, ξαφνικά να αρχίσει να χορεύει. Δεν είναι ρεαλιστικό, είναι τρελό!» Κι εκείνος, πολύ υπομονετικά, επέμενε. Στο τέλος μου είπε «Ρε φίλε στο έχω εξηγήσει 100 φορές, με όσους διαφορετικούς τρόπους κι επιχειρήματα μπορώ, σκάσε και κάντο!» Και το βούλωσα και το έκανα (γελάει).
Μόλις κλείσατε τα 60 σας χρόνια. Είναι σημαντική επέτειος για εσάς; Σας ενοχλεί ο χρόνος που περνάει; Επηρεάζει κι επαγγελματικά το στάτους σας;
Μέχρι τώρα νόμιζα ότι δεν με ενοχλούσε, αλλά τα 60 είναι περίεργο νούμερο. Το κοιτάς και δεν το πιστεύεις: Εγώ; 60 χρονών; Εγώ; Όμως ο χρόνος υπήρξε πολύ καλός μαζί μου – είμαι παντρεμένος με την αγάπη της ζωής μου, τα παιδιά μου είναι γερά και καλόκαρδα και τυχερά, πλέον είμαι και παππούς. Επαγγελματικά επίσης, μεγάλη αδικία το ξέρω, οι άντρες δεν έχουμε την ίδια μεταχείριση με τις συνομήλικες γυναίκες – για εμάς οι ρόλοι γίνονται όλο και πιο ενδιαφέροντες μεγαλώνοντας. Οπότε τι να γκρινιάξω; Το σώμα μου πονάει λίγο περισσότερο, δεν με ακολουθεί σε όσα παλιότερα τολμούσα. Αλλά είμαι ακόμα ζωντανός. Ακόμα κι αυτό από μόνο του είναι για πανηγυρισμό!
Ονειρεύεστε ρόλους ή μελλοντικές συνεργασίες με ήρωές σας σκηνοθέτες;
Όχι. Ποτέ δεν έκανα όνειρα, ποτέ δεν είχα στόχους ή συγκεκριμένη στρατηγική στην καριέρα μου. Εντάξει, ναι. Υπάρχει μία συνεργασία που είναι όνειρο για μένα. Πάντα ήθελα να συνεργαστώ με τον Martin Scorsese. Νομίζω ότι το ξέρει. Νομίζω ότι του το είπα κι ο ίδιος, αλλά δεν θυμάμαι ακριβώς τι του έλεγα τη μία φορά που μάς σύστησαν. Είχε ανοίξει η γη να με καταπιεί. Εγώ που είμαι λαλίστατος, είχα μείνει σύξυλος, απαντούσα μονολεκτικά σχεδόν στις ερωτήσεις του. Λέτε να σας διαβάσει; Αν ναι, Martin ονειρεύομαι ότι πριν κρεμάσω τα παπούτσια μου, κάπου, κάποτε, θα συνεργαστούμε…
Το θέμα αρχικά φιλοξενήθηκε στο περιοδικό InStyle Greece Ιούλιος, τεύχος 142.
