Μπορεί ένα εγκαταλελειμμένο δίχτυ ψαρέματος να μετατραπεί σε ένα αντικείμενο υψηλού σχεδιασμού; Μέχρι πριν από λίγα χρόνια η απάντηση θα έμοιαζε παράδοξη. Σήμερα όμως αποτελεί μία από τις πιο ενδιαφέρουσες τάσεις στον κόσμο του βιώσιμου design, καθώς όλο και περισσότερες εταιρείες επενδύουν στην επαναχρησιμοποίηση των πιο επιβλαβών πλαστικών απορριμμάτων των ωκεανών. Η κυκλική οικονομία δεν αφορά πλέον μόνο τη βιομηχανία ή τις κατασκευές, αλλά επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται τα αντικείμενα που χρησιμοποιούμε καθημερινά, από τα ρούχα και τα αξεσουάρ μέχρι τα έπιπλα του σπιτιού και του γραφείου.
Τα «δίχτυα-φαντάσματα» που απειλούν τις θάλασσες
Τα λεγόμενα «δίχτυα-φαντάσματα» (ghost nets) συγκαταλέγονται στα σοβαρότερα προβλήματα της θαλάσσιας ρύπανσης. Πρόκειται για αλιευτικά δίχτυα που έχουν χαθεί ή εγκαταλειφθεί στη θάλασσα και συνεχίζουν για χρόνια να παγιδεύουν ψάρια, χελώνες, δελφίνια και άλλα θαλάσσια είδη, προκαλώντας σοβαρές επιπτώσεις στα θαλάσσια οικοσυστήματα. Παράλληλα, επειδή κατασκευάζονται κυρίως από πλαστικά υψηλής αντοχής, χρειάζονται δεκαετίες για να αποσυντεθούν, ενώ σταδιακά διασπώνται σε μικροπλαστικά που καταλήγουν στη θαλάσσια τροφική αλυσίδα.
Σύμφωνα με στοιχεία του WWF και του Global Ghost Gear Initiative, περίπου το 70% των μεγάλων πλαστικών απορριμμάτων που επιπλέουν στους ωκεανούς συνδέεται με εγκαταλελειμμένο αλιευτικό εξοπλισμό. Το πρόβλημα έχει κινητοποιήσει οργανισμούς, περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες αλλά και εταιρείες, οι οποίες αναζητούν τρόπους να μετατρέψουν αυτά τα απόβλητα σε πολύτιμες πρώτες ύλες αντί να επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο το περιβάλλον.
Από τα απορρίμματα στα έπιπλα υψηλού design
Τα τελευταία χρόνια τα ανακυκλωμένα δίχτυα ψαρέματος έχουν αποκτήσει μια απρόσμενη δεύτερη ζωή. Χρησιμοποιούνται για την παραγωγή υφασμάτων, χαλιών, αθλητικών παπουτσιών, γυαλιών ηλίου, αποσκευών και επίπλων, αποδεικνύοντας ότι η καινοτομία μπορεί να συνδυαστεί με τη βιωσιμότητα.
Πλέον, το sustainable design δεν περιορίζεται στην επιλογή οικολογικών υλικών. Η νέα φιλοσοφία σχεδιασμού εξετάζει ολόκληρο τον κύκλο ζωής ενός προϊόντος: από την προέλευση των πρώτων υλών μέχρι τη διάρκεια ζωής του και την πιθανότητα να ανακυκλωθεί ξανά στο μέλλον. Με αυτόν τον τρόπο, το αντικείμενο δεν αποτελεί απλώς ένα προϊόν κατανάλωσης, αλλά μέρος μιας ευρύτερης κυκλικής οικονομίας.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της προσέγγισης είναι η αμερικανική εταιρεία Humanscale, η οποία ήδη από το 2016 έγινε η πρώτη εταιρεία στον χώρο των εργονομικών καθισμάτων που αξιοποίησε εγκαταλελειμμένα δίχτυα ψαρέματος ως πρώτη ύλη για την παραγωγή επίπλων γραφείου υψηλών προδιαγραφών.
Η Humanscale και η φιλοσοφία του sustainability
Με αφορμή το Plastic Free July, η Humanscale επαναφέρει στο προσκήνιο τη συλλογή Ocean Collection, η οποία περιλαμβάνει μοντέλα στα οποία τα ανακυκλωμένα αλιευτικά δίχτυα ενσωματώνονται σε προϊόντα που διατηρούν τα υψηλά πρότυπα εργονομίας και ποιότητας για τα οποία είναι γνωστή η εταιρεία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το μοντέλο Path, το οποίο συνδυάζει ανακυκλωμένα δίχτυα ψαρέματος με το ύφασμα Eco Knit, κατασκευασμένο από 100% ανακυκλωμένο πολυεστέρα που προέρχεται από πλαστικά μπουκάλια νερού μετά την κατανάλωσή τους. Παράλληλα, η ίδια η κατασκευή της καρέκλας έχει σχεδιαστεί ώστε να χρησιμοποιεί λιγότερα υλικά, μειώνοντας το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα χωρίς να θυσιάζει την άνεση ή τη λειτουργικότητα.
«Το Plastic Free July μάς υπενθυμίζει ότι κάθε επιλογή που κάνουμε, τόσο ως άτομα όσο και ως επιχειρήσεις, επηρεάζει την υγεία του πλανήτη», δήλωσε η Jane Abernethy, Chief Sustainability Officer της Humanscale. Όπως εξηγεί, η μετατροπή των εγκαταλελειμμένων διχτυών ψαρέματος σε εργονομικά καθίσματα αποδεικνύει ότι ένα απόβλητο μπορεί να αποκτήσει πραγματική αξία, όταν ο σχεδιασμός και η καινοτομία λειτουργούν με γνώμονα τη βιωσιμότητα.
Plastic Free July: Η πρωτοβουλία που αλλάζει συνήθειες σε όλο τον κόσμο
Περισσότεροι από 140 εκατομμύρια άνθρωποι σε περισσότερες από 190 χώρες συμμετέχουν κάθε χρόνο στη συγκεκριμένη καμπάνια, η οποία επιδιώκει να αναδείξει ότι η βιωσιμότητα δεν αφορά μόνο την ανακύκλωση ενός πλαστικού μπουκαλιού ή μιας σακούλας. Αφορά και τις επιλογές που κάνουμε όταν αγοράζουμε προϊόντα, τον τρόπο με τον οποίο αυτά κατασκευάζονται, τα υλικά που χρησιμοποιούνται και το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους.
Η αξιοποίηση των εγκαταλελειμμένων διχτυών ψαρέματος αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας λογικής, όπου η καινοτομία δεν περιορίζεται στη δημιουργία νέων προϊόντων, αλλά ξεκινά από την επανεφεύρεση των υλικών που μέχρι χθες θεωρούνταν άχρηστα.
