Για χρόνια, τα τεχνητά γλυκαντικά παρουσιάζονταν ως η έξυπνη λύση. Λιγότερες θερμίδες, ίδια γλυκιά γεύση, λιγότερες ενοχές. Στον καφέ, στα αναψυκτικά, στα light γλυκά, έγιναν σχεδόν συνώνυμο μιας πιο «προσεγμένης» διατροφής. Όμως τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική έρευνα αρχίζει να τα κοιτάζει με λίγο μεγαλύτερη επιφύλαξη.

Νέες μελέτες έρχονται να θυμίσουν ότι το σώμα δεν λειτουργεί μόνο με αριθμούς θερμίδων. Και ότι αυτό που μοιάζει αθώο στο χαρτί, μπορεί στην πράξη να έχει επιπτώσεις που δεν είχαμε υπολογίσει.

Τι δείχνουν οι νεότερες έρευνες

Σύμφωνα με μεγάλης κλίμακας μελέτες παρατήρησης, η συχνή κατανάλωση τεχνητών γλυκαντικών, όπως η ασπαρτάμη και η σουκραλόζη, φαίνεται να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών προβλημάτων. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι άτομα που κατανάλωναν συστηματικά προϊόντα με τεχνητά γλυκαντικά εμφάνιζαν υψηλότερα ποσοστά καρδιακών παθήσεων και εγκεφαλικών επεισοδίων σε σχέση με όσους τα περιόριζαν.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα light αναψυκτικό οδηγεί αυτόματα σε πρόβλημα υγείας. Δείχνει όμως ότι η καθημερινή, μακροχρόνια κατανάλωση ίσως δεν είναι τόσο ουδέτερη όσο πιστεύαμε.

Ο μεταβολισμός δεν ξεγελιέται τόσο εύκολα

Ένα από τα βασικά επιχειρήματα υπέρ των τεχνητών γλυκαντικών ήταν πάντα ο έλεγχος του βάρους και του σακχάρου. Ωστόσο, ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι ο οργανισμός μπορεί να μπερδεύεται όταν λαμβάνει γλυκιά γεύση χωρίς πραγματική ενέργεια. Αυτό φαίνεται να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ρυθμίζεται η όρεξη, αλλά και την ευαισθησία στην ινσουλίνη.

Με απλά λόγια, το σώμα αντιλαμβάνεται τη γλυκύτητα, περιμένει ζάχαρη και θερμίδες, αλλά αυτές δεν έρχονται ποτέ. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι αυξημένη επιθυμία για φαγητό, διαταραχή της ισορροπίας του σακχάρου και, σε βάθος χρόνου, δυσκολία στη ρύθμιση του μεταβολισμού.

Τι συμβαίνει στο έντερο

Ένα ακόμη κομμάτι που απασχολεί έντονα τους επιστήμονες είναι το εντερικό μικροβίωμα. Τα βακτήρια του εντέρου παίζουν καθοριστικό ρόλο στην υγεία, από την πέψη μέχρι τη φλεγμονή και το ανοσοποιητικό. Ορισμένα τεχνητά γλυκαντικά φαίνεται να αλλάζουν τη σύνθεση αυτών των βακτηρίων, κάτι που μπορεί να επηρεάσει τη συνολική μεταβολική ισορροπία του οργανισμού.

Αν και η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, οι ενδείξεις δείχνουν ότι το έντερο «αντιδρά» περισσότερο απ’ όσο νομίζαμε σε αυτά τα υποκατάστατα ζάχαρης.

Υπάρχει λόγος πανικού;

Οι επίσημοι οργανισμοί υγείας ξεκαθαρίζουν ότι τα τεχνητά γλυκαντικά θεωρούνται ασφαλή όταν καταναλώνονται εντός των επιτρεπόμενων ορίων. Δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι προκαλούν άμεσα σοβαρές ασθένειες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι προσφέρουν και τα οφέλη που τους αποδίδαμε.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, μάλιστα, έχει επισημάνει ότι δεν φαίνεται να βοηθούν ουσιαστικά στη μακροπρόθεσμη απώλεια βάρους και ότι η συστηματική χρήση τους ίσως έχει ανεπιθύμητες συνέπειες.

Πώς να τα αντιμετωπίζετε στη διατροφή

Το μήνυμα δεν είναι «κόψτε τα όλα». Είναι όμως ένα καλό σημείο για επανεκτίμηση. Τα τεχνητά γλυκαντικά δεν χρειάζεται να είναι καθημερινή συνήθεια ούτε βασικό στήριγμα μιας ισορροπημένης διατροφής. Η μείωση της συνολικής γλυκύτητας, η επιλογή λιγότερο επεξεργασμένων τροφών και η συνειδητή κατανάλωση είναι συχνά πιο αποτελεσματικές λύσεις.

Τι να θυμάστε

• Κατανάλωση με μέτρο = ασφαλής χρήση.
• Η γλυκιά γεύση χωρίς θερμίδες μπορεί να επηρεάσει όρεξη και μεταβολισμό.
• Ορισμένα γλυκαντικά επηρεάζουν το έντερο και τον μεταβολισμό.
• Δεν προσφέρουν εγγυημένη απώλεια βάρους.
• Η καλύτερη στρατηγική είναι μέτρο, ποικιλία και λιγότερο επεξεργασμένα γλυκά.

Οι μικρές αλλαγές, η συνειδητή κατανάλωση και η μείωση της συνολικής γλυκύτητας στη διατροφή είναι πιο αποτελεσματικές από την πλήρη εξάρτηση σε τεχνητά υποκατάστατα.